Ayt Ussa sahifasining manbasini koʻrish

'''Ayt Ussa''' ({{Lang-ar|أيت اوسا|}}) — [[Gʻarbiy Sahroi Kabir|Gʻarbiy Sahro]] va [[Marokash]]dagi yirik [[Adnaniylar|Adnoniy]] va [[Qahtoniylar|Qahtoniy]] [[Arablar|arab]] qabilasi. Ayt Ussaning aʼzolari [[Sahroyilar]] boʻlib, [[Banu Hilol|Banu Hilal]] va [[Banu Avs]]dan kelib chiqqan<ref>{{cite web |title=La Tribu Ait Oussa |url=http://tribusdumaroc.free.fr/aitoussa.php |website=Tribus du Maroc |publisher= |language=fr}}</ref><ref>{{cite web|url=https://shafie.yoo7.com/t316-topic|title=Research on Ait Oussa|publisher=|language=Arabic}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=z2CiHoQ1IsgC|title=Sahrawis|publisher=KARTHALA Editions|isbn=978-2-86537-411-3 |language=French |last1=Gaudio |first1=Attilio |date=January 1993 }}</ref>. Muhammad Sulaymon at-Tayyib Ayt Ussani arab qabilasi sifatida tasniflaydi<ref>{{cite web|url=https://shamela.ws/book/897/2548|title=Encyclopedia of Arab Tribes book|publisher=|language=Arabic}}</ref>.

Al-Muxtor as-Sussiy uning kelib chiqishi haqida shunday degan:

<blockquote>"U yerda yashovchi, hozir Ayt Ussa nomi bilan tanilgan arab hiloliy qabilasi mashhur sardorlarga ega ulugʻ qabiladir"<ref>{{cite web|url=https://www.alarabiya.ma/2023/02/28/%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%BA%D8%B1%D8%A8/|title=Al-Mukhtar Al-Sussi|publisher=|language=Arabic}}</ref>. Ular tarkibida arab va barbar qabilalari boʻlgan [[Tekna]] qabilalarining bir tarmogʻidir<ref>{{Cite web|url=http://www.columbia.edu/cu/lweb/digital/collections/cul/texts/ldpd_6208645_000/pages/ldpd_6208645_000_00000064.html?toggle=image&menu=maximize&top=&left=|title=Columbia University Libraries: Les tribus de la Haute Mauritanie}}</ref>.
</blockquote>
Muhammad Sulaymon at-Tayyib Tekna qabilasidagi arab qabilalarini muhokama qilar ekan, shunday degan:

<blockquote>"U Magʻribdagi yirik arab qabilalaridan biridir… Takna qabilasi qabilalarga boʻlinadi: Az-Zarqiyun, Ayt Lahsan, Ayt Jamel, Ayt Ussa, Al-Ayuqut, Ayt Ibrahim, Ayt Masoud, Ayt Hamou, Ayt Said, Labidat"<ref>{{cite web|url=https://shamela.ws/book/897/2548|title=Encyclopedia of Arab Tribes book|publisher=|language=Arabic}}</ref>.</blockquote>

Qabila 50 000 aʼzodan iborat. Ayt Ussa qabilalari [[Hasaniya arab tili]]da soʻzlashadi<ref>{{Cite web|url=http://www.columbia.edu/cu/lweb/digital/collections/cul/texts/ldpd_6208645_000/pages/ldpd_6208645_000_00000062.html?toggle=image&menu=maximize&top=&left=|title=Columbia University Libraries: Les tribus de la Haute Mauritanie}}</ref> va musulmon boʻlib, asosan [[Molikiylik|molikiy]] mazhabiga mansub.

Baʼzilar bu qabilani [[Banu Avs]] nomi bilan tanilgan ansorlarga nisbat beradi<ref>{{cite web|url=https://www.maghress.com/alhoudoude/55220|title=Research on Ait Oussa|publisher=|language=Arabic|qaralgan sana=2026-05-21|arxivsana=2024-12-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241207053035/https://www.maghress.com/alhoudoude/55220}}</ref>. Hasan ibn Abdulloh Afshil shunday degan:

<blockquote>"Ayt Ussa — ansor qabilasi boʻlib, aslida Arabiston yarimorolidan, xususan Madinadan koʻchib kelgan muhojirlardan tarqalgan. Ularning ajdodlari uch asosiy nasabni oʻz ichiga oladi: Muso al-Ansoriy, Yaʼqub al-Ansoriy va al-Asoudiy. Ular mintaqaga XII va XIII asrlarda kelib kelishgan"<ref>{{cite web|url=https://shafie.yoo7.com/t316-topic|title=Research of Ait Oussa|publisher=|language=Arabic}}</ref><ref>{{cite web|url=https://bohoutmadrassia.blogspot.com/2014/02/blog-post_7179.html|title=Origins of Ait Oussa|publisher=|language=Arabic}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sidicheikh.yoo7.com/t4159-topic|title=Research of Ait Oussa|publisher=|language=Arabic}}</ref>.</blockquote>

Nasabshunos Muhammad bin at-Tayyib al-Bushihiy shunday degan:

<blockquote>"Bu qabila bir nechta urugʻlardan iborat boʻlib, ularning ayrimlari turli nasablarga ega. Uning baʼzi urugʻlari hiloliy [[Qays]]dan, boshqalari Oussiy ansoriylardan, yana boshqalari [[Maqil]]dan"<ref>{{cite web|url=https://sidicheikh.yoo7.com/t4159-topic|title=Research of Ait Oussa|publisher=|language=Arabic}}</ref>.</blockquote>

Mahalliy yozma hujjatlar yoʻqligi sababli, ogʻzaki anʼana Ayt Ussa qabilasining (Banu Avsga mansubligini) kelib chiqishini (tasdiqlash) uchun yagona manba boʻlib qolmoqda<ref>{{cite web|url=https://www.maghress.com/alhoudoude/55220|title=Research on Ait Oussa|publisher=|language=Arabic|qaralgan sana=2026-05-21|arxivsana=2024-12-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241207053035/https://www.maghress.com/alhoudoude/55220}}</ref><ref>{{cite web|url=https://a7mar.blogspot.com/2016/06/blog-post_98.html|title=Research on Ait Oussa|publisher=|language=Arabic}}</ref>.

Biroq Ayt Ussa haqidagi jazoirlik ilmiy tadqiqotga koʻra, Ayt Ussaning dastlabki aʼzolari ansorlardan boʻlgan arablar ekanligi qayd etiladi:

<blockquote>„Kelib chiqish rivoyatlari: Ayt Ussa qabilasining shakllanishi boshlanishiga doir bizgacha yetib kelgan ilk ishora „Ali“ va „Anfalys“ guruhlariga, hamda „Idavtiy“ va „Ayt Idr“ning bir qismiga taalluqlidir. Qabila aynan shu „asosiy yadrosi“dan vujudga kelgan boʻlib, bu guruhlarni „Muso al-Ansar“ va „Yaʼqub al-Ansar“ rivoyatlari orqali Yasrib (Madinai Munavvara shahri) aholisi bilan bogʻlaydi. Bir kotib „Ayt Ussa bu yerga umaviy xalifalaridan biri Abdulmalik ibn Marvon zamonida kelgan, hamda Muso ibn Nusayr Ayt Ussadan boʻlib, undan ‘Anfalys’ va Sayyid Yaʼqub tarqalgan“ deb tilga oladi“<ref>{{cite web|url=https://search.emarefa.net/ar/detail/BIM-1239676-%D8%A3%D8%B3%D8%B7%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A8%D9%8A%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%88%D9%8A%D8%A9-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D9%88-%D9%87%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%B3%D8%A8-%D9%88-%D9%88%D8%A7%D9%82%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7|title=Algerian study on Ait Oussa|publisher=|language=Arabic}}</ref>.</blockquote>

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:Arabiston qabilalari]]
[[Turkum:Marokashdagi arab qabilalari]]
[[Turkum:G‘arbiy Sahrodagi arab qabilalari]]
[[Turkum:Sahroyi qabilalar]]