Aspen (Colorado)
Аспен – АҚШнинг Cолорадо штатидаги Питкин округининг аҳолиси энг кўп бўлган шаҳарларидан бири ҳисобланади[1][2]. 2020-йилги АҚШ аҳолини рўйхатга олишда шаҳар аҳолиси 7004 нафар эди. Аспен, Роаринг Форк дарёси бўйида, Рокки тоғларнинг Саwатч тизмаси 8,000 фут (2,400 м) Элк тоғларининг чекка ҳудудида жойлашган.
Аспен, Cолорадо | |
|---|---|
| Уй бошқаруви муниципалитет | |
 | |
 Байроқ | |
| Мамлакат | АҚШ |
| {{{минтақа_тури}}} | Питкин округи |
| Ҳукумат | |
| • Маёр | Торре |
| Асос солинган | 1879 |
| Қачондан бери уй бошқаруви муниципалитет | 1881 йил |
| Майдон | 9,992 км2 (3,858 кв ми) |
| Аҳолиси (2020) |
7,004 |
| Зичлиги | 1,815 киши/км2 |
| Вақт минтақаси | УТC−07:00 (МСТ) |
| Почта индекс(лар)и | 81611, 81612 |
Cолорадо Силвер Боом даврида кон лагери сифатида асос солинган ва кейинчалик бу ҳудудда аспен дарахтлари кўплиги учун Аспен деб номланган, шаҳар 1880-йилларда, биринчи ўн йилликда гуллаб-яшнаган. Боом 1893-йилдаги ваҳима кумуш бозорининг қулашига олиб келганида тугади. Кейинги ярим аср давомида, яъни „сокин йиллар“ деб номланувчи аҳоли сони 1930-йилга келиб 1000 дан кам бўлган энг паст даражага етиб, доимий равишда камайди. Аспеннинг бойлиги ХХ асрнинг ўрталарида қўшни Аспен тоғи чанғи курортига айлантирилганда тикланди ва саноатчи Wалтер Паэпcке 1950-йилларда шаҳарда кўплаб мулкларни сотиб олиб, уларни қайта қурди. Бугунги кунда у учта муассасага мезбонлик қилади, улардан иккитаси Паэпcке томонидан халқаро аҳамиятга эга бўлган: Аспен мусиқа фестивали ва мактаби, Аспен институти ва Аспен физика маркази[3].
ХХ аср охирида шаҳар одамлар учун машҳур дам олиш масканига айланди. Гонзо журналисти Ҳунтер С. Тҳомпсон шаҳар марказидаги меҳмонхонада ишлаган. Хонанда Жоҳн Денвер у ерда қўним топганидан кейин Аспен ҳақида иккита қўшиқ ёзган. Иккала шахс ҳам Аспенни 1970-йиллардаги аксил-маданий ёшлар орасида яшаш учун идеал жой сифатида оммалаштирди ва шаҳар ўсишда давом этди, гарчи у даврнинг баъзи гедонистик ҳаддан ташқари ҳаракатлари (айниқса, унинг гиёҳвандлик маданияти) билан машҳур бўлган.
Аспен йил давомида маҳаллий аҳоли, иккинчи уй харидорлари ва сайёҳлар учун машҳур жой бўлиб қолмоқда. Атрофдаги Оқ дарё миллий ўрмонида очиқ ҳавода дам олиш шаҳарнинг тўртта чанғи зонасининг ёзги дам олиш майдони сифатида хизмат қилади. 44 та глобал чанғи курортларини ўрганиш натижаларига кўра, Аспендаги асосий турар-жой кўчмас мулки дунёдаги ҳар қандай тоғ-чанғи курортлари орасида квадрат метрга нисбатан энг қиммат ҳисобланади[4]. Аспен тоғ-чанғи курорти „шартларининг сифати ва ишончлилиги ҳамда иқлим ўзгаришига бардош бера олиши“ бўйича дунёда иккинчи ўринда туради[5].
Тарихи
Шаҳарнинг тарихи 1879-йил қишига бориб тақалади, ўшанда бир гуруҳ кончилар Cолорадо губернатори Фредериcк Питкиннинг Уте қўзғолонидан қочиш учун континентал бўлиниш орқали қайтиш ҳақидаги илтимосларини эътиборсиз қолдирган. Утелар ўз ерлари ва жамоаларига эгалик қилиш учун курашдилар. Дастлаб Уте cитй деб номланган кичик жамоа 1880-йилда Аспен деб ўзгартирилди ва 1891- ва 1892-йилларда ишлаб чиқаришнинг энг юқори чўққиларида Америка Қўшма Штатларидаги энг самарали кумуш қазиб олувчи туман сифатида Леадвилледан ошиб кетди[6]. 1890-йилги Шерман кумуш сотиб олиш тўғрисидаги қонуннинг қабул қилиниши туфайли ишлаб чиқариш кенгайтирилди, бу ҳукуматнинг кумуш сотиб олишини икки баравар оширди. 1883-йилда Cолорадонинг Апостол Викарати эпископи Мачебеуф, Муҳтарам Эдвард Дауни Аспенда биринчи католик миссиясини ташкил этишни буюрди[7].
1893-йилга келиб Аспенда банклар, касалхона, полиция бўлими, иккита театр, опера театри ва электр чироқлари бор эди. Иқтисодий инқироз 1893-йилдаги ваҳима билан, Президент Cлевеланд Конгресснинг навбатдан ташқари сессиясини чақириб, қонунни бекор қилганида келди. Бир неча ҳафта ичида Аспен конларининг кўпчилиги ёпилди ва минглаб кончилар ишдан бўшатилди. Кумуш қонуний тўлов воситаси сифатида тан олиниши таклиф қилинди ва Халқ партияси (популистлар) буни ўзининг асосий масалаларидан бири сифатида қабул қилди. Давис Ҳ. Wаите, Аспен газетаси ва ташвиқотчиси, Демократик сайловда Cолорадо губернатори этиб сайланди, аммо вақт ўтиши билан ҳаракат муваффақияцизликка учради.
Охир-оқибат, иш ҳақи қисқартирилгандан сўнг, кончилик бироз жонланди, аммо ишлаб чиқариш пасайиб кетди ва 1930-йилги аҳолини рўйхатга олишда атиги 705 киши қолди. Қолганлари эса ажойиб қор билан бирга эски савдо бинолари ва турар-жойлар захиралари эди. Аспеннинг тоғ-чанғи курорти сифатида ривожланиши 1930-йилларда инвесторлар тоғ-чанғи зонасини ўйлаб топишганида бошланган, аммо лойиҳа Иккинчи Жаҳон уруши туфайли тўхтатилган. Фридл Пфайфер, 10-тог 'дивизияси аъзоси, бу ҳудудда машғулот ўтказган, ҳудудга қайтиб, саноатчи Валтер Паэпcке ва унинг рафиқаси Элизабет билан боғланган. Аспен чанғи компанияси 1946-йилда ташкил этилган ва шаҳар тезда 1950-йилда ФИС жаҳон чемпионатига мезбонлик қилган таниқли курортга айланди. Паэпcке, шунингдек, 1949-йилда Аспенга Гётенинг Биcентенниал чақирувини олиб келишда муҳим рол ўйнади, бу тадбир меъмор Ээро Сааринен томонидан янги мўлжалланган чодирда ўтказилди. Ўшанда Аспен халқаро миқёсда машҳур чанғи курорти ва маданият маркази, Аспен мусиқа фестивали ва мактабининг уйи бўлиш йўлида эди. Майдон учта қўшимча чанғи зоналари, Буттермилк (1958), Аспен Ҳигҳландс (1958) ва Сноwмасс (1967) ривожланиши билан ўсишда давом этади.
1978-йилда Аспен АҚШ Мудофаа вазирлиги томонидан молиялаштирилган Аспен кино харитаси лойиҳаси учун яхшилаб суратга олинган. Кино харитаси виртуал ҳақиқат дастурий таъминотининг дастлабки намуналаридан биридир[8].
1999-йилда шаҳар кенгаши АҚШ Конгресси ва Президент Cлинтонга АҚШ иммиграциясини чеклаш ва петиция қилиш тўғрисида қарор қабул қилди. Аспен аҳолиси иммиграциянинг кучайиши ўз жамоаларига атроф-муҳитга таъсири, жумладан, шаҳарлар ва шаҳар атрофи кенгайиши, одатда иммигрантлар томонидан бошқариладиган эски автомобилларнинг ифлосланиши ва аҳоли сонининг кўпайиши билан боғлиқ бўлган тоғларда тўпланган ахлатдан хавотирда. Қарор қабул қилинишига туртки бўлиб хизмат кўрсатиш ва чанғи саноатида маҳаллий меҳнат муҳожирлари жойлашган трейлер парклари сонининг кўпайиши бўлди. Парклар шаҳар қиёфасига, мулкий қадриятларга ва атроф-муҳитга путур етказадиган деб ҳисобланган. Ушбу ҳаракатни Аспен шаҳар кенгаши аъзоси Терри Паулсон бошқарган ва Cаррйинг Cапаcитй Нетwорк ва Иммиграция тадқиқотлари маркази каби миллий гуруҳлар томонидан қўллаб-қувватланган ва бошқарилган. Резолюция Америcан Патрол Репорт веб-сайтида муҳокама қилинди ва резолюция ирқий сабабларга кўра бўлганми ёки йўқми деган баҳсга ҳисса қўшди. Кенгаш аъзоси Терри Паулсон ва баъзи Аспен фуқаролари бунга бутунлай атроф-муҳит муаммолари сабаб бўлганини таъкидладилар[9].
Аспен 302-ўринни эгаллаган Арбитрон томонидан кузатилган энг кичик радио бозори сифатида эътиборга лойиқдир.
Аспендаги маҳаллий оммавий ахборот воситаларига жамоат радиостансияси, КЖАХ[10], жамоат телевиденияси, Грассрооц ТВ тармоғи киради[11]. Учта тижорат радиостансияси: КСНО, КТНД ва КСПН; иккита кундалик газета: Тҳе Аспен Тимес ва Тҳе Аспен Даилй Неwс; учта маҳаллий турмуш тарзи журнали: Аспен Сожоурнер[12], Аспен журнали[13] ва икки йилда бир марта чиқадиган Аспен Пеак; ва маҳаллий, жонли, тижорат турмуш тарзи телеканали, Аспен 82 мавжуд[14].
Ҳукумати
Аспен Cолорадо қонунига кўра уй бошқарувидаги муниципалитетдир. Унда кенгаш бошқарувчи ҳукумат мавжуд. Тўрт аъзодан иборат сайланган кенгаш ва шаҳар ҳокими ҳар куни шаҳар бошқарувчиси, уларнинг хоҳишига кўра хизмат қилувчи тайинланган мансабдор шахс томонидан бошқариладиган шаҳар фаолиятини назорат қилади.
Шаҳарнинг бош офиси шаҳар ҳокимиятида жойлашган бўлиб, Жанубий Галена кўчаси ва Шарқий Хопкинс проспекти чорраҳасидаги „Натионал Регистер оф Ҳисториc Плаcес“да рўйхатга олинган собиқ қурол-яроғ залида жойлашган.
Кўчмас мулк бозори
Аспендаги якка тартибдаги уйларнинг нархи мамлакатдаги ҳар қандай шаҳарчада энг юқори кўрсаткичдир. Кўчмас мулкни етказиб бериш чекланган, чунки Аспен атрофидаги ерларнинг аксарияти жамоат ерлари, қўриқланадиган ерлар ёки йирик хусусий фермаларнинг бир қисмидир, шу билан бирга Аспен атрофидаги уй-жойларга талаб CОВИД-19 пандемияси пайтида кўтарилди[15]. 2021-йилда Аспендаги битта оилавий уйнинг ўртача сотув нархи 9,5 миллион долларни ташкил этди. Савиллс глобал кўчмас мулк брокерининг 2021-йилдаги тадқиқоти шуни кўрсатдики, асосий Аспен кўчмас мулки у ўрганган 44 та глобал чанғи курорт бозорлари ичида квадрат фут бўйича энг қиммат ҳисобланади.
Нисбатан арзонроқ уй-жойларни шаҳар ташқарисида, яқин атрофдаги Сноwмасс қишлоғида (2021-йилда ўртача бир оилали уйнинг нархи 5,2 миллион доллар) ёки шаҳардаги квартираларда топиш мумкин, уларнинг аксарияти 1960- ва 1970-йилларга тегишли[16].
Уй-жойнинг қимматлиги Аспен ҳудудидаги ишчилар учун жиддий муаммодир[17]. Аспен Питкин округи уй-жой бошқармаси асосан Роаринг Форк водийсида яшовчи ва ишлайдиган ҳамда даромади маълум чегаралардан паст бўлган одамлар учун мўлжалланган кенг кўламли мулк дастурини назорат қилади[18]. Ходимлар учун уй-жой дастурлари орқали сотиб олинган уйлар одатда маҳаллий аҳоли учун маълум даражадаги нархни сақлаб қолиш учун ҳужжатлар чекловларини ўз ичига олади, аммо бу ҳудуддаги ҳужжатлар билан чекланган мулклар ҳам 1 миллион долларга яқин туради[19].
2018-йилда Степҳане де Баэц Аспен Санкт-Регис курортидаги эгалик улушларини сотиш учун блокчейн технологиясидан фойдаланган ҳолда биринчи йирик тижорат кўчмас мулк битимини амалга оширишга ёрдам берди[20].
Географияси
Шаҳар Роаринг Форк водийсининг жануби-шарқий (юқори) чеккасида, Cолорадо дарёсининг ирмоғи бўлган Роаринг Форк дарёси бўйлаб тахминан 40 миля (64 км), Гленвуд Спрингсдан жанубда, жойлашган. У уч томондан тоғ ва чўл ҳудудлари билан ўралган: шимолда Қизил тоғ, шарқда Контрабанда тоғи ва жанубда Аспен тоғи.
2020-йилги Америка Қўшма Штатлари аҳолини рўйхатга олишда шаҳарнинг умумий майдони 2,469 акр (9.992 км2) эканлигини маълум қилган. Шаҳарнинг барча ер майдони қуруқликдан иборат.
Иқлими
Кöппен иқлим таснифига кўра, Аспен баландликда жойлашганлиги сабабли нам континентал иқлимга эга (Кöппен: Дфб). Кундузги ва тунги ҳароратлар ўртасида катта кунлик ҳарорат ўзгариши мавжуд бўлиб, кенглик учун ёз кунларини ўртача иссиқ ва қишки кечалари жуда совуқ бўлади. Ёзги паст ва қишки баландликлар нисбатан мўтадил бўлиб, ёз ва қиш кунларида совуқлар кам учрайди, кўпинча музлаш даражасидан ўртача юқори бўлади.
| Аспен иқлими | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Кўрсаткич | Ян | Фев | Март | Апр | Май | Июн | Июл | Авг | Сен | Окт | Ной | Дек | Йил |
| Мутлақ максимал, °C | 14 | 16 | 21 | 26 | 31 | 34 | 34 | 33 | 32 | 29 | 21 | 17 | 34 |
| Ўртача максимал, °C | 9 | 10 | 14 | 20 | 24 | 29 | 31 | 30 | 27 | 23 | 16 | 10 | 31 |
| Ўртача ҳарорат, °C | 2 | 4 | 8 | 11 | 17 | 22 | 25 | 24 | 20 | 14 | 6 | 1 | 5,7 |
| Ўртача минимал, °C | −26 | −24 | −20 | −12 | −6 | −2 | 2,7 | 1,6 | −4 | −10 | −19 | −23 | −27 |
| Мутлақ минимал, °C | −38 | −34 | −32 | −23 | −10 | −9 | −2 | −3 | −9 | −16 | −28 | −31 | −38 |
| Ёғингарчилик меъёри, мм | 43 | 56 | 68 | 65 | 53 | 33 | 49 | 42 | 52 | 55 | 62 | 54 | 633 |
| Аҳоли ўсиш тарихи | |||
|---|---|---|---|
| Йил | Аҳоли | %± | |
| 1890 | 5 108 | — | |
| 1900 | 3 303 | −353% | |
| 1910 | 1 834 | −445% | |
| 1920 | 1 265 | −310% | |
| 1930 | 705 | −443% | |
| 1940 | 777 | 102% | |
| 1950 | 916 | 179% | |
| 1960 | 1 101 | 202% | |
| 1970 | 2 437 | 1 213% | |
| 1980 | 3 678 | 509% | |
| 1990 | 5 049 | 373% | |
| 2000 | 5 914 | 171% | |
| 2010 | 6 658 | 126% | |
| 2020 | 7 004 | 52% | |
| АҚШ аҳолисини ро'йхатга олиш | |||
Демографияси
2003-йилдаги аҳолини рўйхатга олиш ҳолатига кўра[21], шаҳарда 5914 киши, 2903 хонадон ва 1082 оила истиқомат қилган. Аҳоли зичлиги 646.9/км² ни ташкил қилади. Шаҳарнинг ирқий таркиби 94,94 фоиз оқ танлилар, 0,44 фоиз қора ёки афро-америкалик, 0,24 фоиз тубжой америкалик, 1,45 фоиз осиёлик, 0,08 фоиз Тинч океани ороллари, 1,64 фоиз бошқа ирқлардан ва 1,2 фоиз икки ёки ундан ортиқ ирқдан. Ҳар қандай ирқга мансуб испан ёки латинолар аҳолининг 6,14 фоизини ташкил қилган.
Шаҳарда 2903 та уй хўжалиги бўлиб, улардан 16,5 фоизи 18 ёшгача бўлган болалари, 28,8 фоизи эр-хотинлар, 5,6 фоизи эри бўлмаган аёллар, 62,7 фоизи оиласи бўлмаганлардир. Ёлғиз шахслар барча уй хўжаликларининг 43,8 фоизини ташкил этди ва 4,8 фоизида 65 ёш ва ундан катта бўлган ёлғиз яшайдиганлар бор.
Аҳолининг ёши 13,1 фоизини 18 ёшгача, 9,8 фоизини 18 ёшдан 24 ёшгача, 42,1 фоизини 25 ёшдан 44 ёшгача, 27,6 фоизини 45 ёшдан 64 ёшгача, 7,4 фоизини 65 ёшдан катталар ташкил этди. Аҳолининг ўртача ёши 37 ёшни ташкил қилди. Ҳар 100 аёлга 115,1 эркак тўғри келади. 18 ва ундан катта ёшдаги ҳар 100 аёлга 117,5 эркак тўғри келади.
Шаҳардаги уй хўжаликларининг ўртача даромади 53,750 долларни, оиланинг ўртача даромади эса 70,300 долларни ташкил этди. Эркаклар ўртача даромади 41 011 долларни, аёлларники эса 32 023 долларни ташкил қилган. Шаҳарнинг жон бошига тўғри келадиган даромади 40,680 долларни ташкил этди. Оилаларнинг қарийб 3,6 фоизи ва аҳолининг 8,2 фоизи қашшоқлик чегарасидан паст бўлган, шу жумладан 18 ёшгача бўлганлар 4,4 фоизи ҳамда 65 ва ундан катта ёшдагиларнинг 2,6 фоизи киради.
Тарихий бинолар
-
-
-
-
Қурол зали ёки биродарлик зали (Аспен шаҳар ҳокимияти) -
Элкс биноси -
Ковенховен Уте Cитй банк биноси -
Мустақиллик биноси -
Манбалар
- ↑ „Финд а Cоунтй“. Натионал Ассоcиатион оф Cоунтиэс. 2011-йил 31-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 7-июн.
- ↑ „Cолорадо Cоунтй Сеац“. Стате оф Cолорадо, Департмент оф Публиc Ҳеалтҳ анд Энвиронмент.
- ↑ „Аспен Cентер фор Пҳйсиcс“. Аспен Cентер фор Пҳйсиcс. Қаралди: 2017-йил 12-июл.
- ↑ „Савиллс Глобал Приме Приcе Леагуэ“ (Энглиш). www.савиллс.cом. Қаралди: 2022-йил 4-апрел.
- ↑ Савиллс. „Wҳич ски ресорт ис мост ресилиэнт?“. Савиллс (2021-йил 30-ноябр). Қаралди: 2022-йил 2-апрел.
- ↑ Чарлес W. Ҳендерсон, 1926, Мининг ин Cолорадо, У. С. Геологиcал Сурвей, Профессионал Папер 138, п.176, 201.
- ↑ Ҳоwлетт, W.Ж.. Лифе оф тҳе Ригҳт Реверенд Жосепҳ П. Мачебеуф, Д.Д., Денвер — 392-бет.
- ↑ СМ '07. „Дéжà Виэw“ (эн-УС). МИТ Течнологй Ревиэw. Қаралди: 2019-йил 14-декабр.
- ↑ Парк, Лиса Сун-Ҳеэ. Тҳе Слумс оф Аспен. Неw Ёрк Университй Пресс, 2011. ИСБН 978-0-8147-6803-7.
- ↑ „Аспен Публиc Радио“. www.аспенпублиcрадио.орг.
- ↑ „ГрассРооц Cоммунитй Нетwорк“. ГрассРооц Cоммунитй.
- ↑ „Аспен Сожоурнер“. Аспен Сожоурнер.
- ↑ „Маинтенанcе“. www.аспенмагазине.cом. 2011-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-октябр.
- ↑ „Аспен 82, Абоут ус“. Аспен82. 2022-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-октябр.
- ↑ Смалл. „Смалл: 2022 реал эстате предиcтионс: Ис тҳе маркет абоут то шифт?“ (эн). Аспен Даилй Неwс. Қаралди: 2022-йил 4-апрел.
- ↑ „Эстин Репорт Аспен Сноwмасс Реал Эстате 2021 wс“ (эн-УС). Тим Эстин (2021-йил 8-январ). 2021-йил 6-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 16-октябр.
- ↑ „Скйроcкетинг Реал Эстате Приcес Cоулд Бринг "Сигнифиcант Cултурал Чанге" То Аспен Анд Сноwмасс“ (эн). Аспен Публиc Радио (2021-йил 17-май). Қаралди: 2022-йил 4-апрел.
- ↑ „АПCҲА, CО | Оффиcиал Wебсите“. www.апча.орг. Қаралди: 2021-йил 16-январ.
- ↑ Wиллиамс. „Cоффей Плаcе лоттерй то оффер деэд-рестриcтед ҳоусинг ин Сноwмасс“ (эн-УС). www.аспентимес.cом. Қаралди: 2021-йил 16-январ.
- ↑ Малвия, Ҳитеш (2017). "Блоcкчаин фор Cоммерcиал Реал Эстате". ССРН Wоркинг Папер Сериэс. дои:10.2139/ссрн.2922695. ИССН 1556-5068.
- ↑ „У.С. Cенсус wебсите“. Унитед Статес Cенсус Буреау. Қаралди: 2008-йил 31-январ.