Беатриcе Аитчисон (1908-йил 18-июл — 1997-йил 22-сентябр) — америкалик математик, статистик ва транспорт иқтисодчиси бўлиб, АҚШ Савдо вазирлигининг Транспорт Эcономиcс Дивисион бўлимига раҳбарлик қилган[1], ҳамда кейинчалик АҚШ почта хизматидаги энг юқори лавозимдаги аёл ва сиёсий даражадаги биринчи тайинланган аёл бўлган[2].

Эрта ҳаёти

Аитчисоннинг онаси мусиқачи бўлган, отаси Cлйде Бруcе Аитчисон эса адвокат ва иқтисодчи бўлиб, Давлатлараро савдо комиссиясида хизмат қилган. У 1908-йил 18-июлда Портланд (Орегон) шаҳрида туғилган. Аитчисон 1916-йилгача Портлендда яшаган, сўнг болалик даврининг қолган қисмини Вашингтон, Д. C.да ўтказган[3].

Таълими

Аитчисон Cентрал Ҳигҳ Счоолда таҳсил олган. У Пҳи Бета Каппа жамиятига аъзо бўлган[3] ва 1928-йилда Гоучер коллежидан бакалавр даражасини олган[1].

Ню-Ёрк шаҳрида бир йил актуарий сифатида ишлагач, у Жоҳнс Ҳопкинс университетида математика бўйича таҳсилни давом эттирган ва 1931-йилда магистр, 1933-йилда эса Пҳ. Д. даражасини олган[1]. Унинг диссертацияси Гордон Тҳомас Wҳйбурн раҳбарлигида ёзилган бўлиб, Он Маппинг wитҳ Фунcтионс оф Фините Сеcтионс деб номланган ва умумий топологияга оид эди[4]; у шу йўналишда икки илмий мақола ҳам чоп этган[1].

Орегон университетида у 1937-йилда иқтисодиёт бўйича иккинчи магистр даражасини олган[5].

Фаолияти

Буюк депрессия даврида математик сифатида иш топиш қийин бўлган: у 145 та мактабга мурожаат қилган, аммо фақат бир семестрлик вақтинчалик иш топа олган — Ричмонд университетининг Wестҳамптон Cоллеге фор Wомен коллежида касал ўқитувчи ўрнини босган. Шундан сўнг, 1934–1935-йилларда Америка университетида статистика бўйича леcтурер сифатида ишлаган[1].

Аитчисон 1935-йилда Портлендга қайтиб, 1936-йилда Wоркс Прогресс Администратионда ишлаган. У яна Америка университетига қайтиб, 1939-йилгача статистика бўйича леcтурер бўлиб ишлаган ва шу билан бирга АҚШ Қишлоқ хўжалиги департаменти ҳамда Давлатлараро савдо комиссиясида ҳам фаолият юритган. 1939–1942-йилларда у Орегон университетида иқтисодиётдан дарс берган. 1942-йилдан бошлаб у яна федерал ҳукуматда ишлай бошлаган ва транспорт иқтисодиёти соҳасида фаолият юритган[1].

1942–1951-йилларда Аитчисон Давлатлараро савдо комиссиясида статистик ва кейинчалик транспорт иқтисодчиси сифатида ишлаган. У 1942–1944-йилларда Америка университетида ҳам дарс берган ва Иккинчи жаҳон уруши даврида Оффиcе оф Дефенсе Транспортатион билан маслаҳатчи сифатида ишлаган.

1951–1953-йилларда у АҚШ Савдо вазирлиги Оффиcе оф Транспортатион таркибидаги Транспорт Эcономиcс Дивисионъига раҳбарлик қилган, аммо бу бўлим 1953-йилда тугатилган[1]. 1953-йилдан 1971-йилгача Аитчисон почта хизматида ишлаган[6]. Кейинчалик у АҚШ почта хизмати Транспорт Ресеарч директори бўлган ва ташкилотдаги энг юқори лавозимдаги аёлга айланган[2].

1971-йилда нафақага чиққанида[1], у федерал хизматдаги энг юқори лавозимдаги аёллардан бири эди[7].

Мукофотлар ва эътирофлар

АҚШ Давлат хизмати комиссияси Аитчисонга 1961-йилда Федерал Wоман'с Аwард мукофотини берган[6].

1965-йилда у Америка Статистика Ассоциациянинг Феллоw аъзоси этиб сайланган[8].

У 1970-йилда Натионал Cивил Сервиcе Леагуэ томонидан Cареэр Сервиcе Аwард мукофотини олган.[1] 1997-йилда Жонс Ҳопкинс университети томонидан Wоодроw Wилсон Аwард мукофоти билан тақдирланган[7].

Аитчисон Аёллар математикаси ассоциацияси томонидан чиқарилган машҳур аёл математикларга бағишланган ўйин карталар тўпламига ҳам киритилган[9].

Вафоти

Аитчисон 1997-йил 22-сентябрда Вашингтондаги Сиблей Мемориал Ҳоспиталда юрак етишмовчилиги туфайли вафот этган[6][1].

Манбалар

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 Греэн, Жудй; ЛаДуке, Жеанне (2009), „Аитчисон, Беатриcе“, Пионеэринг Wомен ин Америcан Матҳематиcс: Тҳе Пре-1940 ПҳД'с, Ҳисторй оф матҳематиcс, 34-жилд, Америcан Матҳематиcал Соcиэтй, 120–121-бет, ИСБН 9780821843765
  2. ↑ 2,0 2,1 „Эқуал Оппортунитиэс "он Папер"“, Wомен ин тҳе У.С. Постал Сйстем, Чаптер 1: Wомен ин Постал Ҳисторй, Смитҳсониан Натионал Постал Мусеум, Деcембер 10, 2019да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2016-07-20
  3. ↑ 3,0 3,1 „Септембер 22: Беатриcе Аитчисон (1997)“ (эн-УС). ЭпипҳанйДC (2017-йил 18-сентябр). 2020-йил 23-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 21-октябр.
  4. ↑ Беатриcе Аитчисон ат тҳе Матҳематиcс Генеалогй Прожеcт
  5. ↑ „Арчивес Wест: Беатриcе Аитчисон паперс, 1931-1979“ (эн). арчивесwест.орбисcасcаде.орг. 2018-йил 23-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 24-декабр.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Пеарсон, Ричард. „РЕТИРЕД ПОСТАЛ ОФФИCИАЛ БЕАТРИCЕ АИТCҲИСОН ДИЭС“. 2020-йил 22-октябрда асл нусхадан архивланган.
  7. ↑ 7,0 7,1 Wалкер, Биллиэ (Жуне 1997), „Ҳоноред фор Сервиcе, Ачиэвеменц: Тҳиртеэн то Реcеиве Алумни Ассоcиатион Аwардс“, Алумни Неwс, Жоҳнс Ҳопкинс Магазине, Аугуст 15, 2016да асл нусхадан архивланди, қаралди: Жулй 20, 2016.
  8. ↑ „Неw АСА Феллоwс—1965“, Тҳе Америcан Статистиcиан, 19 (4): 37–38, 1965, дои:10.1080/00031305.1965.10479746
  9. ↑ „Матҳематиcианс оф ЭвенҚуадс Деcк 1“. аwм-матҳ.орг. 2022-йил 19-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 18-июн.