Айдер Усмон (қрим татарча: Ayder Osman, Айдер Осман; 1938-йил 1-январ Қрим АССР Сейтлер тумани, — 1997-йил 20-июн Симферопол) — Қрим-татар ёзувчи, таржимон ва журналист. „Йилдиз“ журнали бош муҳаррири (1985-1997-йиллар).

Айдер Усмон
Таваллуди 1938-йил 1-январ
Сейтлер тумани, Қрим АССР, Россия СФСР, СССР
Вафоти 1997-йил 20-июн (59 ёш)
Симферопол, Украина
Фуқаролиги Sovet Ittifoqi СССР Ukraina Украина
Соҳаси ёзувчи, бош муҳаррир, журналист, таржимон

Биографияси

1938-йилда Сейтлер (ҳозирги Нижнегорск) туманидаги Бешкуртка — Вакуф (Тамбовка) қишлоғида туғилган. 1944-йилда оиласи билан Фарғона вилояти Олтиариқ шаҳрига сургун қилинади. Мактабдан сўнг Марғилон шаҳридаги педагогика техникумини тамомлаган, мактабда ўқитувчи бўлиб ишлаган. Тошкент университетининг журналистика факултетини тамомлаб (1965-йил) „Ленин байроғи“ газетасида ишлаган. 1985-йилдан вафотига қадар „Йилдиз“ журналининг бош муҳаррири бўлган[1].

Жамоат ҳаётида фаол иштирок этган, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси бошқаруви аъзоси, қрим-татар адабиёти бўлимини бошқарган, Украина Ёзувчилар миллий уюшмаси аъзоси (1993-йил). 1991-йилда Қрим татарларининг „Йилдиз“ журналини Ўзбекистондан Қримга кўчиришни ташкил қилди. Қийин молиявий аҳволга қарамай, Симферополда журнални нашр этишда давом этди. 1997-йил 20-июн куни Симферополда вафот этган[1].

Ижоди

Айдер Усмон ижоди юзга яқин ҳикоялар, кўплаб иншолар, шунингдек, роман ва ҳикоялардан иборат. Қрим-татар, рус ва ўзбек тилларидан таржимон сифатида ҳам нашр қилган[2].

  • „Тоғадан салом“ — „Эмдженъденъ селям“ (1972-йил),
  • „Таниш кўзлар“ — „Таниш козлер“ (1975-йил),
  • „Йиллар ва дўстлар“ — „Йиллар ве достлар“ (1981-йил),
  • „Ўсиш қадамлари“ — „Осюв басамакълари“ (1984-йил),
  • „Жанг“ — „Тутушув“ (1988-йил).
  • „Дарвоза яқинидаги одамлар“ — („Азбар къапи яниндаки адамлар“): қисса // Йилдиз — 1988-йил — 5-сон — 19-43-бетлар
  • „Америкага боринг!“ — („Айгиди Америка!“) // Йилдиз. — 1995-йил. — 5-сон. — 39-76-бетлар.
  • „Алтана ҳақида“ — „Алтанъ акъкъинда“: иккаласи // Йилдиз. — 1996-йил. — 1-сон. — 147-160-бетлар.
  • „Қайтиш“ — „Къайтув“: қисса // Йилдиз. — 1997-йил. — 1-сон. — 101-121-бетлар.
  • „Оделмеген бордж“: [Э.Шами-зода хотирасига] // Шоир номини халқ сақлар / Р.Фозил фармони. — Симферопол: „Къиримдевокъувпеднешир“, 2008-йил. — 115-117-бетлар.

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „Айдер Осман (1938-1997) писатель“. Государственное бюджетное учреждение культуры Республики Крым Республиканская крымскотатарская библиотека им. И. Гаспринского. Официальный сайт (8. 09. 2016). 2019-йил 9-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-июн.
  2. ↑ Гульнара Бекирова. „Писатель Айдер Осман“. Крым.Реалии (09 январь 2016). 2019-йил 9-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 9-июн.

Адабиёт

  • Аидер Усмон : [тержимеиалс] // Бирлик. - 2003 йил - 8-сон. - С. 74.
  • Айдер Усмоннинг эдебиус дуняси // Янгй дуня . — 2003-йил — январ. 1. — Б. 5. : фотосурат.
  • Сеферова Ф. А. А. Усмон асарларининг қаҳрамонлари ва ахлоқий танловнинг оқибатлари // 60-80-йиллардаги Қрим-татар насрининг ахлоқий идеаллари. ХХ аср — 2009. — С. 127-141.
  • Куртнезир З. Онйн омур „Тутушувлари“ тацтвирлегенинден кескин олип чиқди: бу кунлери язйдзҳи А. Османнйн догганйна 65 йил толди // Кйрйм. — 2002. — декабр. 27.
  • Нагаэв С. Оз осулйнен // Яшликка хас туйгунен. — Тошкент, 1979. — С.56-64.

Манба