Baba Shodi Shahid

Ҳазрат Шайх Шоди Шаҳид (шунингдек Маҳаража Дҳарам Чанд Чиб номи билан ҳам танилган) сўфий авлиё ва Чиб ражпут насл-насабининг вакили эди. У мўғул императорлари Бобур, Ҳумоюн ва Акбарнинг замондоши ҳамда вассали бўлган. Ривоятларга кўра, у бобурий императорлик оиласига уйланган биринчи чиб ражпут бўлиб, Бобур ҳукмронлиги даврида никоҳ орқали иттифоққа кирган. Минтақавий ривоятлар уни донишмандлиги ва жанговар маҳорати билан танилган ҳурматли шахс сифатида тасвирлайди. У дастлаб Бобур билан зиддиятда бўлган, кейин эса никоҳ орқали сиёсий иттифоқ тузган. Кейинчалик Шаҳид император Ҳумоюннинг жияни – Қандаҳордаги Пир Ҳайбатнинг қизи, деб кўрсатиладиган аёлга уйланган. Манбаларда айтилишича, ушбу сиёсий ва қариндошлик алоқаларига боғлиқ воқеалар охир-оқибат Акбар ҳукмронлиги даврида унинг ўлимига олиб келган. У собиқ Жамму ва Кашмир ҳудуди доирасида Бҳимбер, Мирпур ва Новшера туманлари устидан ҳокимиятни амалга оширган. Қандаҳорда император Акбарга кўрсатган хизматлари эвазига у Шодабхон унвони билан Кашмир ҳокими этиб тайинланган. Шунингдек, Акбар ҳукмронлиги даврида Қандаҳор ҳокими ҳам бўлиб хизмат қилган. Унинг қабиласи – Кашмирдаги Чиб ражпутлари Бҳимбердаги Жанди Чонтрада жойлашган зиёратгоҳига келиб, ҳурмат бажо келтирадилар ҳамда фарзандларининг туғилишини маросим тариқасида нишонлайдилар. Сўнгги бир неча ўн йилликда фарзандсиз жуфтликлар зиёратгоҳга бориш фарзандли бўлишга ёрдам беради, деган эътиқод сабабли қабила аъзоси бўлмаганлар орасида ҳам зиёратгоҳнинг машҳурлиги ошган.

Садип Чанд, император Бобур саройида ислом динини қабул қилди ва ўша ҳукмдор томонидан мулк эгалиги тасдиқланиб, Шодабхон номини олди. Бу сардор император Ҳумоюнга унинг кўплаб юришларида ҳамроҳ бўлди ва охир-оқибат жанжалда ўлдирилди.

Унга бағишланган икки хил зиёратгоҳ бор: бири Покистонда (унда у исломий номи билан улуғланади), иккинчиси Ҳиндистонда (унда у ҳинду туғилган номи билан эъзозланади). Кўпчилик уни Чибҳ сулоласининг энг буюк сардори деб ҳисоблайди, маҳаллий аҳоли эса Рожо Шодабхонни „Маҳаа Ража“ („Буюк подшоҳ“) деб атайди, бироқ уни Маҳаража Шодабхон деб аташмайди (чунки „маҳаража“ ошириб юборилган унвон деб қаралиши мумкин).

Аслида ражпут бўлган ҳукмрон оила кейинроқ, аниқ санаси номаълум бўлган ва эҳтимол Бобур давридан кеч бўлмаган бир пайтда исломни қабул қилган. Айтилишича, оила бошлиғи Шоди номли киши ўз мулклари устидан тасдиқни Бобурдан олган. У Ҳумоюннинг айрим юришларида ҳамроҳ бўлган, ниҳоят Қандаҳордан бўлган Пир Ҳайбат томонидан ўлдирилган ва шундан бери авлиё сифатида улуғланади. Унинг қабри Бҳимбер шаҳри яқинида бўлиб, бу жой маҳаллий чиб ражпутлари зиёрат қиладиган маскандир. Зиёратгоҳ Сур Сади Шаҳид деб аталади. Зиёратгоҳда ҳар бир чиб боласи маълум ёшга етгач келтирилиши шарт бўлиб, бунинг учун атайлаб қолдирилган соч тутами катта маросим билан қирқиб ташланади; бусиз у ҳақиқий чиб бўла олмайди.