Ziyosfera

Bafeus jangi

Бафеус жанги ёки Коюнҳисар жанги (юнонча: Μάχη του Βαφέως; туркча: Бафеус Муҳаребеси, Коюнҳисар Муҳаребеси)[5] — 1302-йил 27-июлда Византия империяси ва Усмонли беклиги ўртасида бўлиб ўтган жанг. Бафеус жанги Византия ва Усмонлилар ўртасида бўлиб ўтган илк қуролли жангдир. Жангда Усмон Ғози бошчилигидаги Усмонли қўшини ғалабага эришди. Тарихчи Ҳалил İналcıкка кўра, ушбу жангдан сўнг Усмонлилар империясига асос солинган[6].

Бафеус жанги
Усмонли-Византия жанги
Саналар 1302-йил 27-июл
Уруш ери Ениşэҳир текислиги, Коюнҳисар қишлоғи
Натижа Усмонлиларнинг г'алабаси
Рақиблар
Византия империяси Усмонли беклиги
Қўмондонлар
Ҳетериарч Моузалон Усмон И
Кучлар
10,000[1][2] 5,000[3][4]
Йўқотишлар
5,000 о'лган 600 о'лган

Фон

Турли Усмонли манбалари ва Еорёс Паҳимерисга асосланиб, Ҳалил Иналcик Бафеус жангининг сабабини Усмонли империясининг Никеа (бугунги Изник)ни турклар ҳукмронлиги остига қайтариш истаги эканлигини кўрсатади[7].

Жангнинг ери

Коюнҳисар жанги деб таърифланган уруш, бугунги кунда Бурса вилоятининг Ениşэҳир туманидаги Коюнҳисар ёки бошқа (собиқ) номи билан Ҳамидие қишлоғи жойлашган текисликда бўлиб ўтган[8][9]. Дастлаб Бурса ҳокими Адранос, Кестел ва Ките текфурлари Усмон Бейга қарши бирлашдилар. Византия императори Андроникос ИИ ҳам асосан пулли аскарлардан иборат 2,000 дан ортиқ жангчи бирликларини жўнатди. Аммо бу жўнатилган Византи бирлиги Усмон И қўмондонлигидаги Усмонли қўшини томонидан Изникнинг жанубий-ғарбий қисмидаги Коюнҳисар (Бафеус) текислигида янчиб ташланди.

Бу урушда мағлуб бўлган Византия қўшинлари кўп талофат кўрмагани ва марказий Византия кучига мансуб Алан асли ёлланма аскарларнинг кўпчилиги тарқоқ ҳолда Изникга қайтганлиги маълум қилинган. Усмонли қўшинидан Усмон Ининг жияни Айдоғду жангда ҳалок бўлганлиги ҳақида маълумот бор[10]. Айдоғду аслида Димбос жангида вафот этган бўлиб, Коюнҳисарга дафн этилган[8][9].

Жангнинг натижаси

  • Ките қал’аси фатҳ этилди.
  • Бурсанинг шимолидан ташқари уч томони Усмонли бейлиги томонидан қуршалди.
  • Усмонлилар Византия текфурларини мағлуб этиб, зотан зайифлашиб қолган Византия империясини кучини янада зайифлаштирди.
  • Изник ва Измит шаҳарларини фатҳ этиш учун йўл очилди[11].
  • 1313-йилда Ҳарманкая текфуру Кöсе Миҳал мусулмон бўлиб, усмонлиларга қўшилди. Худди шу йили Лефке, Мекеcе, Акҳисар, Гейве ва Леблебиcи қал’алари фатҳ этилди.
  • Тарихчи Ҳалил Иналcик 2009-йилдаги интервюсида ушбу жангдан сўнг Усмонли беклиги давлат даражасига етганлигини таъкидлаган[12].

Манбалар

  1. ↑ Казҳдан (1991), п. 251
  2. ↑ Бартусис (1997), п. 76
  3. ↑ Бартусис 1997, с. 76.
  4. ↑ Узунçарşıлı 1988, 1. Cилд, сс. 105—106.
  5. ↑ Ҳалил İналcıк, (1997) „Осман Гази’нин İзник Куşатмасı ве Бафеус/Коюнҳисар Муҳаребеси“, Османлı Бейлиğи (1300-1389), Тариҳ Вакфı Юрт Яйıнларı, ИСБН 978-975-333-067-1, 97п.
  6. ↑ „100 яşıндаки билге Ҳалил İналcıк: Бу сıкıнтıлı девир геçэcек“. 2016-йил 25-мартда асл нусхадан архивланган.
  7. ↑ İналcıк, Ҳалил; сф. 303
  8. ↑ 8,0 8,1 ^ Ҳалил İналcıк: Курулуş Дöнеми Османлı Султанларı, Тüрк Диянет Вакфı, İстанбул, 2010, ИСБН 978-605-55-8606-5, пп.36-38
  9. ↑ 9,0 9,1 ^ Студиэс ин Оттоман ҳисторй ин ҳоноур оф Профессор В. Л. Мéнаге Исис Пресс 1994, п. 205
  10. ↑ Норwич, Жоҳн Жулиус, (1991) Бйзантиум: Тҳе Деcлине анд Фалл, Лондра:Пенгуин ИСБН 0-14-011447-5, сай.263 Андоза:İнг
  11. ↑ Казҳдан (1991), п. 1484
  12. ↑ „Ҳабер ситеси "нтвмснбc"'нин 27 Теммуз 2009 тариҳли бüлтенинде "Проф. İналcıк: Османлı 1302'де курулду" адлı мадде“. 2013-йил 2-январда асл нусхадан архивланган.

Адабиётлар

  • Бартусис, Марк C. (1997), Тҳе Лате Бйзантине Армй: Армс анд Соcиэтй 1204–1453, Университй оф Пеннсйлваниа Пресс, ИСБН 978-0-8122-1620-2
  • İналcıк, Ҳалил (1994), „Осман Гҳази'с Сиэге оф Ниcаэа анд тҳе Баттле оф Бапҳеус“, ин Зачариадоу, Элизабетҳ (муҳ.), Тҳе Оттоман Эмирате (1300–1389). Ҳалcён Дайс ин Cрете И: А Сймпосиум Ҳелд ин Ретҳймнон, 11–13 Жануарй 1991 (ПДФ), Cрете Университй Пресс, ИСБН 960-7309-58-8, 22-июн 2010-йилда асл нусхадан (ПДФ) архивланди, қаралди: 23 май 2022 {{cитатион}}: Море тҳан оне оф |арчиведате= ва |арчиве-дате= спеcифиэд (ёрдам); Море тҳан оне оф |арчивеурл= ва |арчиве-урл= спеcифиэд (ёрдам)CС1 маинт: дате формат ()
  • Лаиоу, Ангелики Э. (1972), Cонстантинопле анд тҳе Латинс: Тҳе Фореигн Полиcй оф Андрониcус ИИ, 1282–1328, Ҳарвард Университй Пресс, ИСБН 978-0-674-16535-9
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Bafeus_jangi" dan olindi