Bakar III

Bakar Vaxtangovich Bagration-gruzin (Shoh-Navaz IV, Ibrohim Posho) (1699 -yil 7-aprel / 1700-yil - 1750 -yil 1- fevral, Moskva) - Bagration sulolasidan Kartli qiroli (1716-yildan 1719-yilgacha hukmronlik qilgan), gruzin siyosiy va jamoat arbobi., umumiy rus xizmati leytenanti unvoni sohibi.

Bakar Vaxtongivich
Asl Ismi: ბაქარი
Gruziya qiroli
Mansab davri 1719-yil (Iyessen ismi ostida)
Vorisi	Vaxtang VI
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi	7.4.1699
Vafoti	1.2.1750 Moskva shahri
Bolalari	Dmitiriy, Stepan, Lion va Yelizaveta
Ota-onasi	Rusudan
Otasi	Vaxtang
Dini	Xiristian, Plovaslav masxabi
Imzosi

Biografiyasi

U Kartli qiroli Vaxtang VI ning birinchi turmushidan boʻlgan toʻngʻich oʻgʻli edi. U umrining ilk yillarini vatanda, taxt uchun kurashda otasiga yordam berib oʻtkazdi. Darhaqiqat, Kartli 1716-1719-yillarda otasi yoʻqligi paytlarida, ba’zi ma’lumotlarga koʻra, forslar tomonidan asirga olingan Shoh-Navoz III nomi bilan hukmronlik qilgan.

1719-yilda Vaxtang Forsdan qaytib keldi va 1722-yilgacha ya'ni Fors shohi Kartlini Kaxetiya Konstantinga topshirgunga qadar Bakar bilan birgalikda Gruziyani boshqardi. Taxt uchun muvaffaqiyatsiz kurashlaridan soʻng Vaxtang va Bakar taxminan 1724-yilda Rossiyaga joʻnab ketishdi. Rossiyaga borganlaridan keyin Moskvadagi Gruziya koloniyasiga joylashdi.

Gruziyaga qaytib kelolmagani uchun u Rossiya fuqaroligini qabul qildi. 1729-yil 30-noyabrda general-leytenant unvoni bilan Moskvadagi artilleriya boshqarmasi va okrugda joylashgan soʻnggi artilleriya guruhlari boshligʻi etib tayinlandi. U bir vaqtning oʻzida ham diplomatik xizmat faoliyatlarinini ham olib borgan.

Ikki marta, 1736 va 1742-yillarda u Rossiya hukumatining togʻlilar va kabardiyaliklar bilan siyosiy aloqalar boʻyicha maxfiy topshiriqlari bilan Astraxan bilan Kizlyarga xizmat safarlarida boʻlgan hamda 1743-yildan keyin esa deyarli umuman boshqa xizmat safarida boʻlmay Moskvada boʻlgan.

Bakar gruzin tipografiyasini tiklashda faol ishtirok etadi. Taxminan 1740-yilda u Moskva yaqinidagi Vsesvyatskiy qishlogʻidagi uyida gruzin cherkov kitoblari bosmaxonasini ochadi, unda 1743-yilda uning tashabbusi bilan u tarjima qilgan toʻliq Gruzin Injili bosmadan bosiib chiqaldi, u hozir Bakara Injil deb nomlanadi, shuningdek, koʻplab boshqa turli cherkov kitoblari ham nashrdan chiqarilgan.

Bakra rus olimlari bilan yaqindan aloqada boʻlgan (V. N. Tatishchev , J. De Lisle), Gruziya tarixi haqida ma'lumot berdi.

1749-yilda Bakar oʻz iltimosiga binoan xizmat vazifasini tark etdi va oilasi bilan birga Gruziyaga qaytmoqchi boʻladi, ammo toʻsatdan kasal boʻlib qolgan va Moskvada vafot etdi. U Donskoy monastirining Sretenskiy cherkovida dafn etilgan. Uning rafiqasi Anna Georgievna va ukasi Jorj ham u yerda dafn etilgan.

Rossiyada Bakra mulklari merosxoʻrlari uning rafiqasi malika Anna Georgievna va ikki oʻgʻli, Gruziya knyazlari: Aleksandr va Leonga qolishadi

Oilasi

U Anna Georgievna (1706-18.02.1780) bilan turmush qurgan, tugʻilgan malika Eristova, shahzoda Jorj Eristavi-Aragvaning qizi (†1723).

Bolalari:

• Aleksandr (1726-1791)
• Dmitriy (1727-1745)
• Stepan (1729-1744)
• Leon (1739-1763)
• Elizabet (1712? — 1786), Shahzoda Nikolay Ivanovich Odoevskiyning xotini, Shahzoda I. oʻgʻli.V.Odoevskiy.

Uning katta oʻgʻli Tsarevich Aleksandr Bakarovich Mariya Kantemirga sovchi qoʻygan, lekin rad javobi olinadi; Shahzoda Ad Menshikovning nabirasi bilan turmush qurgan va oʻsha davrdagi taniqli zodagonlar bilan nikoh ittifoqlarini tuzgan. 1724-yilda Bakar Vaxtangovich mulklariga Lyskovo qishlogʻi qoʻshib berildi, keyinchalik esa uning avlodlari meros aylanib qolgan. Lyskovsky mulk egallashga muvaffaq boʻlgan katta oʻgʻli Jorj gruzin (Gruziya Shahzoda, "Volga podshosi", Nijniy Novgorod zodagoni rahbari, Nijniy Novgorod militsiya 1812-yil rahbari, yer Makariev yarmarkasi egasi) tomonidan egalik qiladi. 1786-yildan 1852-yilgacha, keyin kinyaz qizi mulklarni boshqaradi. Gruziya - Anna Georgiyevna Tolstaya, Shahzoda Gruziya singlisi — Darya Aleksandrovna, Trubetskaya nikoh, decembrist Sergey Petrovich Trubetskogo onasi Nijniy Novgorod yashaganligi manbalarda uchraydi.

Eng xotirjam knyaz deya nom olgan Georgiy Aleksandrovich, uning oʻgʻli - Jon; onasi Daria Aleksandrovna (keksa Menshikova, podshoh Pyotr I sherigining nabirasi) va singlisi Daria Aleksandrovna (uylangan, Trubetskaya, dekabristning onasi) Liskov shahridagi Transfiguratsiya sobori oilaviy qabriga dafn etilgan. Bu qabriston Nijniy Novgorod viloyatida joylashgan edi.

Adabiyotlar

• N. A. Berdzenishvili, V. D. Dondua, M. K. Dumbadze, G. A. Melikishvili, Sh. A. Mesxia „§ 3.Ojivlenie svyazey s Rossiey“, . Istoriya Gruzii s drevneyshix vremyon do 60-x godov XIX veka (uchebnoe posobie). Tbilisi: Izdatelьstvo uchebno-pedagogicheskoy literaturы, 1962. 
• Bajutina T. D., Tixonov I. S.. Tserkovno-gosudarstvennыy aspekt jizni i deyatelьnosti predstaviteley gruzinskoy kolonii v Moskve, upokoennыx v nekropole Donskogo monastыrya. 
• Rossiya – Gruziya. Dialog kulьtur: Sbornik statey po materialam konferentsii 2013 goda i nauchnыx chteniy 2014 goda, posvyaщennыx pamyati Davida Ilьicha Arsenishvili.. M.: Muzey im. Andreya Rubleva, 2015 — 145-bet.  (Wayback Machine saytida 2016-12-20 sanasida arxivlangan) Arxivnaya kopiya ot 20 dekabrya 2016 na Wayback Machine
• Butkov P. G.. Materialы dlya novoy istorii Kavkaza, s 1722 po 1803 god, SPb., 1869. 
• «Histoire de la Géorgie» par M. Brosset, 2-e partie, 1-er livraison. SPb. 1856 g.
• «Delo suщestv. v Tiflise komissii dlya rassmotreniya gruzinskix i imeretinskix dokumentov, 1830—1845 gg.» (xran. v bibl. G. F. Shtendmana), str. 96 i 118.
• Arxiv SPb. artill. istor. muzeya.
• P. Baranov. «Opisь arxiva Pravit. Senata».
• Slovari: Plyushara i Andreevskogo
• Bakar // Entsiklopedicheskiy slovarь Brokgauza i Efrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
• Bakar Vaxtangovich // Russkiy biograficheskiy slovarь : v 25 tomax. — SPb.—M., 1896—1918.

Manbalar

• Snegurov „Istoriya prebыvaniya i mesta poseleniya gruzin v Moskve“ (Ruscha).
• „Genealogicheskaya baza znaniy“. 2019-yil 28-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-may.
• Jurnal Moskovskoy Patriarxii. „Xram vo imya Vsex Svyatыx v sele Vsexsvyatskom“. (nedostupnaya ssыlka)
• Kvekveskiri Zurabi. „Gruzinskaya pamyatь na russkoy zemle“. 2016-yil 20-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-may.
• Pavel Gusterin. „Gruzinskaya diaspora v Moskve v XVII–XIX vekax“. 2016-yil 20-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-may.
• V. V. Krasnov, A. A. Davыdova. „K voprosu o vremeni preobrazovaniya sela Lыskovo v usadebnoe poselenie“.
• A. Shabashov. „Selo Rojestvenskoe“.
• „Arxiv tsarevichey i knyazey Gruzinskix“. 2021-yil 3-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 30-may.