Bede

Беде, шунингдек, Муқаддас Беде, Муҳтарам Беде ва Муҳтарам Беде (лотинча: Беда Венерабилис) номи билан танилган, Нортумбрия Қироллигидаги Авлиё Пётр ва унинг ҳамроҳлигидаги Авлиё Пол монастирида инглиз роҳиб бўлган (ҳозирги вақтда). Монкwеармоутҳ – Тйн анд Wеар шаҳридаги Жарроw Аббей, Англия).

Ҳозирги Тйне анд Wеар шаҳридаги Монкwеармоутҳ-Жарроw эгизак монастирига тегишли эрларда туг'илган Беде етти ёшида Монкwеармутга юборилган ва кейинчалик Жарроwдаги Аббот Сеолфритга қо'шилган. Уларнинг иккаласи ҳам 686 йилда содир бўлган ва у ердаги аҳолининг ко'п қисмини о'лдирган вабодан омон қолишди. Беде умрининг ко'п қисмини монастирда о'тказар экан, у Британия ороллари бо'йлаб бир нечта аббей ва монастирларга саёҳат қилган, ҳатто Ёрк архиепископи ва Нортумбрия қироли Сеолволфни зиёрат қилган.

У ёзувчи, о'қитувчи (Алкуин о'з шогирдларидан бирининг шогирди эди) ва олим бўлган ва унинг энг машҳур асари "Инглиз халқининг черков тарихи" унга "Инглиз тарихининг отаси" унвонини берган. Унинг экуменик ёзувлари кенг бо'либ, бир қатор Библия шарҳлари ва бошқа илоҳиёцҳунослик асарларини о'з ичига олган. Беде учун яна бир муҳим о'рганиш ё'налиши ҳисоб-китобнинг академик интизоми эди, акс ҳолда унинг замондошлари календар саналарини ҳисоблаш фани сифатида танилган. Беде ҳисоблашга ҳаракат қилган энг муҳим саналардан бири бу Фисиҳ байрами бо'либ, у мунозараларга сабаб бўлган. У, шунингдек, Масиҳнинг туг'илишидан бошлаб (Анно Домини - Раббимиз йилида) танишиш амалиётини оммалаштиришга ёрдам берди, бу амалиёт охир-оқибат О'рта асрларда Европада одатий ҳолга айланди. Беде илк ўрта асрларнинг энг буюк ўқитувчилари ва ёзувчиларидан бири бўлган ва кўплаб тарихчилар томонидан 604 йилда Папа Грегори И вафотидан ва 800 йилда Буюк Карлнинг тахтга ўтиришигача бўлган давр учун антик даврнинг энг муҳим олими деб ҳисобланган.

1899 йилда Рим папаси Лео ХИИИ уни черков доктори деб э'лон қилди. У Буюк Британияда бу номга эришган ягона фуқародир. Беде моҳир тилшунос ва таржимон бўлган ва унинг иши илк черков оталарининг лотин ва юнон ёзувларини ўз ҳамкасблари англо-сакслар учун анча қулайроқ қилган. инглиз насронийлигига катта ҳисса қо'шган. Беде монастирида Эвсевий, Оросиус ва бошқаларнинг асарларини о'з ичига олган та'сирчан кутубхона мавжуд эди.