Ziyosfera

Banu Hoshim

Бану Ҳошим (арабча: بنو هاشم‎‎) Қурайшнинг йирик уруғларидан бири бўлган. Улар Ислом келишидан олдин Маккадаги энг кучли ва нуфузли учта уруг'дан бири саналади, қолган иккитаси Бану Махзум ва Бану Умайя эди.[1][2][3] Ислом пайг'амбар Муҳаммаднинг бобоси Ҳошим ибн Абд Манаф номи билан аталган Бану Ҳошим уруг'ига мансуб эди.

Бу уруг' а'золари, айниқса уларнинг авлодлари, шунингдек, Ҳошимийлар деб аталади ва ко'пинча ал-Ҳāшимī Ҳошимий фамилиясини олиб юради. Бу авлодлар, айниқса қизи Фотима орқали Муҳаммад(с.а.в)га насл-насабини излайдиганлар ан'анавий Шарīф (ко'пинча Саййид синоними) унвонига эга.[4]

ВИИИ асрдан бошлаб Ҳошимийлар насли зодагонлик белгиси сифатида қарала бошланди ва кўплаб сулолалар ўз ҳукмронлигини қонунийлаштиришга асос бўлди.[5] Ҳошимийлар авлодига мансуб энг машҳур ислом сулолалари қаторига Аббосийлар халифалиги (Боғдоддан ҳукмронлик қилган; халифаликни икки давр остида 750–945 йилларда Аббосийлар даврида ва 946–1258-йилларда Аббосийлар даврида), Қоҳира халифалиги (1261–1517), Фотийлар киради. (Қоҳирадан ҳукмронлик қилган ва халифаликка даъво қилган 909—1171), алавийлар (Марокаш ҳукмдорлари, 1631—ҳозирги) ва ҳошимийлар (Иордания ҳукмдорлари, 1921—ҳозирги).

Тарих

Ан'анага ко'ра, қабила Ҳошим ибн Абд Манаф номи билан аталган. У исроиллик Бану Нажжор қабиласидан Салма бинти Амрга уйланган эди.[6]

Исломгача бўлган араблар орасида одамлар о'зларини қабиласига, уруг'ига, кейин эса уйига/оиласига ко'ра таснифлашган. Иккита асосий қабила тури мавжуд эди: Аднанийлар (Шимолий, Марказий ва Ғарбий Арабистон арабларининг анъанавий аждоди Аднандан келиб чиққан) ва Қаҳтанийлар (Арабистоннинг жануби ва жануби-шарқий қисмидаги арабларнинг анъанавий аждоди Қаҳтандан келиб чиққан).[7][8] Бану Ҳошим — Қурайш қабиласининг уруғларидан бири,[9] ва Аднаний қабиласидир. У о'з номини Муҳаммаднинг катта бобоси Ҳошим ибн Абд Манаф номидан олган ва Бану Абд Шамс, Бану Ал-Мутталиб ва Бану Навфал уруг'лари билан бирга Қурайшнинг Бану Абд ал-Манаф бо'лимидан иборат.

Бану Ҳошим қабиласидан бўлган Абдулмутталиб хонадони исломдан олдинги Маккада зодагонлардан иборат эди. Бу ислом ан'аналарида Иброҳим (Иброҳим) ва унинг то'нг'ич о'г'ли ва меросхо'ри Исмоил (Исмоил) томонидан қурилган муқаддас зиёратгоҳ бо'лмиш Ка'бага сажда қилиш учун Маккага келаётган зиёратчиларнинг назоратчиси ва қо'риқчиси бо'лиш ирсий бурчига асосланган эди.

Вақт о'тиши билан Ка'бани юзлаб бутлар эгаллаган эди. Турли қабилалар томонидан бу бутларни зиёрат қилиш Макка савдогарларининг бойлигига сезиларли қо'шилган тирбандликка сабаб бо'лди, шунингдек, Ямандан О'рта Ер денгизи бозорларигача бўлган карвон ё'ллари бо'йлаб о'з мавқеидан фойдаланган.

Муҳаммад алайҳиссалом Қурайш қабиласи Бану Ҳошим қабиласидан бўлган Абдулмутталиб хонадонида туғилганлар. 40 ёшида Исломни қарор топтириши уни Маккада о'рнатилган ҳокимиятларга қарама-қарши қо'йди. Унинг “юқори хонадон, олий қабила” аъзолиги (обрў-эътибор ва қудрат жиҳатидан) (ислом анъаналарига кўра) Аллоҳ таоло уни ўз вазифасининг дастлабки йилларида суиқасддан ҳимоя қилган. 13 йилдан со'нг Макка мусулмон жамоаси Макканинг кофирлар томонидан тез-тез қотиллик билан та'қиб қилинишидан қочиш учун Ясриб шаҳрига (кейинчалик у Мадина номи билан машҳур бўлган) ҳижрат қилди. Макканинг фатҳ қилиниши билан шаҳар Ислом қўшини томонидан босиб олинди. Ка’ба бутлардан тозаланиб, мусулмонларнинг зиёратгоҳига, яна соф Иброҳимий тавҳиднинг марказига айланди. (Мусулмон бо'лмаганларнинг Макка шаҳрини о'раб турган ҳудудга кириши ноқонунийдир).

Муҳаммад(с.а.в)нинг иккита асосий насл-насаби унинг икки набираси Ал-Ҳасан ва Ал-Ҳусайндир, қизи Фотима ва амакиваччаси ва куёви Алининг бирлашмасидан туг'илган. Муҳаммад алайҳиссалом ўз набираларига мусулмонларнинг меҳр-муҳаббатини тилаган, шунинг учун уларнинг авлодлари мусулмонлар орасида ма’навий аристократияга айланган. Бану Ҳошим авлодлари Сайид ва Шариф унвонлари билан танилган.

Милодий ХИХ асрда Муҳаммад(с.а.в)нинг авлодлари атрофидаги чалкашликларни бартараф этиш учун Усмонли халифалар маълум ва тасдиқланиши мумкин бўлган насл-насабни кўрсатиш учун Алманах де Готҳа (Европанинг олижаноб хонадонлари рўйхатини кўрсатувчи том) ни такрорлашга ҳаракат қилишди. Истамбулдаги Тўпқопи саройида сақланаётган “Китоб ал-ашраф” (“Шарифлар китоби”) ўз кўлами жиҳатидан 100 фоиз тўлиқ бўлмаса-да, Муҳаммад(с.а.в)нинг насл-насабини тасдиқловчи энг яхши манбалардан биридир.[10]

Сулолалар

Қуйидаги қироллик ва император сулолалари Ҳошимийдан келиб чиққан деб да'во қиладилар:

Европа

  • Ҳумудийлар сулоласи (Идрис ибн Абдуллоҳ орқали)

Арабистон

Африка

  • Марокаш Алауийлар сулоласи (Муҳаммад Нафс аз Закия бин Абдуллоҳ ал-Камол орқали) [11]
  • Ғарбий Африкадаги Идрислар сулоласи (Идрис ибн Абдуллоҳ орқали) [11]
  • Ливиядаги Сенуссийлар сулоласи (Идрис ибн Абдуллоҳ орқали Идрислар сулоласининг курсантлари сифатида)
  • Ишоқийлар:
    • Ишоқ султонлигининг Толже'ло сулоласи (Шайх Ишоқ ибн Аҳмад орқали)[13]
    • Ишоқ султонлигининг Гулед сулоласи (Шайх Ишоқ ибн Аҳмад орқали)[13]
    • Ҳабр Юнис султонлигининг Айнанше сулоласи (Шайх Ишоқ ибн Аҳмад орқали)[13]

Ҳинд-Форс:

  • Табаристонлик Алид (Зайд ибн Ҳасан ал Мутана орқали)
  • Табаристонлик Зайдилар сулоласи (Зайд ибн Али орқали) [11]
  • Барҳа сулоласи, шу жумладан Самбалҳеранинг кейинги наваблари (Зайд ибн Али орқали)[14]
  • Роҳилла сулоласи, шу жумладан Рампурнинг кейинги наваблари (Зайд ибн Али орқали Барҳа сулоласининг курсантлари сифатида)[15]
  • Оғахонлар (Исмоил ибн Жафар орқали Фотимийлар сулоласининг курсантлари сифатида) [11]
  • Даудпота сулоласи, шу жумладан Бҳавалпур ва Синднинг кейинги наваблари (Калҳора) (Абос ибн Мутталиб орқали)[16]
  • Мисур султонлари (Ҳошимийлар сулоласининг курсантлари сифатида Қатода ибн Идрис орқали) 
  • Сабзварийлар сулоласи (Али Ризо орқали)[17]
  • Бенгалиянинг Нажафилар сулоласи. Жумладан, Муршидободнинг кейинги наваблари ва Эроннинг Табатабаилар оиласи (Иброҳим Табатаба ибн Исмоил ал-Дибаж орқали)

Шарқий Осиё

  • Сиак султонлари (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба-алавай курсантлари сифатида) [11]
  • Паҳанг ва Теренганну Бендаҳара сулоласи (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба Алавай курсантлари сифатида)
  • Бруней Болкиаҳ сулоласи (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба Алавай курсантлари сифатида)
  • Перак ва Перлиснинг Жамол ал-лайл сулоласи (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба-алавай курсантлари сифатида)
  • Понтианак султонлари (Аҳмад ал-Муҳожир орқали Ба-алавай курсантлари сифатида) [11]
  • Жоҳор Теменггонг уйи (Бендаҳара сулоласининг кадет шохлари сифатида
  • Жанубий Осиё
  • Пирзодалар сулоласи

Яна қаранг

Манба

  1. ↑ Брилл, Э. Ж.. Умайяд анд ʻАббáсидс: Беинг тҳе Фоуртҳ Парт оф Журжí Зайдáн'с Ҳисторй оф Исламиc Cивилизатион. Импримериэ Ориэнтале, 1907. 
  2. ↑ ул-Ҳақ, Мазҳар. А Шорт Ҳисторй оф Ислам: Фром тҳе Рисе оф Ислам то тҳе Фалл оф Багҳдад, 571 А.Д. то 1258 А.Д. Боокланд, 1977. 
  3. ↑ Броwн, Жонатҳан А. C.. Муҳаммад: А Верй Шорт Интродуcтион. Охфорд Университй Пресс, 2011. ИСБН 978-0-19-151027-4. 
  4. ↑ Ван Арендонк, C.; Граҳам, W.А. (1960–2007). "Шарīф". ин Беарман, П. Ж.; Бианқуис, Тҳ.; Босwортҳ, C. Э. эт ал.. Энcйcлопаэдиа оф Ислам, Сеcонд Эдитион. ҳттп://референcеwоркс.бриллонлине.cом/энтриэс/энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2/шариф-CОМ_1041. 
  5. ↑ Ван Арендонк & Граҳам 1960–2007.
  6. ↑ Тҳе Аграриан Сйстем оф Ислам Муḥаммад Тақī Амīнī Идараҳ-и Адабият-и Делли, 1991
  7. ↑ Реувен Фирестоне. Жоурнейс ин Ҳолй Ландс: Тҳе Эволутион оф тҳе Абраҳам-Ишмаэл Легендс ин Исламиc Эхегесис, 1990 — 72-бет. ИСБН 9780791403310. 
  8. ↑ Гöран Ларссон. Ибн Гарcíа'с Шуʻūбийя Леттер: Этҳниc анд Тҳеологиcал Тенсионс ин Медиэвал ал-Андалус, 2003 — 170-бет. ИСБН 9004127402. 
  9. ↑ Ал-Мубаракпури, Сафи-ур-Раҳман. Тҳе Сеалед Неcтар (Ар-Раҳеэқ Ал-Макҳтум). Даруссалам, 2002 — 30-бет. ИСБН 1591440718. 
  10. ↑ ҳттп://асфа-wидиянто-счоларлй.блогспот.cом/
  11. ↑ 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 Вачон, Боудреау & Cогнé 1998.
  12. ↑ Ҳоиберг 2010.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 И. М. Леwис, А пасторал демоcраcй: а студй оф пасторалисм анд политиcс амонг тҳе Нортҳерн Сомали оф тҳе Ҳорн оф Африcа, (ЛИТ Верлаг Мüнстер: 1999), п. 157.
  14. ↑ Абул Фазл. Тҳе Āъīн-и Акбарī, 2нд, Санг-э-Меэл Публиcатионс, 2004. ИСБН 9693515307. 
  15. ↑ Кҳан, Муҳаммад Нажм-ул-Гҳани. Акҳбар-ус-Санадеэд, вол. 1. Луcкноw: Мунши Наwал Кишоре, 1918 — 79–83 (85–89)-бет. 
  16. ↑ Пунжаб Статес Газеттеэрс Баҳаwалпур Стате Вол.36, Волуме 36, 1908 — 47-бет. 
  17. ↑ Кҳан, Шаҳ Наwаз. Маасир ал Умара. Cалcутта: Cалcутта Ориэнтал Пресс, 1952 — 259–262-бет. 

Адабиётлар

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Banu_Hoshim" dan olindi