Baba Shodi Shahid
Hazrat Shayx Shodi Shahid (shuningdek Maharaja Dharam Chand Chib nomi bilan ham tanilgan) soʻfiy avliyo va Chib rajput nasl-nasabining vakili edi. U moʻgʻul imperatorlari Bobur, Humoyun va Akbarning zamondoshi hamda vassali boʻlgan. Rivoyatlarga koʻra, u boburiy imperatorlik oilasiga uylangan birinchi chib rajput boʻlib, Bobur hukmronligi davrida nikoh orqali ittifoqqa kirgan. Mintaqaviy rivoyatlar uni donishmandligi va jangovar mahorati bilan tanilgan hurmatli shaxs sifatida tasvirlaydi. U dastlab Bobur bilan ziddiyatda boʻlgan, keyin esa nikoh orqali siyosiy ittifoq tuzgan. Keyinchalik Shahid imperator Humoyunning jiyani – Qandahordagi Pir Haybatning qizi, deb koʻrsatiladigan ayolga uylangan. Manbalarda aytilishicha, ushbu siyosiy va qarindoshlik aloqalariga bogʻliq voqealar oxir-oqibat Akbar hukmronligi davrida uning oʻlimiga olib kelgan. U sobiq Jammu va Kashmir hududi doirasida Bhimber, Mirpur va Novshera tumanlari ustidan hokimiyatni amalga oshirgan. Qandahorda imperator Akbarga koʻrsatgan xizmatlari evaziga u Shodabxon unvoni bilan Kashmir hokimi etib tayinlangan[1]. Shuningdek, Akbar hukmronligi davrida Qandahor hokimi ham boʻlib xizmat qilgan[2]. Uning qabilasi – Kashmirdagi Chib rajputlari Bhimberdagi Jandi Chontrada joylashgan ziyoratgohiga kelib, hurmat bajo keltiradilar hamda farzandlarining tugʻilishini marosim tariqasida nishonlaydilar. Soʻnggi bir necha oʻn yillikda farzandsiz juftliklar ziyoratgohga borish farzandli boʻlishga yordam beradi, degan eʼtiqod sababli qabila aʼzosi boʻlmaganlar orasida ham ziyoratgohning mashhurligi oshgan.
Sadip Chand, imperator Bobur saroyida islom dinini qabul qildi va o‘sha hukmdor tomonidan mulk egaligi tasdiqlanib, Shodabxon nomini oldi. Bu sardor imperator Humoyunga uning ko‘plab yurishlarida hamroh bo‘ldi va oxir-oqibat janjalda o‘ldirildi[3].
Unga bagʻishlangan ikki xil ziyoratgoh bor: biri Pokistonda (unda u islomiy nomi bilan ulugʻlanadi), ikkinchisi Hindistonda (unda u hindu tugʻilgan nomi bilan eʼzozlanadi). Koʻpchilik uni Chibh sulolasining eng buyuk sardori deb hisoblaydi, mahalliy aholi esa Rojo Shodabxonni „Mahaa Raja“ („Buyuk podshoh“) deb ataydi, biroq uni Maharaja Shodabxon deb atashmaydi (chunki „maharaja“ oshirib yuborilgan unvon deb qaralishi mumkin).
Aslida rajput boʻlgan hukmron oila keyinroq, aniq sanasi nomaʼlum boʻlgan va ehtimol Bobur davridan kech boʻlmagan bir paytda islomni qabul qilgan. Aytilishicha, oila boshligʻi Shodi nomli kishi oʻz mulklari ustidan tasdiqni Boburdan olgan. U Humoyunning ayrim yurishlarida hamroh boʻlgan, nihoyat Qandahordan boʻlgan Pir Haybat tomonidan oʻldirilgan va shundan beri avliyo sifatida ulugʻlanadi. Uning qabri Bhimber shahri yaqinida boʻlib, bu joy mahalliy chib rajputlari ziyorat qiladigan maskandir. Ziyoratgoh Sur Sadi Shahid deb ataladi. Ziyoratgohda har bir chib bolasi maʼlum yoshga yetgach keltirilishi shart boʻlib, buning uchun ataylab qoldirilgan soch tutami katta marosim bilan qirqib tashlanadi; busiz u haqiqiy chib boʻla olmaydi[4].[yaxshiroq manba kerak]
Manbalar
- ↑ The Punjab Chiefs "Vol II Revised edition By SIR LEPEL H. GRIFFIN, K. C. S. I., and of „CHIEFS AND FAMILIES OF NOTE IN THE PUNJAB,“ By COLONEL CHARLES FRANCIS MASSY, INDIAN STAFF CORPS. Revised and corrected the orders of the Punjab Government. By W. L. Conran, Major, Indian Army, and H. D. Craik, Indian Civil Service.
- ↑ "The Punjab Chiefs"Vol II Revised edition By SIR LEPEL H. GRIFFIN, K. C. S. I., And of „CHIEFS AND FAMILIES OF NOTE IN THE PUNJAB,“ By COLONEL CHARLES FRANCIS MASSY, INDIAN STAFF CORPS. Revised and corrected the orders of the Punjab Government. By W. L. Conran, Major, Indian Army, and H. D. Craik, Indian Civil Service under heading Lahore District, sub heading „SADOZAI FAMILY OF LAHORE“
- ↑ SIR ROPER LETHBRIDGE, K. C. I. E. "The Golden Book of India", 1893 AD, Page 17 under the heading ALI BAHADUR KHAN (of Saidpur), Raja.
- ↑ "History of the Punjab Hill States "by Hutchison and Vogel, reprinted edition, 2 volumes in 1 CHAPTER XX IV. 1933.