Ziyosfera

Ayshe Humashah Xonim Sulton

Айше Ҳумашаҳ Хоним Султон (1541-йил, Истанбулда — 1594-йил, Истанбулда) — Рустем Пошо ва Миҳримаҳ Султоннинг ягона қизи ва тўнғич фарзанди. Усмонли султони Сулаймон И ва Ҳасеки Ҳуррам Султоннинг набираси[1].

Айше Ҳумашаҳ Хоним Султон
Таваллуди 1541-йил
Истанбул, Усмонлилар империяси
Вафоти 1594-йил Маҳмуд Худайининг мажмуаси
Истанбул Усмонлилар империяси
Турмуш ўртоғи Семиз Аҳмед пошо, Нишанчи Феридун Аҳмед пошо, Азиз Маҳмуд Ҳундаи афанди
Болалари Абдураҳманбей, Меҳмедбей, Осмонбей, Салиҳа Султон
Отаси Рустем пошо
Онаси Миҳримаҳ Султон

Биография

Айше Ҳумашаҳ Истанбулда Султон Сулаймоннинг қизи — Миҳрима Султон ва Буюк Вазир Рустем Пошо оиласида туғилган. У яхши таълим олди, шеъриятни яхши кўрарди. 1561-йилда Айше Ҳумашаҳ бўлажак Садр вазир Семиз Аҳмед Пошога (? — 1580) (Гузел Аҳмед Пошо деб ҳам аталади) турмушга чиқади. Бу никоҳдан тўрт ўғил ва икки қиз туғилди. 1575-йил 23-августда Аҳмед пошо ва Айше Ҳумашаҳ Султон саройида ёнғин содир бўлиб, катта залга жиддий зарар етказади ва Султон реставрация харажатларини қоплаш учун хазинадан 10 000 олтин танга тўлашни буюради. 1576-йил 15-ноябрда Айше Ҳумашаҳ Султон ва Аҳмед Пошонинг икки ўғлининг суннат тўйлари катта дабдаба билан нишонланди[2].

ккинчи никоҳ

М.Сурейянинг ёзишича, Нишонжи Фиридун Бей Айше Ҳумашаҳнинг амакиваччаси Эсмехон Султоннинг иккинчи эри эди. Бироқ кўпчилик тадқиқотчилар анъанавий маълумотни нотўғри деб ҳисоблайдилар ва Нишанжи Феридун Бей Айше Ҳумашаҳ Султоннинг ўзи билан турмуш қурган. Иккинчи турмуш ўртоғи Эсмеҳан Э.Алдерсон Калайликоза Али пошони эслатиб ўтади ва ҳатто батафсил маълумот беради: Али Пошо олдинги хотинини ҳайдаб чиқаришга мажбур бўлади. " Ислом энциклопедияси "да қуйидаги маълумотлар келтирилган: „Эҳтимол, 1582-йил 6-апрелда у Аҳмед пошонинг беваси, Миҳримаҳ Султон ва Рустем пошонинг қизи Айше Султонга уйлангандир. Миш-мишларга кўра, у бева Соколлуга уйланган. — Эсмехон Султон“[3].

Учинчи никоҳ

1590-йилда Айше Ҳумашаҳ учинчи марта Азиз Маҳмуд Худайига турмушга чиқади деган маълумоти мавжуд мавжуд.

Болалар

Биринчи турмушида Айше Ҳумашаҳнинг фарзандлари:

  1. Абдураҳмон Бей (ваф. 1597-йилдан кейин/1603-йилдан кейин)
  2. Шеҳид Меҳмет Бей (Босния ва Герцеговинадаги Санжак Бей; Купа дарёси жангида ҳалок бўлган)
  3. Шеҳид Мустафа пошо (Килислик Санжак бей; Купа дарёсидаги жангда вафот этган)
  4. Усмон Бей (1590-йилда вафот этган; Эдирнекапидаги Миҳримаҳ Султон масжидида отаси билан дафн этилган)
  5. Солиҳа Султон (1576-йилдан кейин вафот этган) — Юсуф Синан Пошога уйланган

қизининг исми номаълум — у ҳам Юсуф Синан пошога уйланган ва ундан икки ўғил ва бир қиз туғган[4].

Ўлим

Айше Ҳумашаҳнинг вафотидан бироз олдин у ўғли билан ҳажга борган ва қайтиб келганидан кейин кўп ўтмай Ускудардаги саройида вафот этган. У Сулаймония масжидида Сулаймон салласига дафн қилинди. ХВИИ асрнинг охиригача турбадаги ягона дафн маросими Миҳрима ва унинг отаси қабрлари эди. Бир маълумотга кўра, Айше Ҳумашаҳ ўзининг тахминий эри Азиз Маҳмуд Худайининг мажмуасига дафн этилган, у қурилиш пайтида у донор бўлган[5].

Хайрия

Айше Ҳумашаҳ онаси билан бирга отасининг бойлигининг меросхўри бўлиб, унинг хайрия жамғармаларига раҳбарлик қилади. Рустем пошо барча маблағларнинг ишлашини таъминлаш учун ўз бойлигини хотини Миҳримага ва қизи Айша Ҳумашаҳ Султонга васият қилади[6].

Манбалар

  1. ↑ Бöрекçи; Гüнҳан. Энcйcлопедиа оф тҳе Оттоман Эмпире (инглизча). Н. Й.: Фаcц Он Филе, Инc, 2009 — 680-бет. ИСБН 978-0-8160-6259-1 0-8160-6259-5. Қаралди: 16-июл 2022-йил. 
  2. ↑ Алдерсон; Антонй Д. Тҳе Струcтуре оф тҳе Оттоман Дйнастй (инглизча). Охфорд: Cларендон Пресс, 1956 — 186-бет. Қаралди: 16-июл 2022-йил. 
  3. ↑ Сомел; Селcук Аксин. Тҳе А то З оф тҳе Оттоман Эмпире (инглизча). Сcареcроw Пресс, Инc., 2010. Қаралди: 16-июл 2022-йил. 
  4. ↑ Питерберг; Габриэл. Ан Оттоман Трагедй: Ҳисторй анд Ҳисториограпҳй ат Плай (инглизча), 2003 — 271-бет. ИСБН 0520930053, 9780520930056. Қаралди: 16-июл 2022-йил. 
  5. ↑ Эмеcен; Феридун. Меҳмед ИИИ (туркча). İстанбул: ТДВ İслâм Ансиклопедиси, 2003 — 407—413-бет. Қаралди: 16-июл 2022-йил. 
  6. ↑ Тезcан; Баки. Тҳе Сеcонд Оттоман Эмпире: Политиcал анд Соcиал Трансформатион ин тҳе Эарлй Модерн Wорлд (инглизча). Cамбридге Университй Пресс, 2010 — 284-бет. ИСБН 0521519497, 9780521519496. Қаралди: 16-июл 2022-йил.  
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ayshe_Humashah_Xonim_Sulton" dan olindi