Batetela isyoni
Батетела қўзғолонлари (франсузча: Рéволте дес Батетела —— 1895-1908-йилларда батетела (тетела) халқ қўзғолонлари. У Конго эркин давлатида (Белгия қироли Леополд ИИ мулки) бир неча бор содир бўлган..
Тарихи
1893-йилда Батетела раҳбари Гонго Лутете (Гонго Лутете) ўлдирилади. У 1892-1894-йиллардаги Шарқий Конго уруши қурбони бўлади. Бунга жавобан халқ қўзғолон кўтаради. Тез орада, Белгия мустамлака ҳокимиятидан норози кайфиятдаги халқлар, жумладан Луба ва Лунда ҳам қўшилади.
Биринчи қўзғолон 1895-йилда барон Френсис Дани томонидан шафқацизларча бостирилган. 1897-1899-йилларда яна бир қўзғолон кўтарилган бўлиб, уни бостириш сезиларли қийинчилик туғдирди. Қаршилик ҳаракатининг айрим ўчоқлари 1908-йилгача сақланиб қолди.
Адабиётлар
- Рентон, Даве; Селдон, Давид; Зеилиг, Лео. Тҳе Cонго: плундер анд ресистанcе. Зед Боокс, 2007. ИСБН 1842774859.
- Жоҳнстон, Ҳаррй Ҳамилтон; Форфеитт, Лаwсон; Тордай, Эмил. Георге Гренфелл анд тҳе Cонго. Ҳутчинсон & Cо, 1908.
- Паге, Wалтер Ҳинес; Пагес, Артҳур Wилсон. Тҳе Wорлд'с Wорк: А Ҳисторй оф Оур Тиме, вол. 4. Доубледай, Паге & Cомпанй, 1902.
- Пакенҳам, Тҳомас. Тҳе сcрамбле фор Африcа: wҳите ман'с cонқуэст оф тҳе дарк cонтинент фром 1876 то 1912. ҲарперCоллинс, 1992. ИСБН 0380719991.
- Морел, Эдмунд Деане. Кинг Леополд'с Руле ин Африcа, 1904.
- Бенедетто, Роберт. Пресбйтериан реформерс ин Cентрал Африcа: а доcументарй аccоунт оф тҳе Америcан Пресбйтериан Cонго Миссион анд тҳе ҳуман ригҳц струггле ин тҳе Cонго, 1890–1918, 1996. ИСБН 9004102396.
Ҳаволалар
- „Восстания в Бельгийском Конго 1897 - 1907“ (ру). 2012-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 11-май.