Ayollar shaxmat olimpiadasi
Ayollar shaxmat olimpiadasi – 1957-yildan buyon Xalqaro shaxmat federatsiyasi (FIDE) tomonidan oʻtkazib kelinayotgan musobaqa boʻlib, unda milliy ayollar jamoalari oltin, kumush va bronza medallari uchun shaxmat sport turi boʻyicha bellashadilar. 1972-yildan boshlab turnir har ikki yilda muntazam ravishda tashkil etilmoqda. 1976-yildan esa Ayollar shaxmat olimpiadasi umumiy Shaxmat olimpiadasi tarkibiga qoʻshilgan boʻlib, unda ayollar va ochiq turnirlar bir vaqtda oʻtkaziladi.
Gʻolib ayollar jamoasiga topshiriladigan sovrin Vera Menchik kubogi deb ataladi. Bu nom shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida birinchi jahon chempioni (1927–1944) Vera Menchik sharafiga berilgan. Musobaqada eng koʻp gʻalabani Sovet Ittifoqi qoʻlga kiritgan – 11 marta. Sovet Ittifoqi parchalanishidan avval turnirni Vengriya jamoasi (uch Polgár opa-singillari boshchiligida ikki marta) hamda Isroil terma jamoasi ham (1976-yilda, Sharqiy blok musobaqani boykot qilgan paytda, tarkibi toʻliq sobiq sovetlik shaxmatchilardan iborat holda) yutgan. Sovet davridan keyingi yillarda esa Xitoy jamoasi musobaqani olti marta, Gruziya toʻrt marta, Rossiya uch marta, Ukraina ikki marta va Hindiston bir marta qoʻlga kiritgan.
Natijalar
1957-yildan 1974-yilgacha Ayollar olimpiadasi alohida musobaqa sifatida oʻtkazilgan (1972-yilgi turnir bundan mustasno). 1976-yildan boshlab esa u ochiq turnir bilan bir vaqtda va bir joyda tashkil etilmoqda.
* 1976-yilda Sovet Ittifoqi va boshqa sotsialistik davlatlar siyosiy sabablarga ko‘ra ishtirok etmagan.
Gaprindashvili kubogi
Ushbu sovrin 1997-yilda FIDE tomonidan taʼsis etilgan boʻlib, ayollar oʻrtasidagi sobiq jahon chempioni (1962–1978) Nona Gaprindashvili nomi bilan atalgan. Kubok ochiq va ayollar musobaqasida eng yaxshi umumiy natijaga erishgan jamoaga topshiriladi.
Mazkur sovrinni Rossiya olti marta, Xitoy uch marta, Hindiston va Ukraina esa ikki martadan qoʻlga kiritgan.
| Yil | Birinchi | Ikkinchi | Uchinchi |
|---|---|---|---|
| 1998 |  Rossiya
|
 Xitoy
|
 Gruziya
|
| 2000 | Rossiya
|
 Ukraina
|
Gruziya
|
| 2002 | Rossiya
|
Xitoy
|
 Vengriya
|
| 2004 | Rossiya
|
 Amerika Qoʻshma Shtatlari
|
 Armaniston
|
| 2006 | Xitoy
|
Ukraina
|
Armaniston
|
| 2008 | Ukraina
|
Armaniston
|
Amerika Qoʻshma Shtatlari
|
| 2010 | Rossiya
|
Xitoy
|
Ukraina
|
| 2012 | Rossiya
|
Xitoy
|
Ukraina
|
| 2014 | Xitoy
|
Rossiya
|
Ukraina
|
| 2016 | Ukraina
|
Amerika Qoʻshma Shtatlari
|
Xitoy
|
| 2018 | Xitoy
|
Rossiya
|
Ukraina
|
| 2022 |  Hindiston
|
Amerika Qoʻshma Shtatlari
|
Hindiston 2
|
| 2024 | Hindiston
|
Amerika Qoʻshma Shtatlari
|
Armaniston
|
Medallar jadvali
Jadvalda Shaxmat olimpiadasida qo‘lga kiritilgan medallar soniga ko‘ra ayollar jamoalari reytingi keltirilgan. Norasmiy musobaqalar hisobga olinmagan. Reyting birinchi navbatda birinchi o‘rin medallari soniga qarab tuzilgan, tenglik yuzaga kelgan hollarda esa ikkinchi o‘rin medallari va boshqalar hisobga olingan.
Ayollar
| Oʻrin | Davlat | Oltin | Kumush | Bronza | Umumiy |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 |  Sovet Ittifoqi | 11 | 2 | 0 | 13 |
| 2 | Xitoy | 6 | 4 | 4 | 14 |
| 3 |  Gruziya | 4 | 2 | 3 | 9 |
| 4 | Rossiya | 3 | 3 | 3 | 9 |
| 5 | Vengriya | 2 | 5 | 2 | 9 |
| 6 | Ukraina | 2 | 3 | 3 | 8 |
| 7 | Hindiston | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 8 |  Isroil | 1 | 0 | 0 | 1 |
| 9 |  Ruminiya | 0 | 5 | 2 | 7 |
| 10 | Amerika Qoʻshma Shtatlari | 0 | 1 | 2 | 3 |
 Polsha | 0 | 1 | 2 | 3 | |
| 12 |  Bolgariya | 0 | 1 | 1 | 2 |
.svg){kind=small} Yugoslaviya | 0 | 1 | 1 | 2 | |
| 14 |  Angliya | 0 | 1 | 0 | 1 |
 Qozogʻiston | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| 16 |  Germaniya Demokratik Respublikasi | 0 | 0 | 3 | 3 |
| 17 |  Chexiya | 0 | 0 | 1 | 1 |
 Ispaniya | 0 | 0 | 1 | 1 | |
 Germaniya Federativ Respublikasi | 0 | 0 | 1 | 1 | |
| Jami (19 davlat) | 30 | 30 | 30 | 90 | |
Ochiq va ayollar musobaqalari
Jadvalda Shaxmat olimpiadasida qo‘lga kiritilgan umumiy medallar soniga ko‘ra jamoalar reytingi keltirilgan. Bu yerda onlayn yoki norasmiy musobaqalar hisobga olinmagan. Ochiq turnir 1927-yildan, ayollar turniri esa 1957-yildan boshlab o‘tkazilgan. Reyting avvalo birinchi o‘rin medallari soniga ko‘ra tuzilgan, tenglik yuzaga kelgan taqdirda esa ikkinchi o‘rin medallari va boshqalar inobatga olingan.
| Oʻrin | Davlat | Oltin | Kumush | Bronza | Umumiy |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Sovet Ittifoqi | 29 | 3 | 0 | 32 |
| 2 | Rossiya | 9 | 6 | 6 | 21 |
| 3 | Xitoy | 8 | 5 | 4 | 17 |
| 4 | Amerika Qoʻshma Shtatlari | 6 | 8 | 10 | 24 |
| 5 | Vengriya | 5 | 12 | 4 | 21 |
| 6 | Ukraina | 4 | 5 | 6 | 15 |
| 7 | Gruziya | 4 | 2 | 3 | 9 |
| 8 | Armaniston | 3 | 1 | 3 | 7 |
| 9 | Hindiston | 2 | 0 | 3 | 5 |
| 10 | Yugoslaviya | 1 | 7 | 7 | 15 |
| 11 | Polsha | 1 | 3 | 5 | 9 |
| 12 |  Germaniya | 1 | 1 | 1 | 3 |
| Isroil | 1 | 1 | 1 | 3 | |
 Oʻzbekiston | 1 | 1 | 1 | 3 | |
| 15 | Ruminiya | 0 | 5 | 2 | 7 |
| 16 | Angliya | 0 | 4 | 3 | 7 |
| 17 |  Argentina | 0 | 3 | 2 | 5 |
| 18 |  Chexoslovakiya | 0 | 2 | 2 | 4 |
| 19 | Bolgariya | 0 | 1 | 2 | 3 |
| 20 |  Niderlandiya | 0 | 1 | 1 | 2 |
 Shvetsiya | 0 | 1 | 1 | 2 | |
| 22 |  Bosniya va Gersegovina | 0 | 1 | 0 | 1 |
 Daniya | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| Qozogʻiston | 0 | 1 | 0 | 1 | |
| 25 | Germaniya Demokratik Respublikasi | 0 | 0 | 3 | 3 |
| Germaniya Federativ Respublikasi | 0 | 0 | 3 | 3 | |
| 27 |  Estoniya | 0 | 0 | 1 | 1 |
| Ispaniya | 0 | 0 | 1 | 1 | |
| Jami (28 davlat) | 75 | 75 | 75 | 225 | |