Басра иёлати (арабча: إيالة البصرة‎‎, усмонли туркча: ایالت بصره‎‎)[1] – Усмонийлар давлатининг иёлати. 19-асрда унинг ҳудуди 9,872 квадрат миля (25,570 км2) бўлган[2]. Ушбу иёлатда дафтардор (Усмонийларда Молия вазири) ва чавуш кеҳияси бўлган, бироқ зиёмат ва тимор каби ерга эгалик қилиш шакллари йўқлиги туфайли олойбек ёки черибоши лавозимлари бўлмаган, барча ерлар волий томонидан ижарага берилган[3].

Басра иёлати
арабча: إيالة البصرة‎‎
усмонли туркча: ایالت بصره‎‎
Иёлат
Тегишли Усмонлилар империяси
Маъмурий маркази Басра
Асос солинган санаси 1538
Бекор қилинган санаси 1862
Харитада
Basra iyolati xaritada

Тарихи

Илгари Басра мерос асосида бошқариладиган ҳудуд (мулкият) бўлган, Султон Меҳмед ИВ томонидан ишғол этилгандан кейин оддий иёлатга айлантирилган[3]. 1534-йилда усмонийлар Бағдодни қўлга киритгач, ўша пайтда Басрани бошқарган бадавий амир Рашид ал-Муғамис усмонийларга бўйсунди[4]. 1538-йил Басра усмонийларнинг вилоятига айланди[5] ва 1546-йилда унга волий тайинланди[4]. Ироқда мамлуклар сулоласи ҳукмдорлиги пайтида иёлат Бағдодга бўйсунган. 1850—1862-йилларда Бағдоддан ажралиб чиққан[6].

Маъмурий бўлинмалари

1702-йилда Басра иёлати қуйидаги санжакларга бўлинган[7]:

  1. Басра (Пошо қароргоҳи)
  2. Кияб
  3. Бадия
  4. Сабусне, Гаффâт, Менсûр ва Батна
  5. Серемле
  6. Шуш
  7. Газан, Ресле ва Сафийе
  8. Cеğар

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ „Соме Провинcес оф тҳе Оттоман Эмпире“. Геонамес.де. 2013-йил 28-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 25-феврал.
  2. ↑ Тҳе Популар энcйcлопедиа: ор, cонверсатионс лехиcон. Блаcкиэ, 1862 — 698-бет. Қаралди: 2013-йил 27-июн. 
  3. ↑ 3,0 3,1 ; Жосепҳ вон Ҳаммер-ПургсталлНарративе оф Травелс ин Эуропе, Асиа, анд Африcа ин тҳе Севентеэнтҳ Cентурй. Ориэнтал Транслатион Фунд, 1834 — 90-бет. Қаралди: 2013-йил 27-июн. 
  4. ↑ 4,0 4,1 ; Бруcе Алан МастерсЭнcйcлопедиа оф тҳе Оттоман Эмпире. Инфобасе Публишинг, 2009 — 78-бет. ИСБН 978-1-4381-1025-7. Қаралди: 2013-йил 27-июн. 
  5. ↑ „Тҳе Оттоман Туркс анд тҳе Португуэсе ин тҳе Араб Гулф 1534-1581“. 2021-йил 13-мартда асл нусхадан архивланган.
  6. ↑ Реидар Виссер. Басра, тҳе Фаилед Гулф Стате: Сепаратисм Анд Натионалисм ин Соутҳерн Ирақ. ЛИТ Верлаг Мüнстер, 2005 — 19-бет. ИСБН 978-3-8258-8799-5. Қаралди: 2013-йил 27-июн. 
  7. ↑ Кıлıç, Орҳан. 18. Йüзйıлıн İлк Ярıсıнда Османлı Девлети'нин İдари Таксиматı-Эялет ве Санcак Тевcиҳатı / Ин тҳе Фирст ҳалф оф тҳе 18тҳ Cентурй Административе Дивисионс оф тҳе Оттоман Эмпире-Шире анд Санжак Ассигнменц (тр). Элазığ: Şарк Пазарлама, 1997 — 74-бет. ИСБН 9759630907.