Ziyosfera

Barista

Бариста ишда

Бариста[1][2] (италянча: бариста — сўзма-сўз „барда ишлайдиган одам“[2], бармен[3]) — кофе қайнатувчи, қаҳвани тўғри тайёрлашни биладиган кофе мутахассиси (асосан эспрессо[4]) (жумладан, латте санъатидан фойдаланиш) ёки унга асосланган ичимликлар ва ташриф буюрувчига хизмат қилади. Бошқача қилиб айтганда, бу Бармен функсияларини бажарадиган, лекин спиртли ичимликлар ва коктейллар билан эмас, балки қаҳва ёки кофе асосидаги ичимликлар билан ишлайдиган одам[5][6][7].

Тарихи

Эспрессо машинаси кофе устаси сифатида бариста касби эспрессонинг ватани Италияда туғилган ва кейин 1980-йилларда Старбуcкс эгаси Говард Шулц томонидан АҚШда машҳур бўлган. Италияга қилган саёҳатларидан бирида у маҳаллий баристалар томонидан катта ҳайратга тушди. У уларнинг ишларини суратга олди ва видеога олди ва уйга келгач, ўзининг қаҳвахоналар тармоғига бариста услубини киритди. Бора-бора баристага қизиқиш кучайди

Россияга нисбатан шундай бўлдики, Италия ва умуман Европадан фарқли ўлароқ, бариста бармен каби алкоголли ичимликлар тайёрлаш билан эмас, балки фақат қаҳва санъати билан шуғулланади. Европа мамлакатларида бариста ҳам бармен, ҳам кофе қайнатувчи, ҳам қаҳвахонанинг ҳақиқий эгаси бўлиши мумкин[8].

Бундан ташқари, баъзида бариста (Италияда шундай бўлади) бир вақтнинг ўзида официант, идишларни ювиш машинаси ва тозаловчи вазифаларини бажариши мумкин[9][10][11].

Ғарбда ва айниқса Италиядаги бариста уйида тарихан уста қаҳва қайнатувчилар сафи асосан эркаклардир, чунки у ерда бу фаолият жуда ҳурмат қилинади ва жуда кўп даромад келтиради. Россия ва қўшни мамлакатларда эса баристаларнинг катта қисми аёллардир[2]. Бу нисбат, анъанага қўшимча равишда, ёш чегаралари билан изоҳланади: Россияда баристанинг ёши 18-24 ёшда, Ғарбда эса 30-35 ёшдан кейин катта тажриба тўплаган ва ўз имкониятларини ҳисобга олган ҳолда баристага айланади[12].

Бариста мас’улияти

  • Ҳақиқий бариста қаҳва тайёрлаш қоидаларини билиши шарт[2]:
    • кофе аралашмалари ҳақида кенг қамровли тушунча: қаҳва навлари, дон ўсиш жойлари, дон қовуришнинг маълум даражасига хос аромалар ҳақида билим;
    • билим ва таъм сояларини баҳолаш қобилияти;
    • 40 турдаги кофе (каппучино, латте, ристретто ва бошқалар) тайёрлаш имконияти;
    • кун давомида майдалаш, сув ҳарорати, қаҳва машинасидаги босим, бир пиёладаги кофе миқдори;
    • кофе кўпикига чизиш қобилияти (латте санъати санъати).
  • Бариста учун шахсий фазилатлар ҳам муҳимдир:
    • мулоқот ва сабр. Ахир, қаҳва мутахассиси доимо одамлар билан мулоқот қилиши, ҳар бир меҳмонга индивидуал ёндашиши керак. Баристани омма учун ишлайдиган рассомга қиёслаш мумкин.
    • меҳрибонлик ва дўстлик. Бариста ҳар доим дўстона табассум ҳар қандай муассасада қулай муҳит яратишини ёдда тутиши керак;
    • мас’улият, яъни ичимликнинг доимий юқори сифатини назарда тутадиган касбий этикага сўзсиз риоя қилиш;
    • эстетик қобилиятлар, яъни ичимликни нафис безаш ва хизмат қилиш қобилияти.

Бариста мартаба зинапоясида энг юқори поғона бу қаҳва устаси лавозимидир[2]. Бу нозик таъмга эга „кофе фанлари доктори“ туридир. Бундай одам таклиф қилаётган маҳсулот ҳақида ҳамма нарсани билади. Баъзан меҳмонлар эътиборига фақат юқори сифатли эспрессони тақдим этиш учун кунига 300 тагача (50 мл кичик стакан) татиб кўришингиз керак[13].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Склоняется ли слово бариста?“. 5-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 6-декабр 2015-йил.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Бузмаков, Васильчикова 2012.
  3. ↑ Арефьев 2006.
  4. ↑ Уланов 2010.
  5. ↑ …Кто такой „Бариста“? // Аргументы и Факты,23.06.2008 г.
  6. ↑ Бариста[сайт ишламайди] // Глоссарий на портале Муг Дуо.ру
  7. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 28-октябр.
  8. ↑ Надя Бохан. Новоэ слово: бариста // „Неwслаб.ру — Лаборатория новостей“, 22-апреля 2004.
  9. ↑ Ярослав Колупаэв. Кто такой бариста? // Познавателний журнал Школа жизни.ру
  10. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 28-октябр.
  11. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 28-октябр.
  12. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 28-октябр.
  13. ↑ „архив нусхаси“. 2022-йил 28-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 28-октябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Barista" dan olindi