Avtomedont
Бу мақолага бошқа бирорта саҳифадан
ишорат йўқ. (август 2024) |
Аутомедон, шунингдек, Автомедон (Қадимги юнон őὐтóмодōн) — қадимги юнон мифологиясининг қаҳрамони ва Гомернинг "Илиада" асари қаҳрамони, Троя уруши иштирокчиси, аравачи ва Ахиллеснинг энг содиқ дўстларидан бири. Ахиллеснинг ўлимидан сўнг, у ўғли Неоптолемус учун аравачи бўлиб хизмат қилди. Аутомедон номи қадимги даврларда моҳир ҳайдовчининг рамзи сифатида қаралган.
|
| |
| Қадимги юнон мифологик қаҳрамони. Аутомедон ва Ахиллес отлари. 1868 йил | |
| Мифология | қадимги юнон мифологияси |
|---|---|
| Жинс | Эркак |
| Машғулот | Аравачи (Ахиллес) |
| Отаси | Диор |
| Биринчи эслатма | "Илиада" Гомер |
Афсоналар
Қадимги Юнонлар Аутомедонт отасининг исмини — Диор[1][2] ва унинг ватани — Шимолий Спорадес архипелагидаги Скйрос ороли деб аташади. Аутомедон бошқа ахейликлар билан бирга Трояга қарши юришда қатнашган ва Гай Юлий Гигиннинг сўзларига кўра, ўзи билан ўнта кема олиб келган[3].
Аутомедон Гомернинг Илиадасида Ахиллес аравасининг бошқарувчиси сифатида тилга олинади, унинг отларини Балиус ва Хантҳос ҳайдаб юборади. У Ахиллеснинг зирҳларини кийиб олган Патроклни жанг майдонига ҳайдаб юборди ва Патрокл Гектор қўлида ўлганидан сўнг, у жанг майдонидан аравани олишга муваффақ бўлди. Бу жангдан кейин инсоний ҳис-туйғуларга эга бўлган отлар ғамгинлашиб, унга итоат қилишдан бош тортдилар. Фақат Зевснинг сўзлари уларни яна Аутомедонга бўйсунишга мажбур қилди. Илиадада Аутомедоннинг маҳорати қуйидагича тасвирланган:
У ғоз тулпорлар сурувидай отда учарди.
У троян оломонининг шафқацизлигидан тезда ва орқага қочиб кетди, У тезда олдинга отилди ва оломонни учишга айлантирди. Аммо у та'қибга тушиб, рақибларини о'лдирмади; Муқаддас аравада унинг учун ҳеч қандай восита ё'қ эди.
То'сатдан, ё'налтириш учун найза, отлар о'ткинчиларни қо'лга олиш учун.
Буни кўриб, Алкимедон исмли ахай жангчиси жанг қилиш учун бир муддат Автомедон аравасида аравачи бўлиб қолди. Машҳур отларни троян қаҳрамонлари кўргандан сўнг, Гектор, Аэнеас, Хромиос ва Аретес аравага эгалик қилиш учун турли тарафлардан Аутомедонга ҳужум қилдилар. Биринчиси, Аутомедон болта билан ўлдирган Аретес эди[4]. Гектор унга найза улоқтирди, аммо уўтказиб юборди. Бу вақтда Ажах Теламонидес билан Ажах Оилид Аутомедонга ёрдамга келди ва троянлар орқага чекинишди. Аутомедон Аретесдан қурол-яроғни олиб ташлади: „Оҳ, ниҳоят, мен энг заифларни ағдариб ташлаган бўлсам ҳам, ҳеч бўлмаганда Патроклуснинг ўлими ҳақидаги қайғуни юракдан чиқариб юбордим!“[5]. Илиададаги бошқа афсоналар Аутомедоннинг Ахиллесга қандай хизмат қилишини тасвирлайди. Патроклнинг ўлимидан сўнг, Ахиллес Аутомедонни энг яхши дўсти деб биларди.
Аутомедон афсонанинг Диcтйс оф Cрете версиясида муҳим рол ўйнайди[6]. Аполлон Фимберя ибодатхонасида сулҳ пайтида кўрган троя қироли Приам Поликсенанинг қизига ошиқ бўлган Ахиллес ўз аравасини Трояга совчи сифатида юборади. Аутомедон маликанинг укаси Гекторнинг билан боғланди, аммо у Ахиллесга хиёнат қилишни талаб қиладиган қийин шартларни қўйди. Ахиллеснинг қарорсизлиги ва ташвишларини кўрган Аутомедон дўстлари Патроклус ва Аяксга нима бўлганини айтиб берди. Улар, ўз навбатида, Ахиллесни Полихен ҳақидаги фикрлардан воз кечишга кўндирдилар, чунки уларнинг сўзларига кўра, у Трояни қўлга киритгандан сўнг, малика тез орада уни шон-шараф билан қабул қиларди. Аутомедон афсонанинг Диcтйс оф Cрете версиясида муҳим рол ўйнайди[7]. Аполлон Фимберя ибодатхонасида сулҳ пайтида кўрган троя қироли Приам Поликсенанинг қизига ошиқ бўлган Ахиллес ўз аравасини Трояга совчи сифатида юборади. Аутомедон маликанинг укаси Гекторнинг билан боғланди, аммо у Ахиллесга хиёнат қилишни талаб қиладиган қийин шартларни қўйди. Ахиллеснинг қарорсизлиги ва ташвишларини кўрган Аутомедон дўстлари Патроклус ва Аяксга нима бўлганини айтиб берди. Улар, ўз навбатида, Ахиллесни Полихен ҳақидаги фикрлардан воз кечишга кўндирдилар, чунки уларнинг сўзларига кўра, у Трояни қўлга киритгандан сўнг, малика тез орада уни шон-шараф билан қабул қиларди[8].
Ахиллеснинг ўлимидан сўнг, Аутомедон ўғли Неоптолемусга хизмат қилди, Виргил уни Трояни эгаллашда ва Приам саройи учун жангда қатнашганлар қаторига қўяди. Омон қолган манбалар Аутомедоннинг ўлими ҳақида ҳеч нарса айтмайди. Аристотелнинг сўзларига кўра, аравачи Троадда дафн этилгани маълум[9].
Санъат ва фанда
Адабиётда Аутомедонт номи қадимги даврларда моҳир аравачининг рамзи сифатида қаралган: У Марк Туллиус Цицерон, Публиус Овид Насон, Деcимус Жуниус Жувенал, Деcимус Магнус Аусониус томонидан эслатиб ўтилган. А. С. Пушкиннинг Евгений Онегин романида „Автомедон“ сўзи истеҳзоли маънода ишлатилган:
Автомедонлар бизнинг ҳужумчиларимиз,
Бизнинг уч эгизакларимиз чарчамайди, Ва бема'ни ко'ринишга эга верстлар,
Ко'зларида панжара каби милтиллайди
Қадимги тасвирий санъатда Аутомедон ваза расмидаги турли мифологик композицияларда учрайдиган кичик характердир. Замонавий даврда 1868-йилда Генри Регнаултнинг „Ахиллес отлари билан автомедонт“ картинаси рассомнинг итоаткор отларни тасвирлаган натурализми туфайли машҳур бўлди.
1981-йилда америкалик астроном Эдвард Боуэлл томонидан Андерсон Меса расадхонасида кашф этилган Юпитер астероиди Аутомедон номи билан аталган.
Манбалар
- ↑ ҳттпс://см.неwс/гигин-в-полше-и-чехии-созданй-подконтролне-сша-лагеря-террористов-56509/Мифи[сайт ишламайди], 97
- ↑ ҳттпс://24сми.орг/cелебритй/3956-гомер.ҳтмл/Илиада[сайт ишламайди], ХВИИ, 429
- ↑ ҳттпс://см.неwс/гигин-в-полше-и-чехии-созданй-подконтролне-сша-лагеря-террористов-56509/Мифи[сайт ишламайди], 97
- ↑ ҳттпс://уз.wарблетонcоунcил.орг/митологиа-гриэга-214/қаралди[сайт ишламайди] 2022
- ↑ ҳттпс://www.ранкер.cом/лист/cелебритиэс-wҳо-аре-гамерс/cелебритй-лисц/қаралди (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-04-18 санасида архивланган) 2017
- ↑ ҳттпс://джву.онлине/филе/1ҲПУргВКГуҳДД/қаралди[сайт ишламайди] 2008
- ↑ ҳттпс://джву.онлине/филе/1ҲПУргВКГуҳДД/қаралди[сайт ишламайди] 2008
- ↑ ҳттп://анналес.инфо/ант_лит/диктйс/0.ҳтм/қаралди 2017
- ↑ ҳттпс://wеб.снаука.ру/иссуэс/2015/05/45939/с. 418—419/қаралди 2010