Balghis Badri
Балгҳис Бадри (арабча: بلقيس بدرى; 1948-йилда туғилган) — Суданлик таниқли феминист фаол, айниқса аёллар жинсий аъзоларини майиб қилишга (ФГМ) қарши кураш ва қишлоқ аёлларини ривожлантириш соҳаларидаги 1979-йилдан бери олиб бораётган фаолияти билан танилган академик[1]. У Суданнинг Омдурман шаҳридаги Аҳфад аёллар университетининг ижтимоий антропология профессори ҳисобланади. Унинг оиласи Суданда замонавий таълим тизимига асос солган энг нуфузли сулолалардан бири саналади.
| Балгҳис Бадри | |
|---|---|
| بلقيس بدرى | |
| Таваллуди | |
| Фуқаролиги | Судан |
| Таълими | Халл университети (ПҳД) |
| Касби | Ижтимоий антропология профессори, фаол |
| Фаолият йиллари | 1974–ҳозиргача |
| Дини | Ислом |
| Машҳур ишлари | Wоменъс Аcтивисм ин Африcа |
| Унвони | Профессор |
| Отаси | Юсуф Бадри |
| Қариндошлари | Бабикр Бедри (бобоси), Али Бедри (амакиси) |
Ёшлиги ва таълими
Балгҳис Бадри Суданнинг таниқли маърифатпарварлар ва педагоглар оиласидан келиб чиққан[2]. У 1966-йилда Хартум шаҳрида Аҳфад аёллар университетига (АУW) асос солган Юсуф Бадрининг қизи ва Маҳдийлар қўзғолони аскари Бабикер Бадрининг набираси[2]. Унинг бобоси Бабикер Бадри Суданда қизлар таълимининг кашшофи бўлган ва бу оилавий анъана Балгҳиснинг ҳам ҳаётий йўлини белгилаб берган.
Балгҳис ўзининг олий таълимини Англияда давом эттирган ва 1978-йилда Халл университетида ижтимоий антропология йўналиши бўйича фалсафа доктори (ПҳД) илмий даражасини олган[2]. Унинг илмий изланишлари Судандаги аёлларнинг ижтимоий ҳолати ва маданий ўзгаришларга қаратилган эди.
Академик фаолияти
Бадри ўзининг ўқитувчилик фаолиятини 1974-йилдан 1997-йилгача Аҳфад аёллар университетида сиртқи дарс берувчи маърузачи сифатида бошлаган, шундан сўнг у тўлиқ ставкада ишлай бошлаган ва ҳозирда ижтимоий антропология профессори лавозимида фаолият юритиб келмоқда[2]. 2002-йилда у ушбу университет қошида Аёллар, гендер ва ривожланиш тадқиқотлари институтига асос солди ва унинг биринчи директори бўлди[2].
У Омдурманда жойлашган Аҳфад аёллар университетининг Гендер, хилма-хиллик, тинчлик ва ҳуқуқлар минтақавий институтининг директори сифатида ҳам иш олиб борган. 1979-йилда у Судан олий таълим тизимида инқилобий қадам ташлаб, университет ўқув дастурларига аёллар ва гендер тадқиқотлари билан боғлиқ фанларни киритган биринчи олимлардан бири бўлди[1].
Илмий ишлари ва фаоллиги
2017-йил феврал ойида Балгҳис Бадри ва Аили Мари Трипп ҳаммуаллифлигида тайёрланган „Африкадаги аёллар фаоллиги“ (Wоменъс Аcтивисм ин Африcа) номли китоби Зед Боокс нашриёти томонидан чоп этилди[3]. Ушбу китобда Бадри таҳририят ишлари билан бир қаторда, Африкадаги хотин-қизлар ҳаракатларининг сиёсий ва ижтимоий ўрни ҳақида батафсил таҳлилларни тақдим этган[4]. Шунингдек, у ўнлаб йиллар давомида инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, айниқса аёлларга нисбатан зўравонликнинг олдини олиш борасида халқаро конференсияларда иштирок этиб келади.
Баҳсли воқеалар
2018-йил январ ойида Балгҳис Бадрининг акаси, Аҳфад аёллар университети президенти Гасим Бадри норозилик билдираётган талаба қизнинг рўмолидан тортиб, бошига бир неча бор ургани тасвирланган видео ижтимоий тармоқларда тарқалди. Балгҳис Бадри акасининг бу ҳаракатларини ҳимоя қилиб, ушбу видео „ҳақиқатнинг фақат бир томонини кўрсатишини“ ва намойишчилар университетга зарар етказиш ҳамда биноларни вайрон қилиш билан таҳдид қилганликларини иддао қилди[5]. Ушбу баёнот халқаро миқёсда турли баҳсларга сабаб бўлди.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Балгҳис“. УНДП ин Судан. 2018-йил 9-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-ноябр.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 „Wомен ас Агенц оф Чанге ин Судан“. НорадДев. 2022-йил 28-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-ноябр.
- ↑ „Wомен'с Аcтивисм ин Африcа, Бадри, Трипп“. пресс.учиcаго.эду. 2018-йил 10-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 6-ноябр.
- ↑ Wомен'с Аcтивисм ин Африcа. Зед Боокс, 15 Фебруарй 2017. ИСБН 978-1783609086.
- ↑ „Wҳй соме Суданесе баcк тҳе леcтурер wҳо беат ҳис студенц“. ББC Неwс (2018-йил 23-январ). Қаралди: 2018-йил 15-феврал.