Ziyosfera

Azıx

Azykh (ozarbayjoncha: Azıx) yoki Azokh (armancha: Ազոխ)[3] Ozarbayjon Xoʻjavend tumanidagi qishloq hisoblanadi. Qishloq Ishxonchoy daryosi (ozarbayjoncha: İşxançay) boʻyida Azix gʻori yaqinida joylashgan. Qishloqda 2020−yilgi Togʻli Qorabogʻ urushigacha etnik armanlar koʻpchilik aholi boʻlgan, 1989−yilda esa armanlar koʻpchilikni tashkil qilgan[4]. Qishloq 1992-2020 yillar oraligʻida Hadrut viloyati tarkibiga kirgan.

Azykh / Azokh
Azıx / Ազոխ
Azykh / Azokh is located in Azerbaijan
Azykh / Azokh
Azykh / Azokh
Azykh / Azokh is located in Republic of Artsakh
Azykh / Azokh
Azykh / Azokh
Joylashuv: Andoza:Xb_type:city(741) 39°37′14″N 46°58′42″E / 39.62056°N 46.97833°E / 39.62056; 46.97833
Mamlakat

Ozarbayjon bayrogʻi Ozarbayjon


 Republic of Artsakh (claimed)[1]
Tuman Khojavend

Etimologiyasi

“Ozarbayjon toponimlarining entsiklopedik lugʻati”ga koʻra, “Azix” nomi eski turkiy tilidan kelib chiqqan boʻlib, “ayiq uyasi” maʼnosini bildiradi[5].Shahen Mkrttchyanning “Tog‘li Qorabog‘ning tarixiy-arxitektura yodgorliklari” kitobiga ko‘ra, “Azox” nomi Arman tilidan kelib chiqqan Ազոխ, Azokh, so‘zidan kelib chiqqan va "pishmagan uzum" degan ma'noni anglatadi[6].

Tarixi

Entrance to the Azykh Cave

Qishloq yaqinida joylashgan Azix gʻori oltita gʻor majmuasi boʻlib, miloddan oldingi odamlarning yashash joyi sifatida tanilgan[7]. O'rta paleolitning qadimiy qatlamlarida taxminan 300 000 yil oldin bo'lishi mumkin bo'lgan Neandertal qoldiqlari topilgan[8].

Qishloq Sovet Ittifoqi davrida [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi] tarkibidagi]] Togʻli Qorabogʻ avtonom viloyatiga qarashli Hadrut tumani tarkibiga kirgan. Birinchi Togʻli Qorabogʻ urushidan keyin qishloq Artsax Respublikasining Hadrut viloyati tarkibiga kirgan.

Qishloq 2020-yil 9-noyabrda, 2020-yil Togʻli Qorabogʻ urushi paytida Ozarbayjon nazoratiga oʻtgan[9]. Keyinchalik The Guardian va Der Spiegel Ozarbayjon kuchlari Ozarbayjonga qarshi hujumga qaramay, Azoxda qolgan 82 yoshli armanistonlik Yuriy Asryanning boshini judo qilib, harbiy jinoyat sodir etganini xabar qildi[10][11].

Tarixiy meros ob'ektlari

Azixda bir qancha tarixiy meros ob'ektlari mavjud bo'lib, ulardan ikkitasi Artsax Respublikasi tomonidan ko'chmas madaniy meros ob'ektlari sifatida ro'yxatga olingan. Roʻyxatga olingan joylar janubi-sharqda 700 m uzoqlikda joylashgan Tosh davriga oid Azix gʻori hamda 1 km janubi-sharqda joylashgan. XIII asrga oid “Tsiltaxach” (Andoza:Lang-hy))koʻprigidir.[12]

Roʻyxatga olingan joylar janubi-sharqda 700 m uzoqlikda joylashgan Tosh davriga oid Azix gʻori hamda 1 km janubi-sharqda joylashgan XIII asrga oid “Tsiltaxach” koʻprigidir. (armancha: Ծիլտախաչ),.[13][14][15] Bundan tashqari, qishloqda XVII asrga oid "Surb Astvatsatsin" cherkovi va X—XIX asrlarga oid tarixiy qabriston mavjud (armancha: Սուրբ Աստվածածին soʻzma-soʻz tarjimasi — „Holy Mother of God“)[13][14] .[13] Qishloq yaqinida Amarkxatun monastiri, Tsitskar qal'asi va Melik Sagam qal'asi ham joylashgan[14]

Manbalar

  1. ↑ „Արցախի տարածքները համարվում են օկուպացված Ադրբեջանի կողմից. ԱՀ ԱԺ հայտարարությունը“ [The territories of the Artsakh Republic, which are under the control of Azerbaijan so far, are considered to be occupied by the Republic of Azerbaijan] (hy). armenpress.am (2021-yil 1-mart). 2021-yil 7-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 7-sentyabr.
  2. ↑ Hakob Ghahramanyan. „Directory of socio-economic characteristics of NKR administrative-territorial units (2015)“.
  3. ↑ „Azix, Azerbaijan“. Falling Rain.
  4. ↑ Андрей Зубов. „Андрей Зубов. Карабах: Мир и Война“. drugoivzgliad.com. 2020-yil 20-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-noyabr.
  5. ↑ "Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti" ("Энциклопедический словарь азербайджанских топонимов" в 2-х томах). — 2007. — Баку: "Şərq-Qərb" ("Восток-Запад"), 2007. — С.Том 1.
  6. ↑ Mkrtchyan, Shahen. Historical-Architectural Monuments of Nagorno-Karabakh, Yerevan,Armenia, 1980 — 91-bet. 
  7. ↑ Stepʻan Tigrani, Melikʻ-Bakhshyan. Hayotsʻ patmutʻyan aghbyuragitutʻyun (hnaguyn zhamanakneritsʻ minchʻev XVIII dari verjě). Yerevan: University of Michigan; Yerevan University Publishing House, 1979 — 323-bet. 
  8. ↑ Fernández-Jalvo, Y; King, T; Yepiskoposyan, L; Andrews, P (2016), „Introduction: Azokh Cave and the Transcaucasian Corridor“, Azokh Cave and the Transcaucasian Corridor, Cham: Springer International Publishing, 1–26-bet, doi:10.1007/978-3-319-24924-7_1, ISBN 978-3-319-24922-3, qaraldi: 2021-05-16
  9. ↑ „Daha 23 kənd işğaldan azad edildi“ (az). report.az (2020-yil 9-noyabr).
  10. ↑ Two men beheaded in videos from Nagorno-Karabakh war identified. The Guardian. 15 December 2020
  11. ↑ Zwei Zivilisten in Bergkarabach enthauptet – mutmaßlich durch aserbaidschanische Soldaten. DER SPIEGEL. 15 December 2020
  12. ↑ List of immovable cultural monuments of the history of the Artsakh Republic, published by the Department of Tourism, Historical Environment Protection under the Government of the Artsakh Republic.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 „Տեղեկատու ԼՂՀ վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի“ (hy). Արցախի ԷլեկտրոնայինԳրադարան. Qaraldi: 2021-yil 26-dekabr.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 Այվազյան, Հովհաննես Մնացականի; Բալայան, Զորի Հայկի. Ղարաբաղյան ազատագրական պատերազմ 1988-1994: Հանրագիտարան 1 հատորով (hy). Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2004. ISBN 978-5-89700-023-4. 
  15. ↑ „ԱՀ Ազգային ժողով | Պաշտոնական կայք | nankr.am“. www.nankr.am. 2022-yil 28-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 26-dekabr.

Havolalar

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Az%C4%B1x" dan olindi