Bashoratli tahlil

Башоратли таҳлиллар (инглизча: предиcтиве аналйтиcс) — оптимал қарорлар қабул қилиш учун обектлар ва субектларнинг келажакдаги хатти ҳаракатларини башорат қилишга қаратилган маълумотларни таҳлил қилиш усуллари синфидир.

Башоратли таҳлил статистик усуллардан, маълумотларни йиғиш усулларидан, ўйин назариясидан фойдаланади, келажакдаги воқеалар ҳақида башорат қилиш учун жорий ва тарихий фактларни таҳлил қилади. Бизнесда башоратли моделлар хатар ва имкониятларни аниқлаш учун тарихий ҳамда ишлаш маълумотларида топилган нақшлардан фойдаланади. Моделлар маълум бир шартлар тўплами билан боғлиқ бўлган хавф ёки потенциални баҳолаш, мумкин бўлган транзакциялар бўйича қарорларни қабул қилиш учун кўплаб омиллар ўртасидаги муносабатларни қамраб олади.

Актуал ҳисоб-китоблар, молиявий хизматлар, суғурта, телекоммуникация, чакана савдо, туризм, соғлиқни сақлаш, фармацевтика ва бошқа соҳаларда қўлланади.

Машҳур иловалардан бири кредит скорингидир, скоринг моделлари кредит тарихи, кредитлар, истеъмолчи маълумотлари ва бошқа маълумотларни қайта ишлайди ва потенциал қарз олувчини истиқболли тўлов қобилияти ҳамда кредитни тўлашнинг ўз вақтида прогнози нуқтаи назаридан баҳолайди.

Башоратли таҳлилнинг камчиликларидан бири бу сифат силжишларини, бифуркация нуқталаридан кейинги ўзгаришларни нотўғри ҳисобга олишдир, чунки улар миқдорий, эҳтимоллик усулларига асосланади.

Адабиётлар

• Эрик Сигел. Келажакни ҳисоблаш: ким босади, сотиб олади, ёлғон ёки ўлади. М.: Алпина Паблишер, 2014. ИСБН 978-5-9614-4541-1.