Bahlul

Баҳлул Доно
	بهلول
Таваллуди	Абу Ваҳб Баҳлул ибн Амр ас-Сайрофий ал-Куфий; 8-аср; Куфа, Аббосийлар халифалиги (ҳозирги Ироқ)
Вафоти	197 ҳижрий (812/813 милодий); Бағдод, Аббосийлар халифалиги (ҳозирги Ироқ)
Дафн этилган жойи	Аш-Шунизийя қабристони, Бағдод
Касби	Қози, Мажзуб авлиё
Қариндошлари	Ҳорун ар-Рашид.

Баҳлул (арабча: بهلول‎‎) Ваҳаб ибн Амрнинг (арабча: واهب ابن عمرو) кенг тарқалган исми бўлиб, у Мусо ал-Козимнинг ҳамроҳи эди. халифа Ҳорун ар-Рашид даврида яшаган. Баҳлул бадавлат муҳитдан чиққан машҳур қози ва олим бўлган^{[манба керак]}.

Курд ва афғон маданиятларида ҳам Баҳлул номли „телба-ю доно“ қаҳрамонлар бор. Баъзи курд шеърлари Маҳи Балüл номи билан танилган курд Балüлга нисбат берилади ва у Ярсанизм донишмандларидан бири бўлган, деб ҳисобланади^[3]^[4]. Афғон маданиятидаги Балул эса Ғазнавий Маҳмуд билан замондош бўлган, деб қаралади^[5].

„Баҳлул“ исми сўзма-сўз „куладиган одам“ деган маънони англатади. Меҳтар Никорои ва халқнинг етакчиси ҳамда барча хайр-эҳсонларни йиғувчи, деб ҳам талқин қилинади. Араб бўлмаган маданий ҳудудларда, масалан, тожикларда у ахмоқ ва тентак маъноларини билдиради, Шимолий Африкада эса содда (оддий) одам деган маънода ишлатилади; балки у Ҳубали/Боҳали сўзи билан ҳам бир бўлиши мумкин. Маъноси чалкаш. Ибн Арабий унинг кўплик шаклини (Баҳалил) тилга олиб, тарихий Баҳлулни „вард“ сабаб „ақл“ини йўқотиб, илоҳий ошиқ-мафтунлар тоифасига кирадиган телбалар турига мисол деб ҳисоблаган. Мажлисий ҳам уни зукко ва жасур маъносида сифат сифатида қўллаган^[6].

Манбалар

↑ مصطفى جواد ، أصول التاريخ والادب ، ج 11 ، ص 123
↑ ابن المستوفي : مبارك بن أحمد شرف الدين اللخمي ، تاريخ اربل ، ص 321
↑ صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، دورە بھلول، تھران، ١٣٦٣ش.
↑ صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، اھل حق پیران و مشاھیر، تھران، ١٣٨٦ش.
↑ „بهلول های غزنی | آوا“ (фа). خبرگزاری صدای افغان(آوا) | اخبار افغانستان و جهان | Афгҳан воиcе агенcй (2013-йил 15-июн). Қаралди: 2025-йил 23-март.
↑ "А cразй wисе ман". Энcйcлопедиа оф Исламиc Wорлд. ҳттпс://рч.аc.ир/артиcле/Детаилс/12228?. ^{[сайт ишламайди]}

Ҳаволалар

Адабиётлар

Багҳдад: Соме оф тҳе Cуриоус анд Wиттй фром иц Wиттй Паст — Аҳмад ал-Жазровий — Бағдод — 2005 — ИВ қисм / Бағдод телбалари — 126-бет.
Аъян ал-Шиа — Ал-Амин: 3-жилд, 617–623-бетлар
Аъян ал-Шиа — Ал-Амин: 3-жилд, 618-бет, Мажалис ал-Му’мининъдан иқтибос.
Фаwат ал-Wафаят — Ал-Кутубий: 1-жилд, 228-бет, таржимаи ҳол № 84
Ал-Мустафад мин Дҳайл Тарикҳ Багҳдад: 19-жилд, 91-бет, таржимаи ҳол № 60
Ал-Табақат ал-Кубра — Аш-Шаъроний: 1-жилд, 68-бет, № 138
Ал-Бидая wа ал-Ниҳая: 10-жилд, 200-бет
Уқалаъ ал-Мажанин — Ан-Нишопурий: 100-бет.(2)
Шажарат Туба — Ал-Ҳаъирий: 1-жилд, 48–49-бетлар (20-мажлис)

[1] مصطفى جواد ، أصول التاريخ والادب ، ج 11 ، ص 123

[2] ابن المستوفي : مبارك بن أحمد شرف الدين اللخمي ، تاريخ اربل ، ص 321

[3] صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، دورە بھلول، تھران، ١٣٦٣ش.

[4] صدیق صفی زادە (بورەکەیی)، اھل حق پیران و مشاھیر، تھران، ١٣٨٦ش.

[5] „بهلول های غزنی | آوا“ (фа). خبرگزاری صدای افغان(آوا) | اخبار افغانستان و جهان | Афгҳан воиcе агенcй (2013-йил 15-июн). Қаралди: 2025-йил 23-март.

[6] "А cразй wисе ман". Энcйcлопедиа оф Исламиc Wорлд. ҳттпс://рч.аc.ир/артиcле/Детаилс/12228?. ^{[сайт ишламайди]}

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]