Ayna Sultanova
Айна Маҳмуд қизи Султанова (189-йилда туғилган – 1938-йилда вафот этган) – озарбайжонлик коммунистик партия фаоли ва давлат арбоби. Илк озарбайжонлик аёл инқилобчилардан бири бўлиб, 1938-йилда Озарбайжонда вазирлар маҳкамасига кирган биринчи аёл вазир бўлган.
| Айна СултановаАйна Султанова | |
|---|---|
 Айна Султанова | |
| Адлия халқ комиссари (Озарбайжон ССР) | |
|
Мансаб даври 1938 – 1938 | |
| Маориф халқ комиссари ўринбосари | |
|
Мансаб даври 1937 – 1938 | |
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
1895 Пирабадил, Куба уезди, Боку губернияси, Россия империяси |
| Вафоти |
1938 (42–43 ёш) Боку, Озарбайжон |
| Сиёсий партияси | Совет Иттифоқи Коммунистик партияси |
| Турмуш ўртоғи | Ҳамид Султанов |
| Болалари | Владлен Султанов |
| Касби | комиссар, давлат арбоби |
Айна Султанова „Шарк гадйне“ („Шарқ аёли“) номли аёллар журналининг биринчи муҳаррири бўлган[1]. Озарбайжон ва Закавказе партия ташкилотларида турли партия лавозимларида фаолият юритган. У Марказий Қўмита , Марказий Назорат Комиссияси Президиуми ҳамда Озарбайжон Коммунистик партиясининг Боку қўмитаси аъзоси бўлган.
Ҳаёти ва фаолияти
Айна Султанова (қизлик фамилияси Мусабеёва) 1895-йилда Россия империясининг Боку губернияси Куба уезди Пирəбəдил қишлоғида (ҳозирги Шаброн шаҳридан 15 километр шарқда) дунёга келган. У кейинчалик болшевик инқилобчиси бўлган ва республиканинг энг юқори бошқарув органи ҳисобланган Озарбайжон Халқ Комиссарлари Кенгаши раиси лавозимини эгаллаган Газанфар Мусабековнинг синглиси эди. Унинг Яхши исмли опаси ҳам бўлиб, отаси кейинчалик уларни биргаликда Боку шаҳрига ўқишга юборган эди.
1912-йилда Султанова Бокудаги Авлиё Нино гимназиясини тугатиб, кейинроқ қисқа муддат шу мактабда дарс ҳам берган. 1917-йилда Айна Султанова болшевиклар ғояларига қизиқа бошлаган[2] ва 1918-йилда Россия Коммунистик партиясига (кейинчалик Совет Иттифоқи Коммунистик партиясига айланган) аъзо бўлган[3]. 1919-йилда у Астраханга[3] кўчиб ўтган, сўнгра Москвага бориб, Россия Ташқи ишлар халқ комиссарлигининг Яқин Шарқ бюросида фаолият олиб борган. 1920-йилда Султанова аллақачон советлаштирилган Озарбайжонга қайтиб келган ва 1930-йилгача аёллар масалаларига оид турли маъмурий лавозимларда хизмат қилган[4]. 1923-йилда у аёлларни озод этишга қаратилган коммунистик журнал „Шарг гадини“нинг бош муҳаррири ҳам бўлган[3].
1937–1938-йилларда Айна Султанова Маориф халқ комиссари ўринбосари, сўнгра Адлия халқ комиссари лавозимларида фаолият юритган. Шунингдек, у Қизил профессорлар институтида ҳам таҳсил олган[2]. Совет давлати олдидаги хизматлари учун Султанова „Меҳнат Қизил Байроқ ордени“ билан тақдирланган[5].
Айна Султанова Нахичеван Автоном Совет Социалистик Республикаси Халқ Комиссарлари Кенгаши раиси Ҳамид Султановга турмушга чиққан. 1938-йилда Катта қирғин тўлқини даврида уларнинг иккаласи ҳам Айна Султанованинг акаси Ғазанфар Мусабеков билан бирга аксилинқилобий айбловлар билан ҳибсга олинган ва орадан кўп ўтмай, отиб ташлаш йўли билан қатл этилган.
Ганжа шаҳридаги кўчалардан бирига Айна Султанованинг номи берилган, Бокуда эса унга бағишлаб ёдгорлик ўрнатилган.
Манбалар
- ↑ Мамедов С.. Страницы жизни. Б.: Ишыг, 1973 — 47-бет.
- ↑ 2,0 2,1 Мəҳəррəм Зüлфüқарлı. „Совет дöврüнüн ҳейкəллəри: Айна Маҳмуд қıзı Султанова“ // 525-cи қəзет. – 15 Април 2009.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Мамедов С. Страници жизни. – Б.: Ишиг, 1973. – С. 47. – 116 с.
- ↑ Коллективизация селского хозяйства в Азербайджане / Под ред. Дж. Б. Кулиэва. – Б.: Элм, 1982. – Т. И. – С. 296. – 321 с.
- ↑ Жамил Гулиев (эд.). Султанова Ајна Маһмуд гизи. Азербаижани Совиэт Энcйcлопæдиа, в. 9. 1986.