Bakoy
Бакой ("Оқ дарё", франсузча: Ле Бакое (Ривиèре Бланче)) — Ғарбий Африкадаги дарё, Гвинея ва Малида оқиб ўтади, Бафинг дарёси билан қўшилгандан кейин Сенегал дарёсини ҳосил қилади. Дарёнинг узунлиги 560 км[1][2].
Географияси

Бакой, янада каттароқ Бафинг билан биргаликда Малининг ғарбий қисмидаги Бафулабега қўшилгандан сўнг, Сенегал дарёсини ҳосил қилади. Бафинг, шунингдек, „Оқ дарё“ деб аталувчи Бакадан фарқли ўлароқ, „Қора дарё“ деб аталади[3].
Бакойнинг келиб манбалари Гвинеяда, Сигири (Гвинея) шимоли-ғарбидаги Фута-Жаллон тоғли минтақаси чўққиларида[3] денгиз сатҳидан 706 м баландликда жойлашган. У шимоли-шарқда Мандинго тепаликлари орқали Мали билан чегарагача оқади. Мали ҳудудида у шимолий-шимоли-ғарбий томонга бурилади, у ерда Бамаконинг ғарбий томонига Бауленинг асосий ирмоғи („Қизил дарё“) қуйилади[4]. Кейин у ғарбга Бафулабега (Мали) бурилади, у ерда Бафингга қуйилади ва Сенегал дарёсини ҳосил қилади. Қўшилиш жойида Бакоянинг сув оқими Бафинг оқимининг учдан бир қисмигача[5] сарф бўлади.
Дарёнинг узунлиги 560 км[6]. Сув ҳавзасининг майдони 85 600 км². Дарёда кема юриш мумкин эмас. Бу Гвинеянинг Сигири префектурасида Нигерга қуйилмайдиган ягона дарё.
Гидрографияси
Дарё гидрографияси 1952-йилдан 1990-йилгача 39 йил давомида Бафингга қуйилиш жойидан 50 км узоқликда жойлашган Оуалия (Мали) стансиясида кузатилган[7].
Ушбу даврда Оуалияда кузатилган ўртача йиллик оқим тахминан 84,400 км² сув ҳавзаси учун 141 м³/с ни ташкил этди, бу Бакоянинг деярли бутун сув ҳавзаси ташкил қиларди[7].
Бакой — ўртача даражада тўлиқ оқим, лекин узоқ вақт давомида тўлиқ қуриб қолувчи жуда тартибсиз оқим. Май ойида кузатилган ўртача ойлик сарф (энг паст осарф) 0,2 м³/с га етади, бу сентабр ойидаги ўртача оқимдан 3000 баравар кам, бу сезиларли мавсумий беқарорликни кўрсатади. 39 йиллик кузатув даврида минимал ойлик сарф 0 м³/с (тўлиқ қуриши), максимал ойлик сарф эса 1382 м³/с эди[7].
Манбалар
- ↑ „Cараcтéристиқуэс пҳйсиқуэс ду флеуве Сéнéгал“ (фр) (деадлинк). Органисатион поур ла мисе эн валеур ду флеуве Сéнéгал. 2013-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 2-июн. (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-07-16 санасида архивланган)
- ↑ М. Маïга. Ле бассин ду флеуве Сéнéгал: де ла Траите нéгриèре ау дéвелоппемент соус-рéгионал аутоcентрé. Л'Ҳарматтан, 1995 — 14-бет.
- ↑ 3,0 3,1 „ИРЕЛ, Арчивес натионалес д’оутре-мер“ (фр). аном.арчивеснатионалес.cултуре.гоув.фр. Қаралди: 2020-йил 3-июн.
- ↑ СЕНЕГАЛ-ҲЙCОС: Ренфорcемент дес cапаcитéс натионалес эт рéгионалес д’обсерватион, трансмиссион эт траитемент де доннéэс поур cонтрибуэр ау дéвелоппемент дурабле ду бассин ду Флеуве Сéнéгал (Доcумент де прожет прéлиминаире). Сйстèме Мондиал д’Обсерватион ду Cйcле Ҳйдрологиқуэ (WҲЙCОС), 2007 — 4-бет.
- ↑ Éтуде дес импаcц энвироннементаух ду прожет д’амéнагемент де Фéлоу. Органисатион поур ла мисе эн валеур ду флеуве Сéнéгал — 59–61-бет.
- ↑ Мамдоуҳ Шаҳин. Ҳйдрологй анд Wатер Ресоурcес оф Африcа. Неw Ёрк: Клуwер, 2002 — 379-бет. ИСБН 9781402008665.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 „ГРДC — Ле Бакое à Оуалиа“. www.грдc.ср.унҳ.эду. Қаралди: 2020-йил 3-июн.
Адабиётлар
- Маҳамадоу Маïга, Ле бассин ду флеуве Сéнéгал: де ла Траите нéгриèре ау дéвелоппемент соус-регионал аутоcентрé, Л’Ҳарматтан, 1995, 321 п. ИСБН 9782738430939