Avliyo Foma kuni
Авлиё Фома куни (Авлиё Томас куни) 21-декабр куни қатор мамлакатларда нишонланадиган байрам. Илгари католик черковида муқаддас ҳаворий Томас (Фома)нинг хотираси 21-декабр санасида нишонланган. Ҳозирги вақтда Рим-католик черковида ҳаворий Томас хотираси 3-июл[1] куни ёдга олинади. Унинг хотираси баъзи епархиялар, анъанавий католиклар, шунингдек, айрим протестант черковларида 21-декабр куни нишонланади. Кўпгина мамлакатларда у ўзининг диний мазмунини йўқотган ва диний мансублигидан қатъи назар тантана қилинади[2].
| Авлиё Фома куни |
|---|
Байрам, қоидага мувофиқ, маҳаллий урф-одатлар ва анъаналар билан бирга ўтказилади. Мамлакатда белгиланган тартибдан келиб чиққан ҳолда дам олиш куни бўлиши ёки бўлмаслиги мумкин. Бу Ер сайёрасининг Шимолий яримшарида йилнинг энг қисқа кунли ва энг узун тунли суткасида нишонланади.
Байрам қилиниши ва халқ анъаналари
Финландия компанияларининг аксарияти Санкт-Туомас кунидан бошлаб ўз ходимларига таътил беради. Финландияликлар шундай дейишади: "Сиз бир ой юрмас экансиз, бошламаслигингиз ҳам керак эди! " Йилнинг энг қисқа куни „Мавлидга қарши“ — „Античрист“ деб номланган, аммо бунинг бутпарастликка ҳеч қандай алоқаси йўқ. Бир нақл бор: „Античрист олиб келади, Туомас уни уйга киритади“. Шу кундан бошлаб, (Мавлид рўзаси яна 3 кун давом этишига қарамай) насроний Мавлид зиёфатлари бошланади: "Кимда ким Туомас куни бўлмаса, Мавлид кунида ҳам бўлмайди". „Туомас куни“да дастурхонга дудланган чўчқа оёқлари ва қонли колбасалар албатта тортилади.
Шу куни „икки нон кечаси“ бошланади — у шунчалик узун бўладики, печкаларда икки марта пиширишга улгуришади. Айнан шу кечада юлдуз шаклидаги машҳур Мавлид қора нони пиширилади. Кафелар, ресторанлар, барлар ва ҳатто турар-жой бинолари ҳам ўзига хос тарзда безатилади.
Нидерландия мактабларининг барча ўқувчилари „Авлиё Томас куни“да дарсга вақтлироқ келишга ҳаракат қилади. Улар ёзив тахтасига ўз исмларини ёзади. Энг охирги ёзган киши „уйқучи Томас“ лақабини олади[3]. Ўқитувчилар ҳам кечикмасликка интилади, чунки бу ҳолда тахаллус уларга берилади. Нидерландияда шундай дейишади: "Мавлид Саинт-Томас билан бирга келади", чунки шошилувчилар Мавлид учун барча тайёргарликларни тугатади. Финландияда бўлгани каби, нидерландияликлар ҳам „икки нон кечаси“ни сўзда эмас, амалда билишади[4].
Авлиё Томас Гватемаладаги Чичиcастенанго шаҳри ҳомийси ҳисоблангани боис „Авлиё Томас куни“ асосий маҳаллий байрамлардан биридир. Шу куни ҳиндулар „Авлиё Томас куни“ни мусиқа, рақс ва ранг-баранг театрлаштирилган томошалар билан нишонлаш учун шаҳарда тўпланишади. Санто-Томас черкови ва Паскуал Аба зиёратгоҳи атрофида театр томошалари бўлиб ўтади ва Чичиcастенанго кўчаларида ҳаворий Томас тасвири олиб ўтилади. Байрам тантаналари мушакбозликлар ва чолғу оркестри жўрлигида[5] давом этади.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Календарь святых
- ↑ „Святой Томас или Фома Неверующий“. 2009-йил 27-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 2-июн.
- ↑ „День святого Томаса в Нидерландах“ (деадлинк). 2009-йил 12-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 20-декабр.
- ↑ День святого Томаса в Нидерландах — 21 декабря. История и особенности праздника в проекте Календарь Праздников 2010
- ↑ День Святого Томаса в Чичикастенанго, Гватемала — Новости туризма — В ОТПУСК.РУ[сайт ишламайди]
Ҳаволалар
| Авлиё Фома куни ҳақида Википедиянинг қардош лойиҳаларида кўпроқ билиб олинг | |
|
Маъно ва таржималари Викилуғатда |
|
Медиа файллар Викиомборда |
|
Таълим ресурслари Викиверситетда |
|
Хабарлар Викиянгиликларда |
|
Иқтибос, мақол ва маталлар Викииқтибосда |
|
Асарлар матнлари Викиманбада |
|
Китоб ва дарсликлар Викикитобда |