Bakve
Бакве ― Либерия жануби-шарқида ҳамда Кот-д’Ивуар жануби-ғарбий қисмидаги Сасандра ва Кавалли дарёлари оралиғида яшовчи Кру гуруҳи халқларидан биридир. 1992-йилга келиб, Либерияда уларнинг сони 500 минг кишини, Кот-д’Ивуарда (қариндош халқлар Уби, Абриня, Гване, Пая, Теви, Плапи, Ба билан биргаликда) 400 минг кишини ташкил этди. Бакве шимол ва шарқда қўшни бўлган Бете, Ниабве, Гере, Годиэ билан чамбарчас боғлиқ (Армистеад 1969:76). Аҳоли Гуэра жанубида, Сасандра ғарбида, Кавалла шарқида ва Кру шимолида жойлашган (Ҳолсоэ 1976:144).
Маданияти
Сассандра дарёси водийсидаги Бакве ҳудуди бир вақтлар ташқи дунё билан алоқада бўлган Баул халқига тегишли эди. ХХ-асрнинг иккинчи ярмида Баул бу ҳудудда демографик кўпчиликни ташкил этди ва ўз қабиласининг эски муҳожирларининг меҳнатига таяниб, уларни уй-жой ҳамда ер билан таъминланди (Чаппел 1989: 684).
Халқ анъанавий маҳаллий эътиқодларга эътиқод қилади. Улар асосан табиат кучига, аждодлар култларига, жодугарликка, сеҳрга, полидемонизмга ва фетишизмга ишонадилар. Оз қисми Католиклар ва протестантларнинг, шунингдек, христиан-африка секталари ҳам мавжуд.
Улар Гwане Бодо, Омелокwе, Абри, Обва ва мос равишда бакве лаҳжаларидан ташкил топган бакво тилида (Бакуэ, Бакве) гапиришади. Бакводан ташқари, одамлар Неё халқи гапирадиган Неволе тили билан чамбарчас боғлиқ (Вернер 1906 66). Фолклорнинг барча асосий жанрлари кенг тарқалган.
Анъаналар
Аҳолиси тропик деҳқончилик, теримчилик, балиқчилик ва овчилик билан шуғулланади. Жўхори, тариқ, ямс, манок, шоли, мой ва ҳиндистон ёнғоғи палмалари етиштирилади. Ёғли палма, гевея, шоли, шакарқамиш плантациялари кенг тарқалган. Кулолчилик, ёғоч ўймакорлиги, тўқувчилик ҳам халқ орасида кенг тарқалган.
Таомлари асосан сабзавот ва балиқдан иборат. Шорва ва бўтқалар анъанавий равишда иссиқ зираворлар ва палма ёғи қўшилган ҳолда истеъмол қилинади.
Одамларнинг анъанавий уй-жойлари – конус шаклида қурилган ўт ёки сомонли том, думалоқ сопол кулбада жуда ихчам жойлашган.
Улар европача либосда кийинадилар, лекин илгари белбоғ боғлаш кенг тарқалган эди.
Бакве ижтимоий институтлари: оқсоқоллар бошчилигидаги қишлоқ жамоалари, қабила ташкилоти, анъанавий ниқобларда маросим рақсларини ташкил қилувчи эркаклар уюшмалари. Никоҳ битими вирилокал, қариндошлик ҳисоби патрилинеалдир.
Адабиётлар
- Андрианов Б. В. Бакве // Народы и религии мира / Глав. ред. В. А. Тишков. М.: Болшая Российская Энсиклопедия, 1998, с. 93.
- Армистеад П. Р. Бете Маскед Данcе: А Виэw фром wитҳин // Африcан Арц, Вол. 2, Но. 3 (Спринг, 1969), пп. 36—43+76.
- Чаппел Д. А. Тҳе Натион ас Фронтиэр: Этҳниcитй анд Cлиэнтелисм ин Ивориан Ҳисторй // Тҳе Интернатионал Жоурнал оф Африcан Ҳисториcал Студиэс, Вол. 22, Но. 4 (1989), пп. 671—696.
- Ҳолсоэ Э. С. Wҳо Аре тҳе Кран/Гуэре анд Гио/Яcоуба? Этҳниc Идентифиcатионс алонг тҳе Либериа-Иворй Cоаст Бордер // Африcан Студиэс Ревиэw, Вол. 19, Но. 1 (Апр., 1976), пп. 139—149.
- Wернер А. Лангуаге анд Фолклоре ин Wест Африcа // Жоурнал оф тҳе Роял Африcан Соcиэтй , Вол. 6, Но. 21 (Оcт., 1906), пп. 65—83.