Баинбридге рефлекси ёки Баинбридге эффекти шунингдек, атриал рефлекс деб ҳам аталади, марказий веноз босимнинг ошиши туфайли юрак тезлигининг ошиши ҳисобланади[1]. Қон босимининг ортиши веноатриал бирикмаларда бўлмачанинг иккала томонида жойлашган стреч рецепторлари (юрак рецепторлари) томонидан аниқланади.

Тарихи

Франcис Артҳур Баинбридге (талаффузи: Френсис Артур Бейнбрижж) бу ҳодисани 1918-йилда итлар устида тажриба ўтказаётганда рефлекс деб таърифлаган[2]. Баинбридге ҳайвонга қон ёки шўр сув қуйиш юрак тезлигини оширишини аниқлади. Бу ҳодиса артериал қон босими кўтарилмаса ҳам содир бўлади. Бундан ташқари, у веноз босим ўнг бўлмачани кенгайтириш учун етарли даражада юқори бўлганида юрак уриш тезлиги ошишини кузатади, аммо юрак томирларининг юракка денервацияси бу таъсирларни йўқ қилди. Кейинги тадқиқотлар шуни кўрсатдики, юрак уриш тезлигининг чўзилиши билан боғлиқ ўсиши алоҳида юракларда ёки ҳатто тўлиқ ажратилган САНда ҳам кузатилиши мумкин[3][4][5]. Шундай қилиб, юракнинг чўзилишига ижобий хронотропик (юнонча „вақт“ ва трéнĽ — юнонча „эгилиш/бурилиш“ деган маънони англатади) ижобий хронотропик реакцияси, ҳеч бўлмаганда, қисман, унинг ичида жойлашган механизмлар томонидан юзага келиши ва амалга оширилиши керак. Бу Баинбриндге томонидан кашф этилган жавобни „рефлекс“ эмас, балки „эффект“ деб аташ таклифига кейинчалик олиб келди[6].

Яна қаранг

  • Паст босимли рецепторлар зоналари
  • Юқори босимли рецепторлар зоналари

Манбалар

  1. ↑ Ҳакумäки МО (Жуне 1987). "Севентй еарс оф тҳе Баинбридге рефлех". Аcта Пҳйсиол. Сcанд. 130 (2): 177–85. дои:10.1111/ж.1748-1716.1987.тб08126.х. ПМИД 3300168. 
  2. ↑ Баинбридге ФА. Тҳе инфлуэнcе оф веноус филлинг упон тҳе рате оф тҳе ҳеарт. Ж Пҳйсиол. 1915 Деc 24;50(2):65-84. дои: 10.1113/жпҳйсиол.1915.сп001736. ПМИД 16993330; ПМCИД: ПМC1420590.
  3. ↑ БЛИНКС ЖР. Поситиве чронотропиc эффеcт оф инcреасинг ригҳт атриал прессуре ин тҳе исолатед маммалиан ҳеарт. Ам Ж Пҳйсиол. 1956 Ауг;186(2):299-303. дои: 10.1152/ажплегаcй.1956.186.2.299. ПМИД 13362527.
  4. ↑ Деcк, К. А. Деҳнунгсеффекте ам спонтансчлагенден, исолиэртен Синускнотен. Пфлüгерс Арчив 280, 120-130 (1964). ҳттпс://дои.орг/10.1007/БФ00363751
  5. ↑ Ланге Г, Лу ҲҲ, Чанг А, Броокс CМ. Эффеcт оф стретч он тҳе исолатед cат синоатриал ноде. Ам Ж Пҳйсиол. 1966 Нов;211(5):1192-6. дои: 10.1152/ажплегаcй.1966.211.5.1192. ПМИД 4380793.
  6. ↑ Россберг Ф. Дер Баинбридге-Эффект [Тҳе Баинбридге эффеcт]. З Гесамте Инн Мед. 1973 Сеп 1;28(17):513-8. Герман. ПМИД 4588170.