Барт синдроми Барт синдроми кардиёмиопатия, скелет миопатияси, ўсишнинг кечикиши, нейтропения ва сийдикда 3-метилглутаконик кислотанинг кўпайиши билан тавсифланган Х билан боғлиқ рецессив касалликдир. Синдром биринчи марта 1983-йилда Питер Барт томонидан тасвирланган.

Барт синдроми

Эпидемиология

БСФ қайдига кўра (Бартҳ синдроми фонди) 2012-йилда 151 бемор маълум бўлган. Синдромнинг частотаси 1/300 000-400 000 тирик туғилган чақалоқларни ташкил қилади.

Патогенез

Мутациялар Х хромосомасининг (Х28) узун қўлида жойлашган ТАЗ генида содир бўлади. ТАЗ генидаги мутацияларнинг аксарияти нотўғри мутациялар, кичик қўшимчалар ёки ўчиришлардир. ТАЗ гени митохондриал ички мембрананинг асосий фосфолипиди бўлган кардиолипинни қайта қуришда иштирок этадиган ацилтрансфераза бўлган тафуззин оқсилини кодлайди. ТАЗ генидаги мутациялар натижасида митохондриал мембрананинг тузилиши ва нафас олиш занжири ферментларининг функсиялари бузилади. Кардиолипин ацил занжирларининг конфигурацияси тўқималарга хосдир.

Тўртта линолеил бўлаклари бўлган кардиолипин (тетралинолейл-кардиолипин, Л4-CЛ) асосан юқори оксидланиш потенциали бўлган тўқималарда локализация қилинади. Юрак ва скелет мушакларида Л4-CЛ умумий кардиолипиннинг 70-80% ни ташкил қилади. ТАЗ генидаги мутациялар билан Л4-CЛ шаклланиши турли асил таркибидаги кардиолипин молекулалари фойдасига камаяди. Натижада, унинг оралиқ турлари тўпланиб, 4 та линолеоил гуруҳини эмас, балки 3 тасини (монолизокардиолипинлар, МЛCЛ) ўз ичига олади. Бу Барт синдромини ташхислаш учун ҳозирда ишлаб чиқилган сезгир тест учун асос бўлиб хизмат қиладиган МЛCЛ: Л4-CЛ нисбатининг сезиларли даражада ошишига олиб келади.[1]

Клиник кўринишлар

Касаллик асосан қуйидаги тизимларнинг бузилиши билан намоён бўлади: юрак-қон томир, мушак-скелет тизими, шунингдек, гематологик касалликлар ва инфекциялар.

Юрак-қон томир касалликлари :

  • кенгайган кардиёмиёпатия ;
  • чап қоринча ихчам бўлмаган миокард;
  • узайтирилган тузатилган ҚТ оралиғи (ҚТc);
  • эндокарднинг фиброэластози;
  • қоринча аритми / тўсатдан юрак ўлими;
  • аниқланмаган кардиёмиёпатия ;
  • гипертрофик кардиёмиёпатия.

Нерв-мушак касалликлари :

  • восита ривожланишининг кечикиши;
  • проксимал миёпатия;
  • патологик чарчоқ;
  • юкга чидамлилик.

Гематологик ва юқумли:

Эндокрин ва метаболик:

  • 3-метилглутаконик ацидурия;
  • конституциявий ўсишнинг кечикиши ва суяк ёши;
  • кечиктирилган балоғат ёши ;
  • гипохолестеринемия;
  • гипогликемия;


    Бундан ташқари, Барт синдроми билан оғриган ўғил болалар, айниқса, гўдакликдан эрта ўсмирлик даврига қадар юз хусусиятларида сезиларли ўхшашликларга эга. Эрта болалик даврида юз тўлиқ ёноқлари билан юмалоқ, болалар „фаришта“ деб аталадиган кўринишга эга. Балоғат ёшидан кейин бош ва юз тораяди, қулоқлар эса кўзга ташланади. (дисморфология)[1]

Диагностика

3 та усул қўлланади:

  1. 3-метилглутаконик кислотанинг чиқарилишини аниқлаш. Ташхис кўрсатилган метаболитнинг чиқарилишининг 5-20 баравар ошиши билан белгиланади. Усул ўзига хос эмас, ташхисни тасдиқлаш учун ТАЗ генидаги мутацияни аниқлаш ёки кардиолипин нисбатини аниқлаш керак.
  2. Монолизокардиолипин/кардиолипин нисбатини аниқлаш (МЛCЛ: Л4–CЛ). Ушбу тест 100% диагностик сезгирлик ва ўзига хослик билан энг яхши аниқликка эга, аммо ҳозирча фақат бир нечта лабораторияларда мавжуд. Монолизокардиолипин (Монолизокардиолипин – МЛCЛ) ва тетралиноил-кардиолипин (тетралинолейл-кардиолипин – CЛ4) нисбатига қаранг. Соғлом болаларда МЛCЛ / CЛ4 нисбати <0,006 (0,004-0,009), Барт синдроми бўлган беморларда 2,52 (1,51-4,22) дан ошади.
  3. ТАЗ генининг кетма-кетлиги. Тадқиқот кардиолипиннинг анормал нисбати бўлган беморларда ёки кардиолипин тести мавжуд бўлмаганда ўтказилиши керак. Тиббий генетик маслаҳат ва пренатал диагностика мақсадида беморлар ва уларнинг қариндошлари учун молекуляр генетик текширув тавсия этилади.[2]

Дифференсиал диагностика

Дифференциал диагностика қуйидаги касалликлар билан амалга оширилиши керак:

  1. Кардиомиопатия (кенгайган эндокрин ёки метаболик этиология, ирсий)
  2. Митохондриял касаллик
  3. Сиклик ёки идиопатик нейтропения

Даволаш

  1. Кардиомиопатияни даволаш юрак етишмовчилиги белгиларини тузатишга қаратилган. Одатда, Барт синдроми бўлган беморлар АCЕ ингибиторлари ва бета-блокерлар, дигоксин ва диуретикларга яхши жавоб беради. Беморларнинг ярмидан кўпида чап қоринча инексион фракциялари ва диастолик ҳажм нормаллашади. Қоринча аритмиясини аниқлаш қўшимча тестларни ўтказиш ва кардиодефибрилаторни имплантация қилишни ҳисобга олишни талаб қилади. Бироқ, бир неча ой ёки йиллар барқарорликдан сўнг, бузилиш қайд этилади, бу юрак трансплантациясини талаб қилади.
  2. Симптоматик нейтропения билан оғриган беморлар одатда гранулоцитлар колониясини қўзғатувчи омилни тери остига юбориш ва профилактик антибиотиклар билан биргаликда даволанади.
  3. Метаболик синдромда терапия самарадорлиги ҳақида маълумот йўқ. Бир қатор тадқиқотлар Л-карнитиннинг юракнинг систолик функсиясини яхшилашда самарадорлигини кўрсатди.[3]

Прогноз

БСФ қайдига кўра, ташхисдан кейин ўртача умр кўриш 3,3 йилни ташкил қилади. Таъминот терапияси бўлса, умр кўриш давомийлиги ошади. Шундай қилиб, агар 2000-йилда 15 ёшдан ошган касал ўғил болалар барча беморларнинг 10% ни ташкил этган бўлса, 2011-йилда – 36%.Ўлим юрак этишмовчилиги ёки инфект\сиядан келиб чиқади.

Эслатмалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Генетиcс Ҳоме Референcе. „Бартҳ сйндроме“ (эн). Генетиcс Ҳоме Референcе. Қаралди: 2019-йил 21-март.
  2. ↑ {{{заглавие}}}.
  3. ↑ Елена Сергеевна Васичкина, Т. М. Первунина, А. А. Костарева, Ю. В. Фомичева, А. Я. Гудкова, Т. Л. Вершинина. „СИНДРОМ БАРТА В ПРАКТИКЕ КАРДИОЛОГА“ (ру). Российский кардиологический журнал (2018-йил 10-апрел). Қаралди: 2019-йил 21-март.