Aurora (fregat)
Аурора — бу Россия императорлик флотининг " Шошилинч " типидаги елканли фрегати[1] 44 қурол даражаси, лекин аслида у турли вақтларда 54[2] дан 58 тагача қуролланган (56 оп.[1] ;58 оп.[3][4])
Россия ҳарбий елканли кемаларининг охиргиси бўлган „Аврора“ 19-аср ўрталарида қўмондонлиги остида дунёни айланиб чиқди. Н.Изйлметиев[5].
Фригат офицерлари орасида келажакда кўплаб таниқли тадқиқотчилар ва таниқли денгизчилар бор эди: Г. ВА. Невелской , К. Ф. Литке , Н. А. Фесун, М. П. Тирол ва ўз даврининг бошқа илғор одамлари[5][6].
Қурилиши
1833-йил 23-ноябрда Окҳтен кемасозлик заводида ётқизилган. Қурилишни денгиз муҳандислари корпусининг подполковниги И. А. Амосов бошқарган[3]. 1835-йил 27-июлда ишга туширилган, Болтиқ флоти таркибига кирди.
Аурора исмининг сири
Фригатга император Николай И шахсан ўзи ном берган деган фикр бор. Баъзи манбаларда у янги кемага „Санкт-Петербургнинг энг гўзал аёлларидан бири шарафига“ деб ном беришни буюрган деб даъво қилмоқда — Аурора Карловна Демидова-Карамзина (неэ баронесса Шернвал фон Валлен), император Александра Феодоровнанинг хизматкори[7][8].
Бошқа манбаларнинг таъкидлашича, фрегат ўша пайтдаги мода бўлганидек, Рим тонг маъбудаси Аурора шарафига номланган[6].
Асосий ишлаш хусусиятлари
Хизмат
- 1836-йилда у Болтиқ денгизида амалий навигацияда эди.
- 1836-йил 3-июлда Кронштадт йўлида у Болтиқ флоти томонидан Пётр И қайиғининг тантанали йиғилишида иштирок этди[1].
- 1837-йилдан 1843-йилгача ҳар йили контр-адмирал Ф. отряди таркибида. П. Литке Генерал-адмирал Буюк Герцог Константин Николаэвич[1] амалиёти учун Болтиқ денгизида саёҳатларда эди.
- 1844-йилда у Англияга кетди.
- 1845-йилда у Финландия кўрфазида амалий навигацияда эди.
1848-1850 йилларда Болтиқ флотининг Дания сувларига экспедициясида иштирок этиши
- 1848-йил 23-майда у контр-адмирал И нинг 3-дивизионини кучайтириш учун Ревалдан Дания қирғоқларига жўнади. П. Епанчина Мён ороли яқинида жойлашган. Кичкина камарга кираверишда, Ман ва Рюген ороллари яқинида бўлиниш билан саёҳат қилди [1] .
- 1848-йил 22-августда дивизия билан бирга Дания қирғоқларини тарк этди ва 1848-йил 1-сентябрда Кронштадтга қайтиб келди.
- 1849-йилда у Кронштадт портида эди.
- Тимберован 1851-йилда Кронштадтда[1].
- 1852-йилда у Финландия кўрфазида амалий навигацияда эди.
Дунё бўйлаб биринчи саёҳат
1853-йил 21-августда лейтенант командир И қўмондонлиги остида „Аурора“ фрегати. Н. Изйлметиев [9], Кронштадтдан Узоқ Шарққа Копенгаген — Кристиансанд — Порцмут — Рио-де-Жанейро — Cапе Ҳорн — Каллао — Де-Кастри кўрфази йўналиши бўйича вице-адмирал граф Э. эскадронини кучайтириш учун жўнади. ИН. Путятин[5].
- 1853-йил 27-августда Швециянинг Треллеборг шаҳри ёнидан ўтиб, фрегат шоалга тегди, лекин 29-августда у икки швед ҳарбий пароходи томонидан олиб ташланди ва 30-августда Копенгагенга лангар қўйди [10] ;
- 1853-йил 3-сентабрда Аурора Хелсингорга кўчиб ўтди ва 4-сентябрда у Дания қайиғи [10] томонидан денгизга чиқарилди.
- 1853 йил 15 сентябрга ўтар кечаси фрегат Шимолий денгизда кучли бўронни бошдан кечирди, бу вақтда 10 эшкакли қайиқлар синди ва фрегат жиддий шикастланди, бу эса Норвегиянинг Кристиансанд портига киришга мажбур бўлди [10] .
- 1853 йил 3 октябрдан 25 ноябргача фрегат Порцмутдаги зарарни тузатди [10] .
Петропавловск мудофаасидаги иштироки
1854-йил 14-июл Петропавловск портининг бош қўмондони В. БИЛАН. Завойко „Аврора“ командирига Америка консулидан хабар олганини маълум қилди: Россия Англия ва Франсияга уруш эълон қилди. Тинч океанидаги Россия портларини блокада қилиш учун эскадрон тузиш учун Англиядан пароход юборилди.


Петропавловск гарнизонини эвакуация қилишда иштирок этиш
1855-йил 3-мартда Есаул Мартйнов Шарқий Сибир губернаторидан Петропавловск портининг барча аҳолисини, гарнизонини ва мулкини Николаэвский постига (ҳозирги Николаэвск-на-Амур) зудлик билан эвакуация қилиш тўғрисида буйруғини олиб келди[11]. 26 та ҳарбий кемада бўлган инглиз-франсуз эскадрони портга ҳужум қилишга тайёрланаётган эди[9]. Эвакуация пункти фақат В га маълум эди. БИЛАН. Завойко.
Ҳали ҳам мол-мулк ва аҳолини кемаларга юклаш давом этар эди ва одамлар узун бўйлама арра билан музда канални арраладилар. Унинг бўйлаб тоза сувга оғир юкланган кемалар келтирилди. Қўмондонлар Де-Кастри кўрфазида (ҳозирги Чихачев кўрфази) учрашиши режалаштирилган эди[9].
- 1855-йил 4-апрел қуролсиз транспорт воситалари " Иртиш " ва " Байкал " биринчи бўлиб кетди.
- 1855-йил 5-апрелда гарнизон қолдиқларини олиб, „Аврора“ фрегати, " Оливуца " корвети, „Двина“ ҳарбий транспорти ва № 1 ва „Кодиак“ катерлари Петропавловскдан қўшин оғзига йўл олди. Амур[10].
- 5-майга келиб, отряднинг барча кемалари Де-Кастри кўрфазига[10] тўпланишди.
- 8-май куни денгиздан кўрфазда душман кемалари гуруҳи пайдо бўлди (Фригат Cйбилл (40 қурол), винтли корвет Ҳорнет (17 қурол) ва Бриг Биттерн (12 қурол).) [9]). „Оливуца“ корветидан ўқ узилди[10], „Аурора“ фрегати жангга тайёр эди, аммо душман жангдан қочиб, денгизга кетди [1] .
- 19-майдан 24-майгача барча кемалар артиллерия батареяси бўлган Cапе Лазаревга яқинлашди.
- 22-июн куни батарея кемаларга олиб ташланди ва барча кемалар Амур оғзига кирди. Бу ерда фрегат уруш охиригача қолди[10].
Командирлари
Манбалар
- ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 „Военная Россия. Парусный флот. Тип «Спешный» (Аврора)“. 2012-йил 13-февралда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 „А. Лопарев, Д. Лопарев. Военно-морской исторический справочник. Аврора“. 2012-йил 18-майда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 „Фрегат «Аврора». Чертежи.“. 2014-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 5,0 5,1 5,2 „Г. Щедрин. Огненная кругосветка «Авроры»“. 2017-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 6,0 6,1 „"Аврора" - имя, прославленное на века“. 2005-йил 20-апрелда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Соотечественник в Скандинавии. Культурно-просветительный журнал. 14 ноября 2012. Юрий Кружнов. Несокрушимая Аврора“. 2012-йил 20-ноябрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „История Нижнего Тагила от основания до наших дней.Аврора Демидова“. 2013-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган.
- ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 „Фрегат «Аврора», оборона Петропавловска-Камчатского и секретная карта Невельского“. 2015-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Советская военная энциклопедия. Аврора“. 2021-йил 14-майда асл нусхадан архивланган.
Ҳаволалар
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |