Baba Shukuriddin Vali
Баба Шукуриддин Вали (ҳижрий 790-йил/милодий 1386-йилда Шукуруддин исми билан туғилган) – Кашмирлик сўфий авлиё, Риши сўфий тариқатига мансуб[1].
Баба Шукуриддин Вали | |
|---|---|
| Шахсий маълумотлар | |
| Таваллуди | 1368 |
| Вафоти | 1465 |
| Шарикот тепалиги, Ватлаб, Сопор | |
| Дини | Ислом |
| Мазҳаб | Суннийлик |
| Тариқат | Риши тариқати |
Ҳаёти
Султон Қутбиддин Шоҳ ҳукмронлиги даврида туғилган Шукуруддин Аллоҳ ва Муҳаммад пайғамбарга бўлган улкан муҳаббати билан тақводор инсон сифатида ёдга олинади[1].
Бир куни Баба Шукуриддин Валининг онаси у далада ишлаётган пайтида унга катта сават тўла овқат олиб кетаётган эди. Йўлда у овқат ким учун эканини сўраган икки тақводор кишига дуч келди. У овқат ўғли учун эканини айтди. Улар унга Қур’он оятини (Бисмиллоҳ) айтиб, ўғлига овқатдан олдин уни тиловат қилишни айтишини буюришди. Шунингдек, ҳар куни овқат савати ҳажмини бироздан камайтириб боришни маслаҳат беришди. У уларнинг кўрсатмаларига амал қилди ва орадан кўп ўтмай Баба Шукуриддин Вали сезиларли даражада ўзгара бошлади – бу унинг маънавий саёҳати бошланишини англатарди.
Кейинчалик, Баба Шукуриддин Вали бошидан кечирган ўзгаришлар ҳақида онасидан сўраганида, у бутун воқеани айтиб берди. У икки тақводор кишини қаерда учратганини сўрагач, онаси жануб томонга ишора қилди[1][2].
Бундан илҳомланган Баба Шукуриддин Вали маънавий саёҳатга отланди ва охир-оқибат Чарари Шарифга етиб борди. У ерда у Шайх Нуруддин Нуроний билан учрашди. У Нунд Риши ёки Шайх ул-Олам номлари билан ҳам танилган бўлиб, маҳаллий Риши тариқатининг асосчиси эди. Ҳикояни эшитгач, Шайх Нуруддин Нуроний уни Аишмуқамга – Сахий Зайнуддин Валийдан маънавий таълим олиш учун юборди[2].
Баба Шукуриддин Вали кўп йиллар давомида Сахий Зайнуддиннинг раҳнамолиги остида бўлиб, ирфоний таълимотларни сингдирди. Кейинроқ Сахий Зайнуддин унга Сопор яқинидаги Ватлаб қишлоғи теварагидаги тепалик чўққисида жойлашган ғорда истиқомат қилиб, зикр ва риёзат билан машғул бўлишни буюрди, у ердан Вулар кўли кўзга ташланиб туради[3].
Маънавий ҳаёти
Баба Шукуриддин Вали Шайх Нуруддин Нуроний билан учрашгач, маънавий йўлга кирди. Шайх унга Аишмуқамлик Сахий Зайниддин Валий ҳузурида Риши сўфийлигини ўрганишни буюрди. У ерда таълим олгач, Зайниддин Валий уни минтақада Риши тариқатини тарғиб қилиш ва риёзат қилиш учун юборди. Баба Шукуриддин Вали охир-оқибат Ватлабдаги Шарикот тепалиги чўққисида, Вулар кўлига қараган ҳолда, риёзат қилди[4].
Моҳд Ишақ Хон ёзувларига кўра, Баба Шукуриддин Вали бир пайтлар бой одам бўлган, бироқ чуқур ички уйғонишдан сўнг мол-мулкидан воз кечган, бу эса Дария Риши, Реги Риши ва Биби Санга каби бир қанча шогирдларнинг унинг атрофига тўпланишига сабаб бўлган. Аввал бутларга сиғинишга бағишланган, эъзозланган браҳман зоҳиди бўлган Дария Риши Шукуруддиннинг зуҳдона ҳаётидан айниқса таъсирланиб, у билан учрашишни истади. Баба Шукуриддин Вали дастлаб рад этган бўлса-да, зоҳид шогирдларга у ҳам Худога ихлос учун дунёдан кечганини, бир эътиқоддаги одамлар бошқаларни камситмаслиги кераклигини таъкидлади. Бу фикрлар Баба Шукуриддин Валига етказилгач, у уни қабул қилишга рози бўлди. Уларнинг суҳбатлари охир-оқибат браҳман зоҳиднинг бутпарастликни тарк этиб, Риши тариқатига қўшилишига олиб келди[4].
Унинг энг машҳур шогирди Баба Паёмуддин Реши бўлиб, у Сахий Зайнуддин томонидан Баба Шукуриддин Валининг ҳузурига бориб ундан таълим олиши учун йўналтирилган. Баба Ришининг матонатини мустаҳкамлаш учун Баба Шукуриддин Вали унга ҳар куни Вулар кўлидан сув олиб келиб, сўнг Шарикот тепалиги чўққисига 2 йил давомида чиқишни буюрди. Таълими якунлангач, Баба Шукуруддин Риши уни яна Сахий Зайнуддин Валий ҳузурига қайтариб юборди ва Баба Паёмуддин Решига Гулмарг номи билан машҳур сайёҳлик маскани яқинидаги Тангмаргда риёзат қилишни буюрди[4].
Вафоти
Баба Шукуриддин Вали ҳижрий 870-йил/милодий 1465-йилда вафот этган ва ўзи қазиб қўйган қабрга дафн этилган. У Шарикот тепалиги чўққисида, Вулар кўлига қараган жойда дафн қилинган[4].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 Мир, Ишфақ Аҳмад (Жулй 2023). "РЕСҲИС ОФ ТҲЕ КАСҲМИР ВАЛЛЕЙ: А CАСЕ СТУДЙ ОФ БАБА СҲАКУР-УД-ДИН WАЛИ Р.А". Интернатионал Жоурнал оф Эдуcатионал Ревиэw Лаw анд Соcиал Сcиэнcес (ИЖЕРЛАС). ҳттпс://www.ресеарчгате.нет/публиcатион/372431334.
- ↑ 2,0 2,1 „Ҳазрат Баба Шукуруддеэн РА: Тҳе Торчбеарер оф Кашмир | Саҳил Разви, Неw Аге Ислам“ (эн). www.неwагеислам.cом. Қаралди: 2025-йил 27-октябр.
- ↑ АКАСҲ, МАНЗООР „Ревиситинг Баба Шукр-уд-Дин“ (эн-УС). Греатер Кашмир (2022-йил 1-май). Қаралди: 2025-йил 27-октябр.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Кҳан, Моҳаммад Ишақ. Кашмир'с Транситион то Ислам: Тҳе Роле оф Муслим Ришис, Фифтеэнтҳ то Эигҳтеэнтҳ Cентурй (эн). Маноҳар, 2002. ИСБН 978-81-7304-199-0.