Bayanavul (tuman): Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Maʼmuriy birlik | |||
{{ | |Rang1 = {{rang|Qozogʻiston}} | ||
|Oʻzbekcha nomi = Bayanavul tumani | |||
|Asl nomi = Баянауыл ауданы | |||
|Gerb = | |||
|Bayroq = | |||
|Gerb kengligi = | |||
|Bayroq kengligi = | |||
|Gerb taʼrifi = | |||
|Bayroq taʼrifi = | |||
|Mamalakat = [[Qozogʻiston]] | |||
|Maqomi = [[tuman]] | |||
|Tegishli hudud = | |||
|Tarkibida = [[Pavlodar viloyati]] | |||
|Markazi = [[Bayanavul]] | |||
|Yirik shahari = | |||
|Yirik shaharlari = | |||
|Asos solingan = [[1938-yil]] | |||
|Bekor qilingan = | |||
|Rahbari = Aytkenov Yernur Nurmuxanovich<ref>[http://bayanaul.pavlodar.gov.kz/?show=2&lang=1&artID=1&page=1 Айткенов Ернур Нурмуханович, аким Баянаульского района]</ref> | |||
|Rahbar ismi = Akim | |||
|Rahbari2 = | |||
|Rahbar ismi2 = | |||
|YAIM = | |||
|YaIM yil = | |||
|YAIM oʻrin = | |||
|YAIM jon boshiga = | |||
|YAIM jon boshiga oʻrinda= | |||
|Til = | |||
|Tillar = [[qozoq tili|qozoq]] | |||
|Aholi = 27 787<ref name="pavlodar.stat.kz">[http://www.pavlodar.stat.kz/rus/press_rel/408/ Департамент статистики Павлодарской области]</ref> | |||
|Roʻyxatga olingan yil = 2012 | |||
|Aholi foizi = | |||
|Aholi oʻrinda= | |||
|Zichligi = 27,78 | |||
|Zichlig joyi = | |||
|Millatlar tarkibi = [[Qozoqlar]] - 88,74% <br /> [[Ruslar]] - 7,98% <br /> [[Olmonlar]] - 1% <br /> [[Ukrainlar]] - 0,83% <br /> [[Beloruslar]] - 0,08% <br />[[Tatarlar]] - 0,61% <<ref name="pavlodar.stat.kz"/> | |||
|Dinlar tarkibi = [[islom|musulmonlar]], [[Masihiylik|Xristianlar]] | |||
|Maydoni = 18,5 ming | |||
|Maydon foizi = | |||
|Yer maydoni = | |||
|Yuqori balandligi = | |||
|Oʻrtacha balandligi = | |||
|Quyi balandligi = | |||
|Kengligi = | |||
|Uzunligi = | |||
|Xarita = Bayanaul District Kazakhstan.png | |||
|Xarita oʻlchami = 300 | |||
|Maʼmuriy birlik xaritasi = | |||
|Xarita oʻlchami ае = | |||
|Soat mintaqasi = [[UTC+6]] | |||
|Qisqacha = | |||
|ISO = | |||
|FIPS = | |||
|Telefon kodi = +7 71840 9xxxx<ref>[http://kazindex.ru/14/index.html Pavlodar viloyatining telefon kodlari]</ref> | |||
|Pochta indeksi = 140200-140212<ref name="kazindex.ru">[http://kazindex.ru/14/3.html Почтовые индексы Казахстана]</ref> | |||
|Internet domeni = | |||
|Avtomobil raqami kodi = S, 14 | |||
|Sayt = | |||
|TurkumCommons = | |||
|Izoh = | |||
}} | |||
'''Bayanavul tumani''' — [[Pavlodar viloyati]]ning janubiy — gʻarbida joylashgan. Tuman [[1928-yil]]i tashkil topgan. Tumanning maʼmuriy markazi — [[Bayanavul]] qishlogʻi. | |||
== Geografiyasi == | |||
Tuman hududi 18,5 ming km<sup>2</sup>. Shimoliy tomonidan [[Ekibastuz]] shahrining qishloq hududlari bilan, shimoliy-sharqida— [[Aqsu]] shahrining qishloq hududlari bilan, sharqida — [[May (tuman, Pavlodar viloyati)|May tumani]] bilan, janubiy va gʻarbiy tomonlaridan — [[Qaragʻandi viloyati]] bilan chegaradosh. | |||
== Iqlimi == | |||
Tuman iqlimi — keskin kontinental. Yoz oyi issiq (+35 °C-gacha) qishi oyi sovuq (−34 °C-gacha). Yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori 270 va 277 mm orasida, yanvar oyining oʻrtacha yillik harorati −14º-16 °C, iyulniki +18º+20 °C. | |||
== Aholisi == | |||
[[2012-yil]]i tuman aholisi 27,78 ming kishini tashkil qildi. Aholisining asosiy qismini [[qozoqlar]] tashkil qiladi, shuningdek — [[ruslar]], [[olmonlar]], [[ukrainlar]] va boshqalar. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km²-ga 1,5 kishidan toʻgʻri keladi. | |||
Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2012-yil) | |||
* [[qozoqlar]] — 24 657 kishi (88,74 %) | |||
* [[ruslar]] — 2 217 kishi (7,98 %) | |||
* [[ukrainlar]] — 231 kishi (0,83 %) | |||
* [[olmonlar]] — 279 kishi (1 %) | |||
* [[tatarlar]] — 172 kishi (0,61 %) | |||
* [[beloruslar]] — 23 kishi (0,1 %) | |||
* boshqalari — 208 kishi (0,75 %) | |||
* Umumiy— 27 787 kishi (100,00 %) | |||
== Hududiy boʻlinishi == | |||
Tumanning katta qishloqlari: Bayanavul, Aqsan, Birlik, Janajoʻl, Janatilek, Qaratoʻmar, Qumdikoʻl, Kurkeli, Leker, Satpaev, Toriaygʻir, Uzinbulaq. | |||
== Iqtisodiyot == | |||
=== Sanoati === | |||
Bayanavul tumanida togʻ -kon sanoati yaxshi rivojlangan, moy-non zavoqlari, turli kombinatlar, tipografiya, ikkita avtomabil korxonalar, uchta bunyodkorlik jamoatlari faoliyat yuritmoqda. | |||
=== Turizm === | |||
Bayanavul davlat milliy bogʻi hududida 35 ta hordiq maskanlai mavjud, shulardan Jasibay koʻlida — 28, Sabindikoʻl koʻlida — 5, Toriaygʻir koʻlida — 2. Hozirgi kunda milliy bogʻ hududida 37 arxeologik yodgorliklar, tabiiy yodgorliklari mavjud. Turizmni rivojlantirish maqsadida bogʻ hududida 208,5 km uzunlikda 11 ta turist yoʻnalishlari va 1 botanikalik yoʻlakcha bunyod etilgan. | |||
== Ijtimoiy soha == | |||
=== Ijtimoiy-iqtisodiy darajasi === | |||
Qozogʻiston Respublikasining 1992-yilgi 18-dekabrdagi „Semey yaderlik poligonidagi yaderlik sinoqdan jabr koʻrgan fuqorolarni ijtimoiy himolash haqida“ qonuniga binoan Bayanavul tumani engilliklari mavjud ijtimoiy-iqtisodiy darajadagi hudud hisoblanadi. | |||
=== Taʼlim === | |||
[[2012]]-yilgi oʻquv yilida tumanda 33 ta oʻrta umumiy bilim beruvchi maktablari, 5 ta maktabgacha mahkamalari va 1 kasbiy maktab-litsey faoliyat yuritadi. | |||
=== Tibbiyot === | |||
Tumanda Bayanavul markaziy tuman kasalxona bor, bosh shifokori Qalken Armizov. | |||
=== Madaniyat === | |||
Tumanda madaniyat uyi, 44 ta umumiy bilim beruvchi, 2 musiqa va sport maktablari, 19 ta bola bogʻcha, Mayqayin qishlogʻida filiali mavjud kasbiy-texnik uchilishi, 39 ta kinomantaj, 45 ta kutubxona, uchta muzey (qarangI. Satbaev, S. Toriaygʻirov, M. J. Koʻpeev) mavjud. „Jenis“ („Bayantau“) (1931-yildan buyon) va „Pobeda“ (1955-yildan buyon) tuman gazetalari chiqariladi. [[1993-yil]]i tugʻilganiga 325 yil boʻlishiga bogʻliq shoir Buqar jirauga atab Bayanavul qishlogʻining markazida haykal qoʻyildi. [[2008-yil]]i esa shoir, kompozitor Jayau Musa Bayjanuliga atab haykal qoʻyildi. Bayanavul qishlogʻidan 12 km masofada Jasibay koʻlinіng soʻng yoqasida joylashgan. Haykaltarosh M.Ye. Sergebaev. | |||
== Manbalar == | |||
{{Manbalar}} | |||
{{Pavlodar viloyati}} | |||
[[Turkum:Qozogʻiston tumanlari]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
| tuman | |
|---|---|
| Tarkibida | Pavlodar viloyati |
| Maʼmuriy markazi | Bayanavul |
| Asos solingan sanasi | 1938-yil |
| Akim | Aytkenov Yernur Nurmuxanovich[1] |
| Rasmiy tillar | qozoq |
| Aholi (2012) | 27 787[2] |
| Zichligi | 27,78 kishi./km² |
| Millatlar tarkibi |
Qozoqlar - 88,74% Ruslar - 7,98% Olmonlar - 1% Ukrainlar - 0,83% Beloruslar - 0,08% Tatarlar - 0,61% <[2] |
| Dinlar tarkibi | musulmonlar, Xristianlar |
| Maydoni | 18,5 ming km² |
| Vaqt mintaqasi | UTC+6 |
| Telefon kodi | +7 71840 9xxxx[3] |
| Pochta indeksi | 140200-140212[4] |
| Avtomobil raqami kodi | S, 14 |
| Xaritada | |
 | |
Bayanavul tumani — Pavlodar viloyatining janubiy — gʻarbida joylashgan. Tuman 1928-yili tashkil topgan. Tumanning maʼmuriy markazi — Bayanavul qishlogʻi.
Geografiyasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tuman hududi 18,5 ming km2. Shimoliy tomonidan Ekibastuz shahrining qishloq hududlari bilan, shimoliy-sharqida— Aqsu shahrining qishloq hududlari bilan, sharqida — May tumani bilan, janubiy va gʻarbiy tomonlaridan — Qaragʻandi viloyati bilan chegaradosh.
Iqlimi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tuman iqlimi — keskin kontinental. Yoz oyi issiq (+35 °C-gacha) qishi oyi sovuq (−34 °C-gacha). Yogʻingarchilikning yillik oʻrtacha miqdori 270 va 277 mm orasida, yanvar oyining oʻrtacha yillik harorati −14º-16 °C, iyulniki +18º+20 °C.
Aholisi
[tahrir | manbasini tahrirlash]2012-yili tuman aholisi 27,78 ming kishini tashkil qildi. Aholisining asosiy qismini qozoqlar tashkil qiladi, shuningdek — ruslar, olmonlar, ukrainlar va boshqalar. Aholining oʻrtacha zichligi 1 km²-ga 1,5 kishidan toʻgʻri keladi. Tuman aholisining milliy tarkibi (1-yanvar 2012-yil)
- qozoqlar — 24 657 kishi (88,74 %)
- ruslar — 2 217 kishi (7,98 %)
- ukrainlar — 231 kishi (0,83 %)
- olmonlar — 279 kishi (1 %)
- tatarlar — 172 kishi (0,61 %)
- beloruslar — 23 kishi (0,1 %)
- boshqalari — 208 kishi (0,75 %)
- Umumiy— 27 787 kishi (100,00 %)
Hududiy boʻlinishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tumanning katta qishloqlari: Bayanavul, Aqsan, Birlik, Janajoʻl, Janatilek, Qaratoʻmar, Qumdikoʻl, Kurkeli, Leker, Satpaev, Toriaygʻir, Uzinbulaq.
Iqtisodiyot
[tahrir | manbasini tahrirlash]Sanoati
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bayanavul tumanida togʻ -kon sanoati yaxshi rivojlangan, moy-non zavoqlari, turli kombinatlar, tipografiya, ikkita avtomabil korxonalar, uchta bunyodkorlik jamoatlari faoliyat yuritmoqda.
Turizm
[tahrir | manbasini tahrirlash]Bayanavul davlat milliy bogʻi hududida 35 ta hordiq maskanlai mavjud, shulardan Jasibay koʻlida — 28, Sabindikoʻl koʻlida — 5, Toriaygʻir koʻlida — 2. Hozirgi kunda milliy bogʻ hududida 37 arxeologik yodgorliklar, tabiiy yodgorliklari mavjud. Turizmni rivojlantirish maqsadida bogʻ hududida 208,5 km uzunlikda 11 ta turist yoʻnalishlari va 1 botanikalik yoʻlakcha bunyod etilgan.
Ijtimoiy soha
[tahrir | manbasini tahrirlash]Ijtimoiy-iqtisodiy darajasi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qozogʻiston Respublikasining 1992-yilgi 18-dekabrdagi „Semey yaderlik poligonidagi yaderlik sinoqdan jabr koʻrgan fuqorolarni ijtimoiy himolash haqida“ qonuniga binoan Bayanavul tumani engilliklari mavjud ijtimoiy-iqtisodiy darajadagi hudud hisoblanadi.
Taʼlim
[tahrir | manbasini tahrirlash]2012-yilgi oʻquv yilida tumanda 33 ta oʻrta umumiy bilim beruvchi maktablari, 5 ta maktabgacha mahkamalari va 1 kasbiy maktab-litsey faoliyat yuritadi.
Tibbiyot
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tumanda Bayanavul markaziy tuman kasalxona bor, bosh shifokori Qalken Armizov.
Madaniyat
[tahrir | manbasini tahrirlash]Tumanda madaniyat uyi, 44 ta umumiy bilim beruvchi, 2 musiqa va sport maktablari, 19 ta bola bogʻcha, Mayqayin qishlogʻida filiali mavjud kasbiy-texnik uchilishi, 39 ta kinomantaj, 45 ta kutubxona, uchta muzey (qarangI. Satbaev, S. Toriaygʻirov, M. J. Koʻpeev) mavjud. „Jenis“ („Bayantau“) (1931-yildan buyon) va „Pobeda“ (1955-yildan buyon) tuman gazetalari chiqariladi. 1993-yili tugʻilganiga 325 yil boʻlishiga bogʻliq shoir Buqar jirauga atab Bayanavul qishlogʻining markazida haykal qoʻyildi. 2008-yili esa shoir, kompozitor Jayau Musa Bayjanuliga atab haykal qoʻyildi. Bayanavul qishlogʻidan 12 km masofada Jasibay koʻlinіng soʻng yoqasida joylashgan. Haykaltarosh M.Ye. Sergebaev.
