Ziyosfera

Atrey

Атрей (қадимги юнонча: Ἀτρεύς қадимги юнонча: Ἀτρεύς) — қадимги юнон мифологиясида[1] Микен шоҳи, Пелопс ва Гипподамиянинг ўғли, Фиэстанинг укаси, Аэропанинг эри, Агамемнон ва Менелайнинг отаси. Илиада ва „Одиссей“да эслаб ўтилган (ИИ 105 ва бошқалар.) (ХИ 387, ХИИИ 424).

Таржимаи ҳоли

Хрисипп ўлдирилганидан кейин отасидан қочиб кетган[2]. Микен шоҳи Стефел уни Мидея ҳукмдори деб эълон қилган[3].

Оракул Микен аҳолисига Пелопс авлодини шоҳ этиб сайлашларини башорат қилган, улар Атрей ва Фиэстани чақиришган. Аэропа ёрдамида олтин қўзичоқни қўлга киритган Фиэста ҳукмронлик бўлиб олган. Кейинчалик, Гелиос шарқни ғарбга[4] айлантириб, ҳукмдорликнинг адолацизлигини кўрсатиб берганида, Атрей Фиэстани қувиб солган. Бунга қарши Фиэста унинг хотини Аэропани йўлдан урган, Атрей акасининг ўғилларини ўлдирган ва уларнинг гўштидан қовурилган таом пиширишни буюрган, таомни столга тортиб, Фиэстани меҳмонга таклиф қилган[5] ва Гелиос айнан ўша пайтда йўлини ўзгартирган[6][6]. Фиэста Атрейнинг бутун наслини лаънатлаган.

Фукидиднинг ёзишича, Эврисфей юришга отланган вақтда ҳокимиятини Атрейга ишониб топширган[7]. Маълумотларга кўра, Атрей биринчи бўлиб қуёш тутилишини кашф этган, акаси унга ҳасад қилиб, шаҳарни тарк этишга қарор қилган[8]. Атрей акаси билан донолик бўйича рақобатлашиб, осмоннинг ҳаракатига қарама-қарши равишда қуёш ҳаракатини кашф этган[9]. Геродорнинг ёзишича, қўзичоқ тасвири туширилган олтин коса ҳокимият рамзи бўлган[10].

Кейинчалик Эгисф Атрейни ўлдирган[11]. Атрейнинг қабри Микенда жойлашган[12].

Атрейнинг авлодлари Атридлар деб аталган.

Тарихий прототип

Тадқиқотчилар Атрейни Хет миххат ёзувларида тилга олинган Аххиява шоҳи Аттариссия шахсига боғлайдилар.

Хетт манбаларида Аттариссия ХИИИ асрда Хетт подшоҳларига куч жиҳатидан тенг рақобатчи, Аххиява (баъзи талқинларга кўра, Микен давлати) давлатининг милоддан аввалги ХИИИ асрдаги ҳукмдори рақиби сифатида тилга олинади. ХХ асрда топилган ушбу маълумотлар машҳур юнон шоҳи ҳақидаги тасаввури бойитишга ёрдам беради.

Атрейда бадиий адабиётда

Атрей — Софоклнинг "Атрей ёки микенликлар " трагедияси (фр.140 Радт), Диоген ва Аксиянинг „Атрей“ , Сенеканинг „Фиэста“ трагедиялари қаҳрамони. Ликофрон ва Аксия „Пелопида“ трагедияларини ёзган. Атрей исми қадимги юнон поэмалари — Гомернинг „Илиада“ ва „Одиссея“сида ҳам тилга олинган.

Дюна оламида Атрей Атрейдеслар уйининг илк аждоди ҳисобланади.

Атрей медиа маданиятида

Атрей "Год оф Wар" компютер ўйинида Кратоснинг ўғли ҳисобланади, у ҳалок бўлган иттифоқчи Кратоснинг шундай шарафига номланган. „Туганмас ҳикоя“ филмининг бош қаҳрамони ҳам унинг исми билан аталган.

Шажараси

Манбалар

  1. ↑ Мифи народов мира. М., 1991-92. В 2 т. Т.1. С.123
  2. ↑ Фукидид. История И 9, 2; Платон. Кратил 395б
  3. ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека ИИ 4, 6 далеэ
  4. ↑ Еврипид. Электра 727—736; Еврипид. Ифигения в Тавриде 195—196; Орест 1001—1006; Платон. Политик 269а
  5. ↑ Софокл. Эант 1293—1294
  6. ↑ 6,0 6,1 Овидий. Писма с Понта ИВ 6, 47-48; Сенека. Фиэст 789—824; Гигин. Мифи 88
  7. ↑ Фукидид. История И 9, 2
  8. ↑ Гигин. Мифи 258
  9. ↑ Полибий. Всеобщая история ХХХИВ 2, 6; Страбон. География И 2, 15 (стр.23), со ссилкой на Полибия; Лукиан. Об астрологии 12
  10. ↑ Геродор, фр.57 Якоби // Торшилов Д. О. Античная мифография. СПб, 1999. С.96
  11. ↑ Псевдо-Аполлодор. Мифологическая библиотека Э ИИ 10-14
  12. ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади ИИ 16, 6 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Atrey" dan olindi