Baden-Baden
Баден-Баден Германиянинг Баден-Wüрттемберг ерида жойлашган аҳоли пунктидир. Майдони – 140,21 км2. 54445 нафар аҳоли истиқомат қилади (2010).
Баден-Баден | |
|---|---|
| аҳоли пункти | |
| 48°45′43″Н 8°14′27″Э / 48.76194°Н 8.24083°Э | |
| Мамлакат | Германия |
| Ер | Баден-Wüрттемберг |
| Ҳукумат | |
| • Обербургомистр | Wолфганг Герстнер |
| Аввалги номлари | Баден |
| Майдон | 14,021 км2 (5,414 кв ми) |
| Маркази баландлиги | 161 м |
| Аҳолиси (2010) |
54 445 |
| Вақт минтақаси | УТC+1, ёзда УТC+2 |
| Телефон коди | 07221 унд им Ребланд 07223 |
| Почта индекс(лар)и | 76530-76534 |
| Автомобил коди | БАД |
| Расмий коди | 08 2 11 000 |
|
| |
Шаҳар Осбач водийсида денгиз сатҳидан 189 метр баландликда жойлашган ва Баден Қора ўрмонининг ғарбий ён бағрида Ос дарёси бўйида жойлашган. Аҳолиси тахминан 54 000 киши. Машҳур дам олиш маскани. 1931-йилгача шаҳар Баден деб номланган, аммо немис штатларида бундай номдаги бир нечта шаҳарлар бўлганлиги сабабли, одамлар кўпинча киритиб: „Бадендаги Баден“ (Баден вилояти) деишган ва ҳозирги қўшалоқ ном шундай пайдо бўлган. Баден-Баден ўзининг иссиқ булоқлари билан машҳур бўлиб, улар қадимги римликлар томонидан ишлатилган. Шаҳарда Рим ванналарининг харобалари сақланиб қолган.
Тарихи
Маҳаллий термал булоқлар билан машҳур бўлган қадимги римликлар аҳоли пунктини ўзларининг императори Аврелий Александр Северус шарафига – Cивитас Аурèлиа ақуэнсис (Аурелиа Ақуэнсис) деб номлаганлар ва ванналар қурганлар, улардан шаҳар Баден ((сўзма-сўз таржимаси — „ванналар“) кейин унга тегишли бўлган ерлар) номини олган. ХИИ асрда Баден Зäҳринген хонадонининг марграфлари эгалик қилган. Кейинчалик Баден ерлари Баден-Баден ва Баден-Дурлах маргравиатларига бўлинган. Баден шаҳри марграфнинг илк қароргоҳи бўлиб қолган.
Баден-Баден курортининг биринчи табиий-илмий ва географик тавсифи 1489-йилда швейсариялик гуманист тарихчи, Фреибург университети профессори Геинрич Гунделфинген томонидан берилган бўлса-да, у фақат ХВИИ аср охирида, йўл тармоғининг кенгайиши ва савдо йўлларининг ривожланиши билан кенг маълум бўлган. Машҳурлиги айниқса ХВИИИ асрнинг охиридан бошлаб кўплаб франсуз муҳожирларининг шаҳарга ташрифи туфайли ошган. 1804-йилдан бери Наполеон шарофати билан юксалиб, кенгайиб бораётган Баден Буюк Герсоглиги ҳукумати курорт шаҳрининг Европадаги шуҳратини мустаҳкамлаш учун ҳеч қандай кучини аямаган. Биринчи жаҳон урушидан олдин балнеологик курорт энг қиммат ва ўша пайт модалардан бири бўлиб, рус зодагонлари ва савдогарларининг севимли жойларидан бири бўлган.
Шаҳарни Германия ва Швейсариядаги худди шу номдаги бир қанча бошқа шаҳарлардан ажратиб кўрсатиш учун Баден ин Баден жуда тез-тез сўзлашувда ишлатилган. Шу сабабли, 1931-йилда шаҳар ҳокимияти шаҳарни Баден-Баден номига ўзгартиришга қарор қилган.
Географияси
Ҳудуди
Баден-Баденнинг ҳудуди км2дир. Денгиз сатҳидан ўртача м баландликда жойлашган.
Демографияси
Маданияти ва диққатга сазовор жойлари
Театрлар ва концерт заллари


Баден-Баден театри – Гоэтҳе майдонида қурилган (олмонча: Гоэтҳеплатз ) Париж операси моделида ўша пайтдаги казино ижарачиси Эдwард Бенаж ташаббуси билан Чарлес Коуто томонидан ишлаб чиқилган[1].
Айниқса, театрнинг очилиши учун 1862-йил августда „Беатрис ва Бенедиcт“ операси бастакор Ҳеcтор Берлиоз томонидан ёзилган бўлиб, унинг премерасига ўзи дирижёрлик қилган[1][2].
Фесцпиэлҳаус (олмонча: Фесцпиэлҳаус ) Германияда давлат субсидияларини талаб қилмайдиган ягона театрдир[3][4]. 1998-йил 18-апрелда шаҳар чеккасига кўчирилган эски темир йўл стансияси негизида очилган. Стансияни концерт залига айлантириш лойиҳаси муаллифи австриялик архитектор Wилҳелм Ҳолзбауэр[5].
Музейлар

- Фаберге музейи (олмонча: Дас Фабергé Мусеум ) дунёдаги биринчи музей бўлиб, бутунлай заргар Карл Фаберге асарларига бағишланган.
- Баден-Баден шаҳар музейи (Баден-Баден Стадтмусеум);
- Кунстҳалле Баден-Баден (олмонча: Стаатличе Кунстҳалле Баден-Баден );
- Фридер Бурда музейи (олмонча: Мусеум Фриэдер Бурда ) – меъмор Ричард Меиэр томонидан қурилган;
- ХИХ аср санъат ва технология музейи;
- Геҳрке-Реҳмунд музейи (олмонча: Кунстмусеум Геҳрке-Ремунд ) Фрида Каҳло асарлари нусхаларининг доимий кўргазмаси билан машҳур[6].
Архитектура ёдгорликлари
- Ҳоченбаден қал’аси шаҳарнинг асосий сайёҳлик масканларидан биридир.
- Неубург ХВ—ХВИИ асрларда Баден марграфининг қароргоҳи бўлган.
- Баден-Бадендаги казино Германиядаги энг қадимги казинолардан биридир.
Галерея
- Баден-Баден
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „История Театра Баден-Бадена на официальном сайте театра“ (эн). 2013-йил 4-майда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Гектор Берлиоз (Ҳеcтор Берлиоз (1803—1869)) (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-07-11 санасида архивланган) (олм.)
- ↑ „Почему Баден-Бадену не нужни субсидии – Оперная труппа в Баден-Бадене уникална: оперний театр и консертний зал Баден-Бадена обходиця без субсидий.“ („ОпернбетриэбWарум Баден-Баден оҳне Зусчüссе аускоммт – Дер Опернбетриэб ин Баден-Баден ист эин Уникум: Алс эинзигес Оперн- унд Конзертҳаус дес Континенц коммт Баден-Баден оҳне Субвентионен аус.“) (Wайбаcк Мачине сайтида 2014-03-02 санасида архивланган) (олм.)
- ↑ „Чудотворний Фесцҳпилхаус – Баден-Баденский Фесцҳпилхаус являэця эдинственним немеским театром, которий не берёт денег у государства. Баден-Баден это ссена, которая предпочитаэт инновационниэ идеи государственним субсидиям.“ („Дас wундерсаме Фесцпиэлҳаус. – Дас Баден-Баденер Фесцпиэлҳаус ист дас эинзиге деуцче Тҳеатер, дас кеин Гелд вом Стаат ниммт. Баден-Баден ист абер ауч эине Бüҳне, диэ инновативе Идеэн ден стаатличен Субвентионен ворзиэҳт.“) (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-08-20 санасида архивланган) (олм.)
- ↑ „Официальный сайт Фестшпильхауса“ (де). 2013-йил 30-апрелда асл нусхадан архивланган.
- ↑ [1] Сайт музея Герке-Ремунд (Кунстмусеум Геҳрке-Ремунд)(олм.)
Адабиётлар
- ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил