Banu Tagʻlib
Бану Тағлиб (арабча: بنو تغلب), Тағлиб ибн Воил номи билан ҳам танилган, Жазира шаҳрида пайдо бўлган араб қабиласи, бироқ улар оссуриялик бўлиши мумкинлиги ҳам таъкидлаб ўтилган[1]. Исломгача бўлган даврнинг энг қудратли ва уюшган кўчманчи қабилаларидан бири. Бану Бакр қабиласи билан бўлган шиддатли урушлари ҳамда Ироқнинг (Қуйи Месопотамия) ал-Ҳира шаҳридаги Лахмий қироллари билан кечган тўқнашувлари билан машҳур эди. Қабила ВИИ аср ўрталарида ислом дини пайдо бўлганидан кейин ҳам, асосан, насроний бўлиб қолган. Мусулмонларга қарши дастлабки қаршиликлардан сўнг, Бану Тағлиб қабиласи Умавийлар сиёсатида муҳим ўринни эгаллаган. Улар Умавийлар билан иттифоқ тузган ва ВИИ аср охиридаги Қайс–Яман низолари даврида исёнкор Қайсий қабилаларга қарши кўплаб жангларда иштирок этган.
| Бану Тағлиб арабча: بنو تغلب | |
|---|---|
| Адноний араб қабиласи | |
.png) | |
| Нисба | Тағлибий |
| Жойлашув | Нажд, Жазира |
| Тармоқлари |
|
| Дини | Ислом (ИХ асрдан ҳозирга қадар) |
Аббосийлар ҳукмронлиги даврида қабила аъзоларидан айримлари исломни қабул қилиб, халифаликнинг турли ҳудудларида ҳокимлик лавозимларига тайинланган. ИХ асрнинг ўрталарига келиб, Тағлиб қабиласининг кўпчилиги ислом динига ўтган. Бунга, асосан, Диёр Роби’а ҳокими ва ар-Раҳба шаҳри асосчиси Молик ибн Тавкнинг даъвати сабаб бўлган. Аббосийлар томонидан Тағлиб қабиласидан бўлган бир қанча шахслар Диёр Роби’а ва Мосул ҳокими этиб тайинланган. Х аср бошларида Тағлиб қабиласидан чиққан Ҳамдонийлар оиласи ушбу ҳудудлар ҳокимлигини қўлга киритган. 930-йилларда Ҳамдонийлар етакчиси Носир ад-Давла Мосул ва Жазира ҳудудида автоном амирлик барпо этган. Шунингдек, 945-йилда унинг укаси Сайф ад-Давла Ҳалаб марказида Шимолий Сурия амирлигини ташкил қилган. Ҳамдонийлар ушбу икки амирликни 1002-йилгача, яъни сиёсий қулашлар содир бўлгунига қадар бошқарган. Бироқ Тағлиб қабиласи Ҳамдонийлар даврининг дастлабки йилларидаёқ тарихий манбалардан йўқолиб кетган.
Келиб чиқиши
Бану Тағлиб қабиласи дастлаб Наждда яшаган бадавий қабила бўлган[2]. Қабила унинг асосчиси Тағлиб ибн Воил номи билан аталган, у, шунингдек, Дитор ибн Воил номи билан ҳам танилган[3]. Бану Тағлиб Роби’а қабилалар иттифоқига мансуб бўлиб, уларнинг насли Аднонийларнинг Низор бўлими билан боғланган[3]. Уларнинг тўлиқ шажараси Тағлиб (Дитор) ибн Воил ибн Қосит ибн Ҳинб ибн Афсо ибн Думий ибн Жадила ибн Асад ибн Роби’а ибн Низор ибн Маъдд ибн Аднон эди[3]. Бану Бакр ибн Воил қабиласи эса Тағлибларнинг рақиби ҳисобланган[3].
Манбалар
Адабиётлар
- Cанард, М. (1971). "Ҳамданидс". ин Леwис, Б.. Энcйcлопаэдиа оф Ислам. Волуме ИИИ: Ҳ–Ирам (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. ОCЛC 495469525. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/сеарч?с.қ=Ҳамданидс&с.ф.с2_парент=с.ф.боок.энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2&сеарч-го=Сеарч.
- Эгер, А. Аса. Тҳе Исламиc-Бйзантине Фронтиэр: Интераcтион анд Эхчанге Амонг Муслим анд Чристиан Cоммунитиэс. Блоомсбурй, 2014. ИСБН 9780857726858.
- Кеннедй, Ҳугҳ Н.. Тҳе Пропҳет анд тҳе Аге оф тҳе Cалипҳатес: Тҳе Исламиc Неар Эаст фром тҳе 6тҳ то тҳе 11тҳ Cентурй, Сеcонд, Ҳарлоw: Пеарсон Эдуcатион Лимитед, 2004. ИСБН 978-0-582-40525-7.
- Леcкер, М. (2000). "Тагҳлиб б. Wāʾил". ин Беарман, П. Ж.. Энcйcлопаэдиа оф Ислам. Волуме Х: Т–У (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. 89–93 б. ИСБН 978-90-04-11211-7. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/сеарч?с.қ=Тагҳлиб+б.+W%C4%81%CА%БЕил&с.ф.с2_парент=с.ф.боок.энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2&сеарч-го=Сеарч.
- Леви Делла Вида, Г. (1986). "Кулайб б. Рабīʿа". ин Босwортҳ, C. Э.. Энcйcлопаэдиа оф Ислам. Волуме В: Кҳе–Маҳи (2нд нашри). Леиден: Э. Ж. Брилл. п. 362. ИСБН 978-90-04-07819-2. ҳттпс://референcеwоркс.бриллонлине.cом/сеарч?с.қ=Кулайб+б.+Раб%C4%АБ%CА%БФа&с.ф.с2_парент=с.ф.боок.энcйcлопаэдиа-оф-ислам-2&сеарч-го=Сеарч.
- Ничолсон, Рейнолд А.. А Литерарй Ҳисторй оф тҳе Арабс. Неw Ёрк: Чарлес Сcрибнер'с Сонс, 1907 — 58-бет. ИСБН 9780521095723.