Axborot portlashi
Ахборот портлаши — бу сайёра миқёсидаги нашрлар (ахборот ҳажми) тезлиги ва ҳажмининг доимий ўсишидир. Замонавий жамиятда турли хил маълумотлар массасининг шиддатли ўсиши 1975-йилда „ахборот портлаши“ деб номланган. Станислав Лем бу муаммони ва ундан келиб чиқадиган маданий қадрсизланишни „Технологиялар йиғиндиси“ (1964) асарида тасвирлаб, уни кўп бора такрорлаган (масалан, „Мутлақ бўшлиқ“ тўпламидаги „Перикалипсис“да сатирик тарзда тилга олади)[1][2].
Ахборот жамияти ривожланишидаги сивилизация тенденсиялари 2002-йилда инсоният 18∙1018 байт (18 эксабайт) ахборот ишлаб чиқарганлиги билан тавсифланади. Охирги беш йил ичида инсоният аввалги барча тарихий даврга қараганда кўпроқ ахборот ишлаб чиқарди. Дунёда ахборот ҳажми ҳар йили 30 фоизга ошиб бормоқда. Дунёда киши бошига йилига ўртача 2,5∙108 байт ишлаб чиқарилади[3].
Ахборот технологияларидаги замонавий инқилоб 7 миллиард одамга 6 миллиард телефон („Эриcссон“ компанияси маълумотлари, 2012-йил), 6 миллиард телевизор („Гуиннес Тодай“, 2012), 2 миллиард компютер („Гартнер“, 2012) , 2,3 миллиард интернет фойдаланувчиси („Интернет Wорлд Стац“, 2012) тўғри келиши билан тавсифланади[4].
Босма нашрлар
Илмий журналлар
1950 — 1970-йилларда илмий нашрлар сони ҳақиқатан ошди. Бироқ, ХХИ-асрда кўплаб илмий йўналишлар АҚШ каби „илм мамлакатлари“дагидек давлат томонидан қўллаб-қувватланмай қолди. Натижада нашрлар сони кескин камайди, айрим журналлар чоп этилишдан тўхтади[5].
Электрон нашрлар
ХХ-асрнинг охирида электрон коммуникация дунёсида турли-туман хусусий нашрлар жаҳон ўргимчак тўрини портлатди.
Блоглар сони ҳар 6 ойда икки баробар ортмоқда.
Статистик маълумотларга кўра, рақамли маълумотлар ҳажми ҳар ўн саккиз ойда икки баравар кўпаяди. Кўпинча (95 фоизгача ҳолатда) бу оқим тартибсиз маълумотлардан иборат (фақатгина 5 фоизини турли хил маълумотлар базалари — у ёки бу шаклдаги тартибли маълумотлар ташкил қилади)[6].
Вики ҳамкорлик порталлари. Улардаги мақолалар сони каррасига ошиб бормоқда.
Масала тадқиқи
Ахборот ва ахборот юкламалари жамиятида ўлчовлар методологияси ва статистикаси, маълумотларнинг хавфсиз таркибини федерал қонунлар билан тартибга солиш ривожланмоқда[7].
- Меткалф қонуни
"Ахборот портлашининг хавфи демографик портлашдан кам эмас. Малтуснинг фикрича, инсониятнинг ишлаб чиқариш салоҳиятидан истеъмолчилик хусусияти устун келади, яъни гап инсониятнинг умумий биологик массаси ва умумий иқтисодий маҳсулотининг нисбати ҳақида кетмоқда. Аммо ўзи билан курашда инсоният ҳали ҳам бутун инсоният билан курашда бўлган шахсга қараганда анча яхши имкониятларга эга. Учинчи минг йилликнинг бошларида маълум бўлишича, жамиятнинг асосий ресурслари саноат ёки қишлоқ хўжалиги эмас, балки ахборотдир. Агар инсониятнинг моддий ишлаб чиқариши ўзининг моддий эҳтиёжларидан орқада қолса, у ҳолда шахснинг ахборот истеъмоли инсониятнинг ахборот ишлаб чиқаришидан янада кўпроқ орқада қолади. Бу аҳолининг ўта ортиши инқирози эмас, балки тушунмовчиликлар, умумий идентификация инқирозидир. Инсоният ўзини-ўзи боқиши мумкин, лекин у ўзини англай оладими, турнинг онги томонидан яратилган нарсани шахс онги қамраб оладими? Инсоннинг инсон бўлиши учун ўлчовли биологик умри этармикан?"
- М.Н. Эинстеин, „Ахборот портлаши ва постмодерн жароҳати“
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Гл. ИХ. Искусство и технология (Сзтука и течнологиа), которая была исключена из последующих изданий.
- ↑ Станислав Лем. Философия случая, 3-е изд. (гл. ХИ: Патология культуры), 1988
- ↑ Лйман П., Вариан Ҳ.Р. Ҳоw муч информатион. Релеасе оф тҳе Университй оф Cалифорниа. Оcт.27, 2003.
- ↑ „Стате оф тҳе Блогоспҳере, Април 2006 Парт 1: Он Блогоспҳере Гроwтҳ“. Сифрй'с Алерц (сифрй.cом) (2006-йил 17-апрел). 2012-йил 19-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 27-август.
- ↑ Лист оф биггест wикис // wикимедиа.орг
- ↑ Федеральный закон «О защите детей от информации, причиняющей вред их здоровью и развитию» от 29.12.2010 г. Н 436-ФЗ.
- ↑ Ҳилберт М. Ҳоw то Меасуре «Ҳоw Муч Информатион»? Тҳеоретиcал, Метҳодологиcал, анд Статистиcал Чалленгес фор тҳе Соcиал Сcиэнcес // Интернатионал Жоурнал оф Cоммуниcатион 6 (2012), 1042—1055.