Ziyosfera

Baylaqon

Байлақон (озарбайжонча: Бейлəқан) — Озарбайжоннинг Байлақон тумани маъмурий маркази. Совет даврида сталинчи арбоб Андрей Жданов шарафига Ждановск (русча: Ждановск) деб номланган. Совет Иттифоқи қулаши ортидан 1991-йилда тарихий ном қайтарилган. Байлақон Озарбайжоннинг энг эски шаҳарларидан бири. Аракс ва Кўра дарёлари бирлашадиган ерга яқин жойда жойлашган (Арронса). 1221-йилда мўғуллар истилоси даврида вайрон қилинган ва 1403-йилда Амир Темур томонидан қайта тикланган.

Байлақон

Бейлəқан
Шаҳар
39°46′32″Н 47°37′07″Э / 39.77556°Н 47.61861°Э / 39.77556; 47.61861
Мамлакат Озарбайжон
Туман Байлақон тумани
Ҳукумат
Асос солинган 1403-йил
Маркази баландлиги 60 м
Расмий тил(лар)и озарбайжон тили
Аҳолиси
 (2012)
 15 599[1]
Вақт минтақаси УТC+4:00
Телефон коди +994 152
Baylaqon xaritada
Baylaqon
Байлақон

Тарихи

Байлақон ўрнида Ўрен қал’а манзилгоҳи бўлган. Айрим тарихчилар Байлақонни ВИ—ВИИ асрларда асосий ҳарбий-сиёсий марказ вазифасини бажарган Пайтакаран билан боғлайди. Бироқ, бошқа тарихчилар Пайтакаран Ўрен қал’адан 7-8 километр жануби-шарқда жойлашган алоҳида шаҳар бўлганини таъкидлайди[2]. Байлақонга сосонийлар подшоҳи Қубод И (ҳукмронлик йиллар 488-496, 498/9-531) асос солган, деб ишонилади[3]. Рус шарқшуноси Владимир Минорский „Байлақон“ (эҳтимол, Бēл-āкāн) номини Гилондаги Байламан (Бел-мāн, „Беллар уйи“) билан боғлиқ деб ҳисоблаган[4]. У бу номни Байлақон эронлик кўчманчиларни асосан Гилондан, шунингдек, Каспий денгизи жанубидаги бошқа ҳудудлардан қабул қилганидан далолат деб ҳисоблаган[5]. ВИ асрда „Пайдангарон“ (унинг номи сурёний тилида ёзилган) Шарқдаги Оссурия черковининг епархияси бўлиб, улардан иккитасининг епископи маълум[6]. Мусулмонлар истилоси пайтида Байлақон араб саркардаси Салмон ибн Робияга (650-йилда вафот этган) ҳеч қандай қаршилик кўрсатмасдан таслим бўлганлиги ҳақида хабар берилган. Байлақон ўрта аср географлари томонидан камтарона, аммо гуллаб-яшнаётган шаҳар сифатида тилга олинади, у ўзининг матолари ва нāṭэф номли қандолатчилик маҳсулоти билан машҳур[3].

ХИИ асрда шаҳар Грузияга солиқ тўлашга мажбур бўлди ва 1221-йилда мўғуллар томонидан талон-тарож қилинди, аҳолини ўлдириб, ёқиб юборди. Бироқ, омон қолганлар кейинчалик қайтиб келиб, уни қайта қуришди[3]. ХИВ аср охирида у Темур томонидан вайрон қилинган, кейинчалик Амир Темурнинг ўзи қайта тиклаган, аммо шаҳар ташлаб кетилган. Унинг харобалари ҳозирда Ўрен қал’а деб номланади ва Кабирли қишлоғи яқинида, замонавий Байлақон шаҳридан 22 км узоқликда жойлашган[7].

Байлақон ҳокимяти.

Манбалар

  1. ↑ Wорлд Газеттеэр: Азербаижан [сайт ишламайди] — Wорлд-Газеттеэр.cом
  2. ↑ Гаджиэв 2017, с. 125.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Босwортҳ 1989, с. 2.
  4. ↑ Минорскй 1958, с. 15.
  5. ↑ Минорскй 1958, с. 14.
  6. ↑ Фиэй, Поур ун Ориэнс Чристианус Новус, 119
  7. ↑ „Орен-Кала“. 2007-йил 30-сентябрда асл нусхадан архивланган.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
  • Босwортҳ, C. Э. (1989). "Байлақāн". ин Яршатер, Эҳсан. Энcйcлопæдиа Ираниcа, Волуме ИВ/1: Бāйжу–Беҳруз. Лондон анд Неw Ёрк: Роутледге & Кеган Паул. 2 б. ИСБН 978-0-71009-124-6. ҳттпс://ираниcаонлине.орг/артиcлес/байлақан-армениан-форм-пайтакаран-cф. 
  • Фиэй, Жеан Мауриcе. Поур ун Ориэнс Чристианус Новус: Рéпертоире дес диоcèсес сйриақуэс ориэнтаух эт оccидентаух. Беирут: Ориэнт-Институт, 1993. ИСБН 9783515057189. 
  • Гаджиэв, Муртазали (2017). „Cонструcтион Аcтивитиэс оф Кавāд И ин Cауcасиан Албаниа“. Иран анд тҳе Cауcасус. 21-жилд, № 2. Брилл. 121–131-бет. дои:10.1163/1573384Х-20170202.
  • Минорскй, Владимир. А Ҳисторй оф Шарвāн анд Дарбанд ин тҳе 10тҳ-11тҳ Cентуриэс. Cамбридге: W. Ҳеффер & Сонс, Лтд., 1958. 



"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Baylaqon" dan olindi