Ziyosfera

Bahora Alaviy

Беҳаре Элевий ёки Баҳора Алавий (1989 — 2011) — эронлик инсон ҳуқуқлари фаоли, аёллар ҳуқуқлари ҳимоячиси ва блогер (ёзувчи)[1]. У 1989-йилда Эроннинг Саққиз шаҳрида курд оиласида туғилган. У Эрон қонунларини аёллар ҳуқуқлари фойдасига ўзгартиришга қаратилган Бир миллион имзо тўплаш кампанияси аъзоси бўлган ва 2011-йил бошларида автоҳалокатда вафот этган[2][3][4][5].

Баҳора Алавий
بەهارە عەلەوی
Таваллуди 1989
Саққиз, Эрон
Вафоти 27-апрел 2011-йил(2011-04-27)
(22 ёшда)
Санандаж, Эрон
Дафн этилган жойи Саққиз
Касби инсон ҳуқуқлари фаоли, аёллар ҳуқуқлари ҳимоячиси ва блогер (ёзувчи)

Таржимаи ҳоли ва фаолияти

Баҳора Алавий 2005-йилда, 16 ёшида, ўсмирлик чоғида ёзишни бошлаган, айни ўша пайтда у аёллар ҳуқуқларини ҳимоя қилишни бошлаган ва „Қуёш қизи“ номли блогини юритишга киришган. Унинг блогларида асосан аёллар мавзуси ҳамда феминист ва жинсий тенгсизликка оид тушунчаларнинг табу қилиниши ёритилган эди[6][7].

У журналистикага қизиққани учун бир неча махсус журналистика курсларида ҳам қатнашган ва бу соҳада профессионал ишлашни ният қилган. Аммо ишининг энг юксак нуқтаси аёлларни камситувчи Эрон қонунларини ўзгартиришга қаратилган Бир миллион имзо кампанияси бўлди. У Кирмоншоҳдаги кампаниянинг энг фаол аъзоларидан бири бўлиб, кампаниянинг Теҳрон, Санандаж, Рашт, Исфаҳон ва Саққиздаги кўплаб учрашув ва йиғилишларида иштирок этган. Унинг айрим мақолалари „тенглик учун ўзгариш“ („Чанге фор Эқуалитй“) каби турли веб-сайтларда чоп этилган[8]. Баҳоранинг фаолиятининг яна бир қисми сиёсий маҳбусларни, айниқса Курдистондаги маҳбусларни ҳимоя қилиш соҳаси билан боғлиқ бўлган. У маҳбуслар оилалари билан алоқага чиқиб, оммавий ахборот воситаларига интервюлар бериш орқали уларнинг озод қилинишига эришишга ҳаракат қилган. У Яшил ҳаракатнинг фаол норозиларидан бири бўлиб, Кирмоншоҳдаги норозилик намойишларида ва ўлдирилганларни хотирлаш тадбирларида фаол қатнашган. Унинг энг фаол саъй-ҳаракатларидан бири Санандаж қамоқхонаси олдида бўлиб, у ерда уларнинг қатл этилишини тўхтатиш мақсадида Ҳабибулло Латифийга нисбатан ижро этилиши режалаштирилган ўлим жазосига қарши норозилик намойиши ўтказган. Хусусан, у турли шаҳарлардаги сиёсий маҳбуслар аҳволига эътибор қаратишга интилган[9].

Унинг сафдошларидан бири, Ҳуман Ригҳц Wатч томонидан бериладиган Ҳеллман/Ҳамметт мукофотига сазовор бўлган Каве Кирмоншоҳий, бу мукофотни Радио Заманеҳга берган интервюсида Баҳорага атаганини билдирган[10].

Баҳора Алавий 2011-йил 27-апрелда автоҳалокатда вафот этган[11].

Баҳора Алавийнинг ўлими инсон ҳуқуқлари ва аёллар ҳуқуқлари фаоллари орасида кенг акс-садо берди, оммавий ахборот воситаларида унинг ҳаёти ва фаолиятига бағишланган бир қанча мақолалар чоп этилди[12][13].

Масалан: „Инсон ҳуқуқлари ҳамжамияти ҳақиқатан ҳам порлоқ бир юлдузини йўқотди, бироқ ‘тенглик учун ўзгариш’ сайтининг эслатишича, хоним Алавий ‘соғинилади, лекин унутилмайди’. Қуйида ‘тенглик учун ўзгариш’ томонидан хоним Алавийнинг ибратли ҳаётини тасвирлаб берувчи таъсирли бир мақола келтирилади…“[14].

Испанияда яшовчи Фред Петроссиан Баҳоранинг ўлимига муносабат билдирар экан, у „Қуёш қизи“ блогининг муаллифи ва эронлик фаоллардан бири бўлганини ёзган[15].

Фрайе Университети (Фреиэ Университäт Берлин) Сиёсий ва ижтимоий фанлар факултетини тамомлаган Резвон Моғаддам шундай ёзган:

Кўплаб блогерлар ўз тажрибаларини ифода этишда, айниқса, ўз шахсий тажрибаларини баён этишда жасорат билан “қизил чизиқ”ни бузишди. Бунга мисол сифатида “Хуршид Хонум” (Ладй Сун) блоги муаллифи, “Бир миллион имзо” кампанияси аъзоси Баҳора Алавий блогини келтириш мумкин. Унинг постлари содда, ҳалол ва самимий эди. У ўзининг жинсий эҳтиёжлари ҳақида ёзишдан уялмас эди. Шу билан бирга, у патриархал тузум ва аёлларга нисбатан камситувчи қонунларга қарши чиқарди[16].

Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Иқтисодий ва Ижтимоий Кенгашига йўлланган мактуб

Баҳора Алавий 2010-йилда Эроннинг ушбу ташкилотга аъзо бўлиши борасида огоҳлантириш мақсадида Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Иқтисодий ва Ижтимоий Кенгашига мактуб ёзган аёллар ҳуқуқлари фаолларидан бири эди. Мактубда шундай дейилади: „Биз, гендер тенглиги фаоллари гуруҳи, аёллар ҳуқуқлари нуқтаи назаридан олганда, БМТнинг Аёллар мақоми бўйича комиссиясида (CСW) Осиё гуруҳи учун бўш ўриннинг қолиши Эрон аъзолигидан кўра афзалроқ эканига ишонамиз. Биз сизни Эроннинг ушбу халқаро органга аъзо бўлиши ўта салбий оқибатларга олиб келиши ҳақида огоҳлантириш учун ёзмоқдамиз.“[17].

Амнестй Интернатионал

2011-йилда Амнестй Интернатионал „Эрон аёллар ҳаракатининг уриб турган юраклари“ номли кўргазмада Баҳора Алавийни Эроннинг энг етакчи 20 нафар аёллар ҳуқуқлари фаолларидан бири сифатида тилга олди. 2011-йилда Тринити коллежида ўтказилган ушбу кўргазма ва семинарда Амнестй Интернатионал эронлик, жумладан Баҳора Алавий каби аёллар ҳуқуқлари фаолларининг таржимаи ҳоли акс этган плакатлар ва уларнинг инсонпарварлик фаолияти тасвирларини намойиш этар экан, шундай деб ёзган:

"эронлик аёллар кўпинча ўз ҳуқуқларини талаб қилиб, оёққа туришга ожиз, бечораҳол қурбонлар сифатида тасвирланади. Аслида эса эронлик аёллар инсон ҳуқуқлари ҳаракатининг марказида турибди ва Эроннинг энг жасур ҳамда энг самарали инсон ҳуқуқлари ҳимоячиларидандир"[18].

Амнестй Интернатионал ва Ҳуман Ригҳц Wатч маълумотларига кўра, сўнгги ўн йилликларда минглаб эронлик аёллар аёллар ҳуқуқларига оид қонунларга қарши норозилик билдириб, уларни ўзгартиришни талаб қилган ва уларнинг мақсади аёллар ҳуқуқларини таъминлашдир. Бу мамлакатда кўплаб аёллар ҳуқуқлари ҳимоячилари, жумладан Ширин Эбади, ихтиёрий сургунни танлаш ёки мамлакатда қолиб, қамоққа тушиш ўртасида танлов қилишга мажбур бўлишган[19][20].

Манбалар

  1. ↑ Ат нигҳт, wҳен ёу cлосе ёур эес, тҳинк оф а wоман wҳо невер слеэпс, Баҳареҳ Алави, Амнестй Интернатионал УК, 2010
  2. ↑ Баҳареҳ Алави, аcтивист оф тҳе Оне Миллион Сигнатурес Cампаигн, Иран Тодай, 26 Април 2011
  3. ↑ Кеэп Иранъс Ҳеарт Беатинг, слидешаре.нет, 2016
  4. ↑ Кеэпинг Иранъс Ҳеарт Беатинг- Сториэс оф Wоменъс Ригҳц Аcтивисц (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-09-09 санасида архивланган), 2011
  5. ↑ پروین اردلان: جای یک رسانه بدون مرز خالی‌ست, ДW.Де, 2010
  6. ↑ Тҳе Даугҳтер оф тҳе Сун, Баҳара Алави Wеб блог
  7. ↑ Алави, сунсет оф тҳе сун гирл, Иран глобал, 28 Април 2011
  8. ↑ Тҳе Чанге фор Эқуалитй wебсите wон тҳе Интернет Cитизен Аwард, ДW, 2010
  9. ↑ Cоммеморатион оф тҳе тентҳ анниверсарй оф тҳе деатҳ оф Баҳареҳ Алави, Кавеҳ Керманшаҳи, СоундCлоуд, 2021
  10. ↑ Кавеҳ Керманшаҳи пресентед ҳис аwард то Баҳара, Wе Wомен Wебсите, 2001
  11. ↑ А ламент фор Баҳареҳ Алави wҳо wент wитҳ Баҳар, Аср Но, 27 Април 2011
  12. ↑ Cоммеморатион оф Баҳареҳ Алави, Ираниан Wоменъс Ассоcиатион, 5 Май 2011
  13. ↑ Баҳаре Алави, Миссед бут Нот Форготтен, Wе-Чанге.орг, 2011
  14. ↑ Баҳаре Алави, Миссед бут Нот Форготтен (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-03-04 санасида архивланган), унитед4иран, 2011
  15. ↑ Иран: Аcтивист анд блоггер диэд ин а cар аccидент, Фред Петерсон, ГлобалВоиcес, 2011
  16. ↑ Струггле фор Эқуалитй Фром тҳе Cонститутионал Револутион то Cйберфеминисм wитҳ а Фоcус он тҳе Роле оф Неw Медиа ин тҳе Wомен’с Мовемент ин Иран, Фреиэ Университäт Берлин, 2012
  17. ↑ Леттер бй Wоменъс Ригҳц Аcтивисц то Мемберс оф тҳе Унитед Натионъс Эcономиc анд Соcиал Cоунcил, Cентер фор Ҳуман Ригҳц ин Иран, 2010
  18. ↑ Кеэпинг Иранъс Ҳеарт Беатинг- Сториэс оф Wоменъс Ригҳц Аcтивисц (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-09-09 санасида архивланган), Амнестй Интернатионал, 2011
  19. ↑ Иран 2020, Амнестй Интернатионал Оффиcиал Wебсите
  20. ↑ Иран, Ҳуман Ригҳт Wатч 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Bahora_Alaviy" dan olindi