Axillesning tovoni
Ахиллес товони[1] (ёки Ахиллес тўпиғи[2][3]) умумий кучга қарамай, заиф бўлиб йиқилишга олиб келиши мумкин. Мифологик келиб чиқиши жисмоний заифликни назарда туца-да, ҳалокатга олиб келиши мумкин бўлган бошқа атрибутлар, фазилатлардаги идиоматик иборалар кенг тарқалган.
Келиб чиқиши
Юнон мифологиясида, Ахиллесни гўдаклик чоғида, ҳалок бўлиши башорат қилинган. Унинг ўлимига йўл қўймаслик учун онаси Тетис Ахиллесга тенгсиз куч тақдим этиши керак бўлган Стикс дарёсига олиб борган. Унинг танасини сувга ботиради, лекин уни товонидан ушлаб турган жойи дарё сувига тегмасдан қолади. Ахиллес кўплаб буюк жанглардан омон қолган жанговар қаҳрамон бўлиб улғайган.
Ахиллеснинг ўлими Гомернинг „Илиада“ достонида Гектор томонидан башорат қилинган бўлса-да, лекин у кейинчалик юнон ва рим шеърияти ва драмасида Троя уруши номини билан тасвирланган[4]. Урушдаги афсоналарда Ахиллес[5][6][7] ўққа тутилган ва товонига текган ўқдан (эҳтимол заҳарланган бўлиши мумкин) вафот этгани айтилади[8]. Илиада Ахиллеснинг инсоний ўлими, худолар ва қаҳрамонлар ўртасидаги кескин рақобатни таъкидлаш учун афсонани мақсадли равишда айтиш мумкин[9].
Ифода сифатида
"Ожизлик ҳудуди, заиф нуқта" деган маънони англатувчи ибора сифатида „Ахиллес товони“нинг қўлланиши фақат 1840-йилга тўғри келади, лекин 1810-йилда ҳам Самуэл Тейлор Колерижнинг „Ирландия, Британия Ахиллесининг заиф товони“ ибораси қўлланилга (Оксфорд инглизча луғати)[10].
Анатомия
Ахиллес тендонининг Ахиллес номи билан аталган энг қадимги ёзма ёзуви 1693-йилда Голландиялик анатомист Филипп Верҳеен томонидан ёзилган. Ўзининг кенг қўлланиладиган Cорпорис Ҳумани Анатомиа матнида у тендоннинг жойлашишини тасвирлаб берди ва одатда „Ахиллес шнури“ деб номланишини айтган[11][12].
Бузоқнинг гастрокнемиус, солеус ва плантарис мушакларининг катта ва кўзга кўринган тендонига, тендо ахиллеус ёки Ахиллес тендони дейилган. Бу одатда Ахиллеснинг ўлимига сабаб бўлган жароҳатининг жойи билан боғлиқ. Тендонлар аваскулярдир, шунинг учун ўқ заҳарланмаган бўлса, бундай шикастланиш ҳалокатли бўлиши эҳтимолдан йироқ эмас[13].
Яна қаранг
- Ахиллес — юнон мифологик қаҳрамони
- Ахиллес тендони — Пастки оёқнинг орқа қисмидаги тендон
- Балдер — Норс худоси Норвегия мифологиясида
- Маҳабҳаратҳадаги Дурёдҳана
- Шоҳномадаги Эсфандиёр
- Криптонит — Супермендаги кўриниши билан машҳур элемент
- Зигфрид — Нибелунгенлиэддаги герман ва скандинав мифологиясидаги хаёлий қаҳрамон
- Ягона носозлик нуқтаси — Ишламай қолиши бутун тизимни бузадиган қисм
- Чўккалаб ўтириш ҳолати — тананинг оғирлиги оёқларда бўлган, лекин тиззалар ва сонлар букилган ҳолда дам олиш ҳолати.
Манбалар
- ↑ „Ачиллес' ҳеэл | Мерриам-Wебстер“.
- ↑ „Ачиллес ҳеэл | меанинг ин тҳе Cамбридге Энглиш Диcтионарй“ (инглизча). диcтионарй.cамбридге.орг. Қаралди: 29-сентабр 2019-йил.
- ↑ „Ачиллес ҳеэл | Дефинитион оф Ачиллес ҳеэл бй Лехиcо“ (инглизча). Лехиcо Диcтионариэс | Энглиш. 2019-йил 29-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-сентабр 2019-йил.
- ↑ Э.г. Овид, Метаморпҳосес 12.580-619.
- ↑ „Wҳо wас Ачиллес?“ (инглизча). Тҳе Бритиш Мусеум Блог (15-октабр 2019-йил). Қаралди: 24-декабр 2019-йил.
- ↑ „Анcиэнт Ҳисторй“ (инглизча). ҲИСТОРЙ. Қаралди: 24-декабр 2019-йил.
- ↑ „Аполлодорус, Эпитоме, боок э, чаптер 5, сеcтион 3“.
- ↑ Сеэ П. Ж. Ҳеслин, Тҳе Трансвестите Ачиллес: Гендер анд Генре ин Статиус’ Ачиллеид, Cамбридге: Cамбридге Университй Пресс: 2005, 166-169.
- ↑ Нелсон, Тҳомас Ж. (2021). „Ачиллес' Ҳеэл: (Им)морталитй ин тҳе Илиад“. Омнибус. 82-жилд. 7–9-бет.
- ↑ „Ҳоме : Охфорд Энглиш Диcтионарй“ (инглизча). www.оэд.cом. 2021-йил 7-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 29-сентабр 2019-йил.
- ↑ Веҳеен, Пҳилип (1693), Cорпорис ҳумани анатомиа, Леувен: Аэгидиум Дениқуэ, 269-бет, қаралди: 12 Мар 2018, „Воcатум пассим чорда Ачиллис, & аб Ҳиппоcрате тендо магнус. (Аппендих, cапут ХИИ. Де мусcулис педии эт антипедии, п. 269)“
- ↑ Кленерман, Л. (2007-йил апрел). „Тҳе эарлй ҳисторй оф тендо Ачиллис анд иц руптуре“. Тҳе Жоурнал оф Боне анд Жоинт Сургерй. Бритиш Волуме. 89-Б-жилд, № 4. 545–547-бет. дои:10.1302/0301-620Х.89Б4.18978. ПМИД 17463129.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ Анагностопоулоу, Сопҳиа; Мавридис, Иоаннис (2013). „Ачиллес' деатҳ: анатомиcал cонсидератионс регардинг тҳе мост фамоус траума оф тҳе Трожан Wар“. Ж Траума Аcуте Cаре Сург. 74-жилд, № 3. 946–947-бет. дои:10.1097/ТА.0б013э31828272ад. ПМИД 23425764.