Аwдй Кулйýэw (30 июл 1936 — 10 апрел 2007) — биринчи Туркманистон ташқи ишлар вазири бўлган сиёсатчи ва дипломат. Илгари у Оман ва Қатардаги Совет Иттифоқи элчихонасида вакил бўлиб ишлаган. 1992 йилда Ташқи ишлар вазири лавозимидан истеъфо берган ва Президент Сапармурот Ниёзов ҳукумати қаршисида Туркменистондан кетган[1].

Аwдй Кулйýэw
Таваллуди 1936-йил 30-июл (1936-07-30) (90 ёш)
Ашхобод, Туркманистон
Вафоти 10-апрел 2007-йил(2007-04-10)
(70 ёшда)
Осло, Норвегия
Фуқаролиги Туркманистон
Таълими Филология, Туркманистон давлат университети
Касби Сиёсатчи, дипломат
Фаолият йиллари 1960–2007
Унвони Туркманистон ташқи ишлар вазири (1990–1992)

Илк фаолияти

У 1936-йил 30-июлда Ашхободда ходимлар оиласида туғилган. Филология бўйича таҳсил олган, битиргач Туркман ССР Фанлар Академиясининг Тил ва адабиёт институтида илмий ходим бўлиб ишлаган. Кейинчалик Осиё халқлари институтида стажёр бўлиб, тез орада Таиздаги Совет маданият марказида рус тили курслари раҳбари бўлган (1960–1971). 1971–1987 йилларда у Оман Султанлигида ва Қатарда Совет Иттифоқи вакили бўлган[2][3]. Совет Иттифоқининг охирги йилларида у Ташқи ишлар вазирлигининг Яқин Шарқ ва Шимолий Африка бўлими маслаҳатчиси бўлган.

Туркманистонда

1990–1992 йилларда у Туркманистон Ташқи ишлар вазири бўлган. 1992 йилда Президент Сапармурот Ниёзов ҳукумати қаршисида истеъфо берган. 1998-йил 17-апрелда у Ашхобод халқаро аэропортида ҳибсга олинган. Бир неча кун ўтиб, Президент Нйýазоw АҚШда баёнот бериб, Кулйýэwни Россия махсус хизматлари билан боғлиқ жиноятчи ва террорчи деб эълон қилган[4]. Халқаро можаро юзага келгач, Россия элчихонаси Кулйýэwни озод қилиш ва кейин Россияга кетишига ёрдам берган.

Қочқинлик ва вафоти

У Норвегияга келган ва 2002-йилда Кулйýэw раҳбарлигида Туркман Демократик Кучлари Иттифоқи ташкил топган. 2003-йил августда Москва чеккасида уйининг яқинида шафқацизларча калтакланган. 2005-йил августида у Москва қочқинлигида яшаган ва Жоурнейман Пиcтурес уни Туркманистон ҳақидаги ҳужжатли филм учун интервю қилган. Нйýазоwнинг 2006-йилги вафотидан сўнг Кулйýэw шундай деган: „Бу биз учун катта бахтки, у ўзидан мамлакатни озод қилди“. У 2007-йил 10-апрелда Норвегиянинг Осло шаҳрида ошқозон жарроҳлиги қилгандан икки кун кейин вафот этган[5]. Туркмен ҳукумати унинг Туркменистонда дафн қилинишига рухсат бермаган.

Манбалар

  1. ↑ КТО ОН, АВДИ КУЛИЕВ?.., Туркменистан.тҳ. Ретриэвед 9 Април 2022.
  2. ↑ „Посольство СССР в Омане“. 2015-йил 2-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 28-ноябр.
  3. ↑ „Посольство СССР в Катаре“. 2015-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 28-ноябр.
  4. ↑ „Туркменистан: Пресидент Реcеивес Лоw-Кей Wелcоме Ат Wҳите Ҳоусе“ (эн). РадиоФреэЭуропе/РадиоЛибертй. Қаралди: 2020-йил 21-декабр.
  5. ↑ „Туркменистан: Эхилед Оппоситион Леадер Кулиэв Диэс Ат 71“ РадиоФреэЭуропе/РадиоЛибертй, 10 Април 2007.

Ҳаволалар

Сиёсий идоралар
Ўтмишдоши:
Оффиcе Эстаблишед
Туркменистон Ташқи ишлар вазири
1990–1992
Вориси:
Ҳалйкберди Атаýэw