Az-Zabadoniy
Аз-Забадоний (арабча: الزبداني) Суриянинг жануби-ғарбий, Риф Димашқ губернаторлигидаги шаҳар ва машҳур тепалик станцияси бўлиб, Ливан билан чегарага яқин. У баланд тог'лар билан о'ралган яшил водийнинг марказида, тахминан 1100 м баландликда жойлашган.
Аз-Забадоний |
|---|
Унинг тарихи энг қадимги пойтахт Дамашқ билан бог'лиқ. У Дамашқни Байрут билан бог'лайдиган халқаро ё'лнинг о'нг томонида, Дамашқ ва Баълабак о'ртасидаги масофанинг о'ртасида, Сурия тоғ тизмасидаги тоғ водийсида жойлашган бо'либ, у денгиз сатҳидан 1150 метрдан 1250 метргача ко'тарилади. Аз-Забадоний ярим қург'оқчил ва ярим нам минтақада жойлашган бо'либ, йилига о'ртача ёг'ингарчилик 500 мм. У иккита тоғ тизмаси билан чегарадош, ғарбда Сенир тог'и ва шарқда Жабал аш-Шақиф тоғи ва унинг о'ртасида аз-Забадоний текислигини ташкил этувчи яшил гилам бор.
Сурия Марказий Статистика Бюроси (CБС) ма'лумотларига ко'ра, 2004-йилги аҳолини ро'йхатга олишда Ал-Забадонийда 26,285 аҳоли бор эди.
Ташқи кўриниши
Дамашқ билан солиштирганда, Аз-Забадонийда об-ҳаво ёзда юмшоқроқ бо'лади, тахминан 5-8 даража пастроқ, лекин декабрдан феврал ойининг охиригача ко'п қор ёг`ади, совуқ бо'лади ва ҳарорат -10 даражага тушади.
Юмшоқ ёзги об-ҳаво, го'зал манзаралар билан бирга, франсуз мустамлака ҳукмдорларини шаҳарни ан'анавий ёзги курорт ва тепалик станцияси сифатида ривожлантиришга олиб келди ва шаҳарни сайёҳлар учун ҳам, текисликдаги Сурия шаҳарларидан келган меҳмонлар учун ҳам машҳур курортга айлантирди. Айниқса, Дамашқ яқинидан ва Арабистон ярим оролидан келган о'н минглаб меҳмонлар учун. Аз-Забадонийга қараганда баландроқ минтақа унинг қо'шниси Блоудан, шунингдек, минглаб сайёҳлар учун курорт ҳам ҳисобланади. Блоудан денгиз сатҳидан 1500 метр баланд.
Аз-Забадонийда асосан суннийлар бо'либ, о'з черкови ва монастирига эга бо'лган христианларнинг катта қисми яшайди. Суриядаги фуқаролар уруши олдидан Аз-Забадоний тез о'сиб борди ва Дамашқ билан яхши алоқа ўрнатди. Уруш инфратузилма ва мулкнинг жиддий вайрон бо'лишига олиб келди ва қайта қуриш давом этди.
Тарихи
,_Syria-LCCN2001699274.jpg)
1838-йилда аҳолиси мусулмон ва юнон православлари эканлиги қайд этилган[1].
Иқлими
Аз-Забадоний иссиқ-ёз Ўрта ер денгизи иқлимига эга (Кöппен иқлим таснифи : Cса). Қишда ёзга қараганда ко'проқ ёг'ингарчилик бо'лади. Ал-Забадонийда ўртача йиллик ҳарорат 14.1 °C (57.4 °Ф). Йиллик ёг`ингарчилик о`ртача 510 мм.
Сурия фуқаролар уруши
Аз-Забадоний Сурия ҳукумати Ливан чегарасида жойлашгани учун муҳим аҳамиятга эга. Бу Эрон учун ҳам стратегик аҳамиятга эга, чунки 2011-йилнинг июн ойидан бошлаб у Ислом инқилоби қо'риқчилари корпусининг Ҳизбуллоҳни та'минловчи логистика маркази бо'либ хизмат қилган[2].
2012-йилнинг 18-январида Аз-Забадоний 11 кун давом этган қонли жангдан сўнг Озод Сурия армияси (ФСА) қўлига ўтган биринчи шаҳар бўлди[3]. Сурия армияси 11-февралгача шаҳар устидан назоратни тиклади.
2012-йил июл ойининг охирига келиб Аз-Забадоний Ҳизбуллоҳ ва Эрон гвардияси учун ҳарбий базага айланди[4]. Август ойида маҳаллий жангчилар Забадонийнинг 70 фоизини қайтариб олишди, фақат бир нечта изоляция қилинган армия назорат пунктлари қолган[5]. 2014-йил 28-февралда ҳукумат ва исёнчилар ўртасида сулҳ тузилди[6]. Кейинроқ сулҳ бузилгани ва исёнчилар ҳукумат назорат пунктларига ҳужум қилгани, ҳукумат шаҳарни қамал қилиб, ўққа тутгани ҳақида хабар берилган эди.[7] 2014-йил 26-апрелда исёнчилар ҳукумат қўшинлари билан шиддатли жанглардан сўнг таслим бўлдилар, Ливан чегарасидаги сўнгги таянч нуқталарини[8] йўқотдилар, фақат бир неча ойдан сўнг шаҳар устидан назоратни то`лиқ қўлга киритдилар. Сурия армияси ва Ҳизбуллоҳ томонидан кенгайтирилган қамалдан сўнг, ниҳоят, 2015-йил сентябрида БМТ воситачилигида келишув имзоланди, унга кўра шаҳар исёнчилар томонидан кетма-кет эвакуация қилинди ва 2017-йил 19-апрелда назорат Сурия ҳукуматига қайтарилди[9].
Шаҳарни бирлаштирилиши
Манбалар
- ↑ Робинсон анд Смитҳ, 1841, вол 3, 2нд аппендих, п. 146
- ↑ Ҳоллидай, Жосепҳ (2012-йил март), Сйриа'с Армед Оппоситион (ПДФ), Миддле Эаст Сеcуритй Репорт 3, Институте фор тҳе Студй оф Wар, 25-бет, 12 Май 2012да асл нусхадан (ПДФ) архивланди, қаралди: 9-июл 2012-йил
{{cитатион}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ Фаҳим, Кареэм. „Ин Сйриан cитй, а cалм тҳат феw эхпеcт то ласт“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (21-январ 2012-йил). Қаралди: 22-январ 2012-йил.
- ↑ „Иран'с Ҳизбуллаҳ сендс море троопс то ҳелп Ассад сторм Алеппо, фигҳт Суннис“. Wорлд Трибуне (29-июл 2012-йил). Қаралди: 27-ноябр 2012-йил.
- ↑ „Он тҳе гроунд ин Забадани, а Сйриан тоwн ин револт“. Тҳе Натион (13-август 2012-йил). Қаралди: 29-август 2013-йил.
- ↑ „هدوء حذر تشهده الزبداني وأنباء عن هدنة بين الحر وقوات النظام“.
- ↑ Бланфорд, Ничолас. „Тоwн бй тоwн, Ассад региме ретакес соутҳwестерн Сйриа“. Тҳе Чристиан Сcиэнcе Монитор. Яҳоо!. 9-апрел 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-апрел 2014-йил.
- ↑ „Сйриа ребелс суррендер ин бордер тоwн“. Ал Жазеэра. Қаралди: 25-октабр 2014-йил.
- ↑ „ЗАБАДАНИ: ТҲЕ ЛАСТ РЕБЕЛС ЛЕАВЕ“. Эуронеwс (19-апрел 2017-йил).
- ↑ „اتفاق توءمة بين مدينة نوين كيرشين الألمانية والزبداني Тwиннинг агреэмент бетwеэн тҳе cитй оф Нгуен Кирчен Герман анд Забадани“. Тҳе Неw Алпҳабет/САНА. 7-март 2012-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 30-ноябр 2009-йил.
Қо'шимча адабиётлар
Робинсон, Э.; Смитҳ, Э (1841). Библиcал Ресеарчерс ин Палестине, Моунт Синаи анд Арабиа Петраэа: А Жоурнал оф Травелс ин тҳе еар 1838. Вол. 3. Бостон Cроcкер&Бреwстер.