Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

B3 (toifa)

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Б3 тоифасидаги австралиялик гоалболчи Женнифер Блоw

Б3 – бу тиббий асосга эга бўлган Паралимпия спортида кўзи ожизлик учун мўлжалланган ногиронлик спорти таснифи ҳисобланади. Ушбу тоифадаги иштирокчиларда қисман кўриш қобилияти мавжуд бўлиб, улар 2/60 дан 6/60 гача бўлган кўриш аниқлигига эга. Ушбу тасниф пара-алп чанғи спорти, паранордик чанғи спорти, кўзи ожизлар крикети, кўзи ожизлар голфи, 5 кишилик футбол, гоалбол ва пара-дзюдо каби спорт турларида қўлланилади. Шунингдек, адаптив эшкак эшиш, атлетика ва сузишда ҳам ушбу таснифга мос келувчи эквивалентлар мавжуд.

Б3 тоифаси илк бор 1970-йилларда Халқаро кўзи ожизлар спорти ассоциацияси (ИБСА) томонидан ишлаб чиқилган бўлиб, Халқаро Паралимпия қўмитаси (ИПC) томонидан функсионал ва далилларга асосланган тизим жорий этишга ҳаракат қилинганига қарамай, деярли ўзгаришсиз қолган. Таснифлаш халқаро даражада ИБСА томонидан олиб борилади, лекин айрим спорт турларида, масалан, атлетика ва велоспортда бу ишни бошқа ташкилотлар амалга оширади.

Ушбу тоифадаги спортчилар фойдаланадиган ускуна ва мосламалар спорт турига қараб фарқланади. Улар қаторига йўлбошчи, йўл кўрсатувчи райлар, сигнал берувчи тўплар, қўл чертувчи таёқлар киради. Айрим спорт турларида йўлбошчига рухсат этилмайди, бошқаларида эса, масалан, чанғи ёки велоспортда йўлбошчи зарур бўлади.

Таърифи

Б3 – бу қисман кўриш қобилиятига эга шахслар учун спорт таснифи[1][2]. Халқаро кўзи ожизлар спорти федерацияси бу тоифани қуйидагича белгилайди: „Кўриш аниқлиги 2/60 дан юқори ва 6/60 дан паст ёки кўриш майдони 5 даражадан кўпроқ, лекин 20 даражадан кам.“[2] Канада Паралимпия қўмитаси эса бу тоифага бундай таъриф беради: „10 фоиздан ортиқ бўлмаган функсионал кўриш.“[3] Ушбу тоифадаги спортчилар „кўзойнак ёрдамида шаклларни илғашлари мумкин“[4][5][6][7].

Баъзи спорт турлари, масалан, кўзи ожизлар голфи, бу таснифни „Кўриш аниқлиги 20/60 дан юқори ва 6/60 гача ёки кўриш майдони 5 даражадан кўпроқ, аммо 20 даражадан кам“ деб белгилайди[8].

Пара-спорт турларида Б3 таснифи учун мос келувчи бошқа эквивалентлар:

  • Адаптив эшкак эшиш – ЛТА-Б3[9]
  • Атлетика – Т13 (тоифа)
  • Сузиш – С13[10]

ИБСА халқаро миқёсда 5 кишилик футбол, гоалбол ва дзюдо спорт турларида таснифлаш ишларини олиб боради[1][2][11].

Таснифлаш жараёни тиббий баҳолашдан иборат бўлиб, кўриш аниқлиги, контраст сезгирлиги, рангни ажратиш, ҳаракатни аниқлаш ва кўриш майдонини ўлчашдан иборат[10]. Спортчи рўйхатдан ўтиш, расм топшириш ва тиббий баҳолашга келишдан аввал розилик формасини тўлдиради. Зарурат туғилса, таржимон ҳамроҳ бўлиши мумкин. Тасниф ҳолати „тасдиқланган“, „кўриб чиқиладиган“, „янги“, „мос эмас“ каби ҳолатларда бўлади[12].

Айрим спорт турларида таснифлаш миллий даражада олиб борилади, масалан:


Атлетика ва велоспорт каби спорт турларида эса таснифлаш ХПҚ ёки УCИ каби тегишли халқаро ташкилотлар томонидан амалга оширилади[14] анд эқуивалент фор сwимминг ис С13.[10].

Спорт турлари

Паралимпия спорт турларидан қуйидагиларида Б3 тоифаси бўйича баҳслар ўтказилади:

  • Адаптив эшкак эшиш
  • Атлетика
  • Велоспорт
  • 5 кишилик футбол
  • Гоалбол
  • Дзюдо
  • Пар-аалп чанғи спорти
  • Паранордик чанғи спорти
  • Сузиш

Бироқ қуйидаги Паралимпия спорт турларида Б3 тоифаси бўйича баҳслар бўлмайди:

  • Камондан ўқ отиш

Паралимпия спорт дастуридан ташқарида, бу тасниф қуйидагиларда қўлланилади:

  • Кўзи ожизлар голфи
  • Кўзи ожизлар учун бўртма тўп (лаwн боwлс)[16]

Б3 тоифасида спортчиларнинг натижалари бошқа тоифалардагига нисбатан фарқ қилиши мумкин. Масалан, сузишда 100 метр эркин усулда Б1 синфи Б2 ва Б3 га нисбатан сезиларли даражада сустроқ натижа кўрсатади сwимминг, тҳе Б1 cласс ис сигнифиcантлй слоwер тҳан Б2 анд Б3 cлассес ин 100 метер фреэстйле. Тҳе Б3 cласс ис сигнифиcантлй фастер тҳан Б1 анд Б2 ин тҳе 100 метер баcкстроке.[17].

Тарихи

Б3 таснифи кўзи ожизлар спорт турларининг дастлабки тарихига бориб тақалади. Дастлаб, кўриш даражаси юқори бўлган спортчиларнинг рақобатда устунликка эга бўлиши масаласи кўтарилган. Шу боис ИБСА кўриш аниқлигига асосланган тасниф ишлаб чиққан[18].

1976-йилда ИСОД кўриш ногиронлиги учун тасниф ишлаб чиқди, бироқ ИБСА тизими 1980-йилга бориб оммалашди[10][18][19] .

2000-йилларда ХПҚ спортни функсионал асосда баҳолаш тизимига ўтишни бошлади, бироқ ИБСА ҳали ҳам тиббий асосга эга тизимдан фойдаланади[20].

Ускуналар

Файл:Маc Марcоух анд БЖ Марcоух фалл.огв Б3 тоифасидаги спортчилар қуйидагилардан фойдаланиши мумкин:

  • Йўлбошчи
  • Йўл тўсиқлари
  • Сигнал берувчи тўплар
  • Қўл уриш таёқлари (cлап стиcкс)[21]

Спорт турига қараб йўлбошчи ишлатиш мумкин ёки мумкин эмас. Масалан:

  • Т13 атлетлар – йўлбошчисиз югуришади[6]
  • Велоспорт – тандем велосипедда йўлбошчи билан қатнашилади[22][23]
  • Пара-алп чанғи спорт тури – йўлбошчи олдинда юриб оғзаки кўрсатмалар беради[24]
  • Сузиш – керак бўлса, спортчи ўзи билан „таппер“ (деворга урилишдан огоҳлантирувчи одам) олиб келади[25]

Қоидалар

Спорт турига қараб қоидаларда баъзи ўзгаришлар мавжуд:

  • Адаптив эшкак эшиш – жамоада Б3 тоифасидан фақат 1 иштирокчи бўлиши мумкин[26]
  • Атлетика – Т13 югурувчилар узоқ масофаларда сув стансияларидан ёрдам олиши мумкин[27]
  • Крикет – 11 кишилик жамоада Б3 тоифасидан энг кўпи билан 4 киши бўлиши мумкин[28]
  • 5 кишилик футбол – фақат дарвозабон сифатида қатнашиши мумкин
  • Дзюдо – барча тоифалар (Б1–Б3) бирга беллашади, вазн тоифалари бўйича ажратилади[29]
  • Саилинг – экипаж таркиби 5 очко билан чекланади ва унда камида 1 аёл ва 1 эркак бўлиши керак[30]

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 „А-З оф Паралймпиc cлассифиcатион“. ББC Спорт (2003-йил 4-июн). Қаралди: 2012-йил 11-июн.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 „ИБСА Медиcал Cлассифиcатион“. Интернатионал Блинд Спорц Федератион. 2011-йил 11-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 3-октябр.
  3. ↑ „Wинтер Спорт Cлассифиcатион“. Cанадиан Паралймпиc Cоммиттеэ (2012). 2013-йил 20-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 3-октябр.
  4. ↑ Грай, Алисон. Агаинст тҳе оддс : Неw Зеаланд Паралймпианс. Ауcкланд, Н.З.: Ҳоддер Моа Беcкетт, 1997 — 18-бет. ИСБН 1-86958-566-6. ОCЛC 154294284. 
  5. ↑ Маттҳеwс, Роб. Руннинг Блинд. ҲарперCоллинс Аустралиа, 1 Фебруарй 2010 — 48-бет. ИСБН 978-0-7304-0082-0. Қаралди: 2013-йил 14-апрел. 
  6. ↑ 6,0 6,1 „Гуиде то висуаллй импаиред Паралймпиcс cлассифиcатион“. Унитед Кингдом: Аcтион фор Блинд Пеопле. 2014-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  7. ↑ „БСИ Блинд Саилинг Интернатионал“. Блинд Саилинг Интернатионал. Қаралди: 2016-йил 9-март.
  8. ↑ ; Аустралиан Cонфедератион оф Спорц фор тҳе ДисабледТҳе девелопмент оф а полиcй : Интегратион Cонференcе 1990 Аделаиде, Деcембер 3-5, 1990.. Wиллоугҳбй, Н.С.W.: Аустралиан Cонфедератион оф Спорц фор тҳе Дисаблед, 1990. ОCЛC 221061502. 
  9. ↑ „Роwинг Аустралиа: Адаптиве Роwинг Cлассифиcатион Апплиcатион Форм“. Аустралиа: Роwинг Аустралиа (2012). 2014-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 19-июн.
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 Ванландеwижcк, Йвес; Тҳомпсон, Wалтер. Ҳандбоок оф Спорц Медиcине анд Сcиэнcе, Тҳе Паралймпиc Атҳлете. Жоҳн Wилей & Сонс, 13 Жулй 2011. ИСБН 978-1-4443-4828-6. Қаралди: 2013-йил 14-апрел. 
  11. ↑ „Паралймпиc Гамес Cлассифиcатион Гуиде“. Интернатионал Паралймпиc Cоммиттеэ (2012). Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  12. ↑ „Cлассифиcатион“. Интернатионал Блинд Спорц Федератион. 2013-йил 4-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  13. ↑ Шеррилл, Cлаудине. Адаптед Пҳйсиcал Аcтивитй, Реcреатион, анд Спорт: Cроссдисcиплинарй анд Лифеспан. МcГраw-Ҳилл, 2004 — 70-бет. ИСБН 978-0-697-29513-2. Қаралди: 2013-йил 14-апрел. 
  14. ↑ „Беижинг 2008 Паралймпиc Гамес Cлассифиcатион Гуиде“. Чина: Интернатионал Паралймпиc Cоммиттеэ. 2012-йил 26-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  15. ↑ „Финд а Спорт“. Паралймпиcс ГБ. 2016-йил 10-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 10-март.
  16. ↑ „2002 Неw Зеаланд Блинд Спорт Натионал Лаwн Боwлс Чампионшипс“. Неw Зеаланд: Блинд Спорт Неw Зеаланд. 2014-йил 15-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  17. ↑ Малоне, Лауриэ А.; Далй, Даниэл Ж.; Стеадwард, Роберт Д. „Тҳе эффеcц оф висуал импаирмент он cомпетитион сwим перформанcе“. Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  18. ↑ 18,0 18,1 Лоран, Доналд Ф. C.; Маcеwен, Cаролине Ж.. Спорц Висион. Буттерwортҳ-Ҳеинеманн, 1995 — 45-бет. ИСБН 978-0-7506-1578-5. Қаралди: 2013-йил 14-апрел. 
  19. ↑ „Сигҳт Cлассифиcатион Форм“. Унитед Кингдом: Бритиш Блинд Спорт (2009). 2016-йил 9-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  20. ↑ „Cлассифиcатион Ҳисторй“. Бонн, Германй: Интернатионал Паралймпиc Cоммиттеэ. Қаралди: 2012-йил 30-июл.
  21. ↑ Сафран, Марc Р.; МcКеаг, Доуглас Б.; Ван Cамп, Стевен П.. Спорц Медиcине. Липпинcотт Wиллиамс & Wилкинс, 1998 — 197-бет. ИСБН 978-0-7817-1222-4. Қаралди: 2013-йил 14-апрел. 
  22. ↑ „Cйcлинг“. Паралймпиcс Греат Бритаин (2012). Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  23. ↑ Колт, Грегорй С.; Снйдер-Маcклер, Лйнн. Пҳйсиcал Тҳерапиэс ин Спорт анд Эхерcисе. Элсевиэр Ҳеалтҳ Сcиэнcес, 2007 — 530–531-бет. ИСБН 978-0-443-10351-3. Қаралди: 2013-йил 14-апрел. 
  24. ↑ и Марcет, Пау Серраcанта „Блинд Скиинг“, . Трендс анд иссуэс ин Wинтер Паралймпиc спорт : проcеэдингс оф Wинтер Паралймпиc Эхперц Cонгресс -4тҳ Паралймпиc Cонгресс — организед бй тҳе ИПC анд НАПОC Марч 7-8, 1998 Нагано, Жапан. Нагано, Жапан: Нагано Паралймпиc Организинг Cоммиттеэ, 1998 — 19–22-бет. 
  25. ↑ Лепоре, Мониcа; Гайле, Г. Wиллиам; Стевенс, Шаwн Ф.. Адаптед Ақуатиcс Программинг: А Профессионал Гуиде. Ҳуман Кинетиcс 10%, 2007 — 264-бет. ИСБН 978-1-4504-0723-6. Қаралди: 2013-йил 14-апрел. 
  26. ↑ „Роwинг“. Паралймпиcс Греат Бритаин (2012). Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  27. ↑ „Руннинг & Спринтинг wитҳ Гуидес“. Энгланд: Энгланд Атҳлетиcс. 2015-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  28. ↑ Жоҳнсон, Мичаэл А.; Кеатинг, Давид. Ассистиве Течнологй фор тҳе Висион-Импаиред анд Блинд. Спрингер, 2008 — 690-бет. ИСБН 978-1-84628-867-8. Қаралди: 2013-йил 14-апрел. 
  29. ↑ „Жудо“. Паралймпиcс Греат Бритаин (2012). Қаралди: 2013-йил 14-апрел.
  30. ↑ „Саилинг & Эвенц“. Блинд Спорт Аустралиа. Қаралди: 2016-йил 9-март.