Axilles operatsiyasi
Ахиллес операцияси – Афғонистондаги урушнинг бир қисми бўлган НАТО операцияси эди. Унинг мақсади Ҳилманд вилоятини Толибондан тозалаш бўлган. Операция 2007-йил 6-мартда бошланган. Бу ҳужум НАТОнинг Афғонистонда шу кунгача ўтказган энг йирик амалиётидир. НАТО расмийларининг хабар беришича, аввалги операциялардан фарқли ўлароқ, Толибон жангарилари партизан тактикаси фойдасига тўғридан-тўғри тўқнашувдан қочади.
| Ахиллес операцияси | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Афг'онистон урушининг бир қисми. 2001-2021-йиллар | |||||||
.jpg) 82-ҳаво-десант дивизияси Ахиллес операцияси давомида Афғонистон жанубидаги Ҳилманд вилоятининг Ғўрак водийсида патруллик қилмоқда. 6-март. | |||||||
| |||||||
| Рақиблар | |||||||
 Афг'онистон Ислом республикасиКоалиция:  Буюк Британия Канада Дания АҚШ  Нидерландия Полша[1]
|
 Толибон
| ||||||
| Қўмондонлар | |||||||
| Дан МcНеилл
|
Муллаҳ Дадуллаҳ † Муллаҳ Абдул Қассим
| ||||||
| Кучлар | |||||||
| 4200
|
10 000 жангчи (Толибон даъвоси) ~4000 исёнчи (НАТО манбаларига кўра) | ||||||
| Йўқотишлар | |||||||
| 19 ўлим
|
750-1000 киши ҳалок бўлгани тахмин қилинди 28 қўлга олинган | ||||||
У Британиянинг ИСАФ кучлари томонидан бошқарилган ва Афғонистон учун бир неча йиллардан бери ишламай келаётган асосий энергия манбаи бўлган Кажакай тўғони ва минтақадаги шаҳарларга қаратилган. Миссиянинг бир қисми „Вулкан“ операцияси бўлиб, у ерда Британия қироллик денгиз пиёдалари Кажакай тўғони яқинидаги катта Толибон паноҳгоҳини муваффақиятли тозалади.
Тарих
16-март куни америкалик генерал Ден Макнилл НАТО кучлари Афғонистон жанубидаги турли жойларда исёнчиларга қарши курашаётгани, лекин исёнчиларнинг аксарияти Ғарб қўшинларидан узоқлашгани ҳақида хабар берди. У, шунингдек, НАТО баҳор ва ёзда Толибонга қарши янги амалиётлар бошлашини айтди.
Операция
"Ахиллес" операциясининг бир қисми бўлган „Вулкан“ операцияси Британия қироллик денгиз пиёдаларининг Кажаки гидроэлектр тўғони яқинидаги 25 та бирикмадан иборат Толибон базасини тозалагани ҳақида хабар берди. Қироллик денгиз пиёдалари Толибоннинг автоматлари, пулемётлари ва ракета отишмаларидан жиддий ўққа тутилди. Қироллик денгиз пиёдалари миномётлар ва ҳаво ёрдами билан мустаҳкамланган бирикмалар ва биноларни мунтазам равишда жангарилардан тозалашди.
3 апрел куни АҚШ ва афғон кучлари Ҳилманд вилоятидаги толибларнинг кичик қўмондони яширинганлиги ҳақидаги хабарни олганидан сўнг ҳудудда рейд ўтказди. Дарҳақиқат, Толибон кучлари мавжуд эди. Оғир жанглар бошланди, натижада камида 10 нафар Толибон ҳалок бўлди, икки нафари асирга олинди. Коалицияда қурбонлар йўқ. Кичик командирнинг тақдири номаълумлигича қолмоқда[2].
30-апрел куни 1000 нафар ИСАФ аскарлари Афғонистон миллий армияси қуруқликдаги кучлари билан биргаликда Сангин водийси орқали шимолга қараб толибларни Герешк ва унинг атрофидаги қишлоқлардан ҳайдаб чиқарди. Хабар қилинишича, коалиция қўшинлари 130 дан ортиқ Толибон жангарисини ўлдирган, бироқ минглаб афғонлар қурбонлар тинч аҳоли эканини айтиб норозилик намойиши ўтказган. АҚШ ҳарбийлари баёнотига кўра, ҳаво кўмагида Толибон жангарилари ғарбий Ҳирот вилоятида иккита алоҳида жангда ўлдирилган. Операция доирасида Британия қироллик муҳандислари Афғонистон миллий хавфсизлик кучлари учун патрул базаларини қурдилар.
Ўлимлар ғазабланган аҳолининг норозилигини келтириб чиқарди — икки кун ичида мамлакатда иккинчи марта маҳаллий қишлоқ аҳолиси тинч аҳолининг ўлдирилиши деб даъво қилган норозилик содир бўлди. Эрон билан чегарадош Ҳирот яқин вақтгача Толибон энг фаол бўлган жануб ва шарқ билан солиштирганда нисбатан хавфсиз эди. Ҳар икки жанг Ғарб қўшинлари катта базага эга Шинданд тумани жанубидаги Зеркўх водийсида бўлиб, жанубдаги Фараҳ вилоятига ўтган.
Якшанба куни АҚШ бошчилигидаги қўшинлар ва афғон кучлари билан 14 соат давом этган жангда жами 87 нафар Толибон жангариси ҳалок бўлди. Яна 49 нафар Толибон, шу жумладан уларнинг икки етакчиси икки кун аввал бир гуруҳ толиблар водийнинг бошқа қисмида қўшма коалиция ва афғон патрулига қарата ўқ узганидан кейин ўлдирилган. Бироқ маҳаллий расмийлар ҳалок бўлганлар орасида 51 нафар тинч аҳоли, жумладан аёллар ва болалар ҳам борлигини маълум қилди.
Феврал-май ойлари жадвали
Феврал: Вулкан операцияси, Британиянинг Кажаки гидроэлектр тўғони яқинидаги Толибон базасини тозалаш бўйича операцияси.
1-май: жанубий Афғонистонга НАТО қўмондони Голландия генерал-маёри Тон ван Лун ўрнига Буюк Британия генерал-маёри Жеко Пейж келди.
13-май: Толибоннинг иккинчи қўмондони Мулла Дадуллоҳ Ланг Ҳилманд вилоятида АҚШ, Афғонистон ва НАТО кучлари билан тўқнашувда ҳалок бўлди. У коалиция кучлари ва афғон кучлари уни бошпанани тарк этаётганида топиб олгач, ўлдирилган. Мулла Дадуллоҳ Толибон уруши пайтидаги энг тажрибали қўмондон эди[3].
18-май: Афғонистон ғарбида ҳудудни тарк этган „Толибон“ жангарилари гуруҳига ҳаво ҳужумлари уюштирилди, натижада 14 киши ҳалок бўлди, 10 киши яраланди, дея хабар берди вилоят губернатори.
21-май: Толибон жангарилари жанубдаги Ҳилманд яқинидаги шаҳарчада АҚШ коалицияси ва афғон патрул қўшмасига пистирма уюштирди, жанг ва ҳаво ҳужумлари натижасида 25 гумонланувчи исёнчи ҳалок бўлди, деди АҚШ расмийлари.
30-май: Ахиллес операцияси якунланди ва янги Ластай Куланг операцияси бошланди.
Манбалар
- ↑ Пиэрwсза мисжа божоwа ГРОМ w Афганистаниэ (пл) (Wайбаcк Мачине сайтида Жануарй 14, 2009, санасида архивланган)
- ↑ Тҳомсон Реутерс Фоундатион. „У.С.-лед троопс килл 10 Талибан ин Афгҳанистан“. Алертнет.орг. 2009-йил 18-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2014-йил 9-январ.
- ↑ „НАТО cонфирмс деатҳ оф Талибан cоммандер“ (эн-CА). Тҳе Торонто Стар. Ассоcиатед Пресс (2007-йил 13-май). Қаралди: 2017-йил 13-ноябр.
Ҳаволалар
- Қўмондон: Толибон НАТО билан жанг қилишга тайёр ; Раҳим Фаез; яҳоо.cом
- НАТО Толибон ҳужумини бошлади — Ал Жазеэра Энглиш 6 май куни Толибон Ҳилмандда бир британиялик ва икки афғонни ўғирлаб кетганини айтди. Тасдиқланмаган ОАВ хабарларига кўра, ўғирланганлар журналистлар бўлган.
- Операция ҳақида НАТО матбуот баёноти