Aspid taxtasi


Аспид ёки Қўрғошин доскаси — бу пластинка кўринишидаги ёзув асбоби бўлиб, улар кундалик ҳаётда дафтарлардан фойдаланишдан олдин ёзишни ўргандилар. Материаллар, қора қаттиқ сланец-аспид туфайли унинг номини олди. ХХ аср ўрталарида фойдаланишдан чиқди.
Тавсиф ва фойдаланиш
Аспидли доскаси 20 мм қалинликдаги рангли сланецдан тайёрланган пластинка ва тахминан катталиги замонавий мактаб дафтарига[1] тенг келади. Плиталар ёғоч рамка билан безатилган. Аспид доскасида улар из қолдирган қалам ёки қўрғошин билан ёзгантлар. ХИХ асрнинг охиридан бошлаб, қўрғошин ўрнига алюминий таёқчалари ишлатила бошланди, улар оқ, осонгина ўчадигзн из қолдирар эди[2]. Аспид доскасига гупка ёки мато парчаси қўшилди, улар ўчириш учун ишлатилган. Бундан ташқари, бўр билан ёзиладиган доскалари ҳам бор эди.
Баъзан сланецнинг юзаси горизонтал чизиқлар билан чизилган[3].
Бундан ташқари, мебел ишлаб чиқарувчилари стол усти аспид доскаларидан тайёрланган, денгизчилар координаталарни ҳисоблаш учун аспид доскасидан фойдаланганлар ва ишлаб чиқаришдаги ишчилар ишлаб чиқарилган маҳсулотларни ҳисобга олиш учун доскалардан фойдаланганлар.
Тарих
Аспидли доскадан фойдаланишнинг биринчи[4] ёзма эслатмаси ХИВ асрнинг[5] охирига тўғри келади: бу ҳақда „Астролабе ҳақида трактат“ да ёзади. ХВИ-ХВИИ асрларда фойдаланишга оид маълумотлар ҳам мавжуд. Бироқ, аспид доскаларидан оммавий фойдаланиш ХВИИИ аср охирида бошланди — Уэлсдаги сланец конининг ривожланиши ва сланец саноатининг ривожланиши билан — ХИХ асрда дунёдаги деярли ҳар бир мактабда аспид доскалари ишлатилган. 1930-йиллардан бошлаб, аспид доскаларидан амалда фойдаланилмай қўйилди.
- Аспидные доски в живописи
-
Лука Пачиоли портрети (тахминан 1495-1500), столда шифер бор.
-
Карл Шеллбах мактаб ўқувчиси
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Беловинский Л. В. Российский историко-битовой словар, Трите, — 1999, с. 526.
- ↑ Грифел и грифелниэ доски // Энциклопедический словарь Ф.А. Брокгауза и И.А. Ефрона
- ↑ Петер Давиэс Wритинг Слатес анд Счоолинг, Аустраласиан Ҳисториcал Арчаэологй, Вол. 23, — 2005, 63-64.(ингл.)
- ↑ Давиэс, 63.
- ↑ "Тҳан ток И алле сигнес, дегреэс, анд минутес, тҳат И фонд диреcте ундер тҳе саме планете тҳат И wрогҳте фор, анд wроот со манй сигнес, дегреэс анд минутес ин мй слате…" См. в следующэм источнике: Тҳе cомплете wоркс оф Геоффрей Чауcер. Охфорд: Cларендон Пресс, 1894 — 228-бет.
Адабиётлар
- Л. В. Беловинский „Грифельная доска“, . Иллюстрированный энциклопедический историко-бытовой словарь русского народа. ХВИИИ — начало ХИХ в. — 145-бет. ИСБН 978-5-699-24458-4.