Banuriy
Банурий (шунингдек Банорий ёки Бинорий шаклларида ҳам ёзилади) — Пайғамбар Муҳаммад авлодидан бўлган саййидлар оиласининг фамилияси бўлиб, улар бевосита авлод саналади ва насаблари Афғонистоннинг (ҳозирги Покистон ҳудуди) пухтун минтақасидан бўлган, Коҳат, Пешавар, Ланди Котал, Сват ва Малаканд ҳудудларини ўз ичига олган, Шайх Саййид Адам Банурий орқали келиб чиқади. Унинг насаби Муҳаммад авлодидан бўлган имом Мусо ибн Жаъфар ал-Козимга бориб тақалади[1][2][3][4].
Келиб чиқиши
Банурий фамилиясини кўтарувчи кишилар Шайх Саййид Адам Банурий орқали нақшбандия тариқатининг сўфий шайхи воситасида Муҳаммаднинг бевосита авлодидир. Банурий номи Афғонистондан сафар қилиб, Ҳиндистондаги Сирҳинд яқинидаги Банур шаҳарчасида бир муддат истиқомат қилиб, у ерда тасаввуфдаги руҳий мақомига эришиш учун иршод этилган Шайх номидан келиб чиққан. Банур Ҳиндистон Панжобининг пойтахти Чандигарҳ шаҳридан тахминан 25 км узоқликда, Чандигарҳ–Патиала миллий йўли, НҲ 64 бўйида жойлашган кичик шаҳарчадир. Банурийлар кўплаб оилалардан иборат уруғ эмас, балки фақат Муҳаммад билан бевосита боғланган битта зодагон ва обрўли оилани ифодалайди. Шу боис Шайх Саййид Адам Банурийнинг насабини бевосита Муҳаммадга ва ундан кейин яна бир буюк пайғамбар Иброҳимга қадар боғлаш мумкин.
Банурийлар ўз насаби ва зодагон келиб чиқиши туфайли Бобурийлар даврида ва кейинчалик мустамлака бошқаруви даврида катта йўқотишларга учраган[1][2][3][4].
Саййид Адам Банурий
Шайх Саййид Адам Банурий Афғонистонда яшаган. Саййид Адам Банурий аждодлари Ироқдаги Роҳ минтақасидан бўлган[1][2][3][4].
Китоблари
1625–1626-йилларда Саййид Адам Банурий мужаддид ва нақшбандия таълимотларига оид „Калиматул Маъриф“ номли китоб ёзган. Унинг бошқа икки асари — „Хулосатул Маъриф“ ва „Никатул Асрор“ ҳам сўфий таълимотлари ва нақшбандия тариқатининг аҳамияти ҳақидаги асарлар сирасига киради. Саййид Адам Банурий шунингдек мужаддид таълимотларини Ҳижозда ёйган биринчи зот бўлган[1][2][3][4].
Шогирдлари
Кўплаб пухтунлар ва бошқа мусулмонлар унинг шогирдлари ва эргашувчиларига айланган, Муҳаммад Амин Бадаҳший бу рақамни 12 минг киши, уларнинг 100 нафари халифа бўлган, деб тахмин қилади. Шайхнинг издошларининг сони шу қадар кўп эдики, бу ҳолат маҳаллий Бобурий амалдорлар ва минтақанинг мансабпараст зодагонлари нигоҳида таҳдид ва гумон сифатида қабул қилинди. 1052/1642–1643-йилларда Шайх асосан шогирдлардан таркиб топган (ўша пайтга келиб хусусий қўшин ҳажмига етган) қўллаб-қувватловчи сафдошлари билан Лоҳурга келади. Бобурийлар ҳокими шунчалик хавотирга тушдики, император ўз девони, Саъдуллоҳхонни, у билан бирга муллā Абдулҳаким Сиалкотийни вазиятни ўрганиш учун юборишга қарор қилди. Саййид Адам Банурий уларнинг икковини ҳам эътиборсиз қолдирди. Саъдуллоҳхон тавсиясига биноан нақшбандия тариқатини Бобурийлар салтанатига рақиб деб билган Бобурийлар императори бу улкан издошлар тўдаси салтанат учун потенсиал таҳдид, деган хулосага келди ва Шайхни баъзи шогирдлари билан бирга Макка шаҳрига сургун қилдирди.
Ривоят қилинишича, император Шоҳжаҳон тушида салтанати қулашини кўради ва у ерда у Адам Банурийни ёмон муомала қилгани учун қилган хатосини англайди. У Адам Банурийни кетишдан қайтаришга уринган, аммо кеч бўлган, Адам Банурий аллақачон Катҳиавар портидан кемада Маккага жўнаб кетган эди. Башорат рўёбга чиқади: орадан кўп ўтмай, Аврангзеб Оламгир тахтни эгаллади ва отаси (Шоҳжаҳонни) Аградаги қалъада қамаб қўйди.
Маккада ҳаж амалларини адо этгач, Адам Банурий бошқа машҳур уламолар билан баҳс қилиш ва ислоҳотчи ғояни тарғиб этиш учун Мадинага борди. У 1642-йилда Мадинада вафот этди. Шундан сўнг унинг оиласи икки катта зарбага дуч келди: аввал император Аврангзеб ҳукмронлиги даврида, уларнинг Юсуфзай қабилаларининг Сват ва Бунер ҳудудларидаги таъсирига қарши чиққан; кейинроқ эса Британия истилоси ва ҳукмронлиги даврида, уларнинг кўп қисми ўрмон ва қишлоқ хўжалиги ерларининг аксарияти давлат мулкига айлантирилди ва уни сақлаб қолиш тожга содиқ қолиш шарти билан узайтириб туриладиган ижарага боғлаб қўйилди[1][2][3][4].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 الحسینی, میر سید ثاقب عماد (2003). "ابحاث و تشریح". مشجرات شیخ المشائخ سید محمد.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 بنوری, سید آدم. نکات الاسرار.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 „آدم بنوری ( ـ مدینه ۱۰۵۳ق) - ویکیجو | دانشنامه آزاد پارسی“ (фа). аwики.ир. 2018-йил 17-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 17-сентябр.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Қуддūсī, Иʻжāзулḥақ. Таз̲кираҳ-йи ṣūфийā-йи сарḥад (ур). Марказī Урдū Борḍ, 1966.
Агар муайян кишига йўналтирмоқчи бўлган ички ҳавола сизни ушбу саҳифага олиб келган бўлса, ҳаволага ўша кишининг исми(лар)ини қўшиш орқали уни ўзгартиришингиз мумкин.