Belarus (traktor)

Беларус – 1950-йилдан бошлаб Беларусия давлатининг Минск трактор заводида ишлаб чиқарилган тўрт ғилдиракли тракторлар туркумига мансуб. Ушбу тракторлар Мустақил Давлатлар Ҳамдўстлигида жуда яхши танилган ва дунёнинг 100 дан ортиқ мамлакатларига, жумладан, АҚШ ва Канадага экспорт қилинади.

Тарихи

Иккинчи жаҳон уруши охирида Совет Иттифоқида қишлоқ хўжалиги инфратузилмаси ёмон аҳволда эди, урушнинг кейинги йилларида қишлоқ хўжалиги техникасини ишлаб чиқариш умуман йўқ эди. Катта колхозларда ҳали ҳам ишлаётган тракторлар ва машиналар оғир, фойдаланишдан эскирган ва уларнинг аксарияти 1930-йилларнинг бошларида ёки ундан олдин ишлаб чиқарилганлиги сабабли, бу тракторлар ишончсиз ва ёмон таъмирланган эди. Коммунистик давлатлар СССРнинг бир қанча жойларида янги тракторлар ишлаб чиқаришни буюрди. МТЗ учун асосий йиғиш заводи Минскда бўлиб, кичикроқ тракторлар юқори от кучига эга, бўғинли ва изли қилиб ишлаб чиқариларди. Бу тракторларнинг барчаси „Беларус“ номи берилди ва шу ном остида экспорт қилина бошлади, бироқ бир-биридан ўзгача дизайни билан фарқ қилар эди.

Заводнинг шарқий блокида тракторларнинг бўяш схемаси йўқ эди. Улар оддийгина бир хил қизил, яшил ва кўк рангларга бўялган ва энг кенг тарқалган. 1980-йилларнинг охирида Беларус тракторлари қизил шасси, оқ крем ғилдиракларидан иборат бўёқ кўринишига эга бўлди ва бу дизайни 1990-йилларнинг охиригача сақланиб қолди, у қора шасси ва крем ғилдираклари (кейинчалик кумуш) билан қизил рангга ўзгарди. Қизил рангга, яшил ранг муқобил қилиб 2000-йилларда (ўн йилликда) баъзи бозорлар учун сотувга чиқарилди. Қора шассили кўк ранг ҳозирда икки ғилдиракли кабинасиз оддийроқ моделлар учун асосий ранг ҳисобланади. Файл:Логгинг wитҳ Беларус МТЗ-82-Л ин Эстониа 2021.wебм Совуқ уруш даврида ғарбий бозорларда сотиладиган Беларус тракторлари ғарбий ишлаб чиқарувчиларнинг тракторларига нисбатан паст сифати билан машҳур эди. Советларнинг сифатли материаллар билан тракторлар қуришга қодир эмаслиги 1980-йилларда ва Берлин девори қулагандан кейин коммунизмнинг барбод бўлишининг рамзи бўлди. Кўпинча трактор заводлари сифатли материалларни ололмасди, шунинг учун Совет Иттифоқининг давридаги тракторлар пастроқ компонентлар билан ишлаб чиқарилган. Каучук қистирмалари ва бўёқларнинг сифати айниқса 1990-йилларнинг бошларида ёмон эди. Бу вақт ичида Беларус номи жуда кўп зарар кўрди, аммо 1990 – 2000-йилларда юқори инвестициялар даражаси билан бу ном сезиларли даражада „қайта ишга туширилди“ ва ҳозирда Европа ва Шимолий Америка стандартларига жавоб берадиган юқори сифатли тракторларни таклиф қилмоқда.

1948-йилдан буён Минск трактор заводида 3 миллионга яқин трактор ишлаб чиқарилган. 2010-йилда „МТЗ Эқуипмент Лтд“ маҳаллий дистрибютори орқали „Беларус“ тракторларини АҚШ ва Канадага сотиш қайта йўлга қўйилди. Фабриканинг жорий эмиссия стандартларига, жумладан, Тиэр 3/4и/4 (АҚШ/Канада) Европадаги эмиссия стандартлари Эвро 3а, 3б, 4 га мос келадиган сиқилган атеслемели дизел двигателли тракторлар, ишлаб чиқаришни бошлагани катта ёрдам берган омиллардан бири ҳисобланади.

2014-йил феврал ойида МТЗ бренди биринчи марта Кентукки штатининг Лоуисвилле шаҳридаги Миллий қишлоқ хўжалиги техникаси кўргазмасида МТЗ 1220 трактор модели билан намойиш этилди.

Беларус русумли 1523.3 русумли тракторни Беларусия президенти Александр Лукашенко Владимир Путинга 70 ёшга тўлиши муносабати билан совға қилди^[1].

Лицензиялаши

Озарбайжон

2004-йил декабр ойида Ганжа автозаводида ишлаб чиқариш қайта йўлга қўйилди ва заводда ишлаб чиқарилган биринчи автомобил сотилди. 2008-йилда заводда 600 га яқин автомабил ва тракторлар ишлаб чиқарилди.

Покистон

Феcто Гроуп Совет бренди тракторларини биринчи марта 1962-йилда Г'арбий Покистонда тақдим этган. Дастлаб тракторлар СССРдан олиб келинган. Кейинчалик 1980-йилларда Лаҳорда Феcто Беларус трактор йиғиш заводи қурилди. Ўшандан бошлаб 25 ҲП дан 80 ҲП гача бўлган турли хил трактор моделлари ишлаб чиқарилди. Уларга қуйидагилар МТЗ-50 (55 ҲП), CБУ МТЗ-50 (55 ҲП). Маҳаллий йиғилганлар Т-25 А (25 ҲП), УМЗ-60 (60 ҲП Беларус-510 (57 ҲП), Беларус-520 (62 ҲП), Беларус −511 (57 ҲП), Беларус-800 (80 ҲП)^[2] киради.

Руминия

2010-йил октябр ойида Руминиянинг Регин шаҳридаги ИРУМ компанияси бўғинли ёғоч тракторларига ихтисослашган бўлиб, маҳаллий бозор учун импорт қилинган КД Беларус ТАГ тракторларини йиғишни бошлади^[3].

Сербия

2011-йилда Сербиянинг Агропанонка компанияси маҳаллий бозор учун йилига 3000 та трактор йиғишни бошлади^[4].

Тожикистон

2012-йил сентабр ойидаТожикистон ва Беларусия, Тожикистон жанубида Беларус тракторларини ишлаб чиқарувчи компания ташкил этиш бўйича келишувга эришганди. Янги корхонада йилига 250 та трактор ишлаб чиқарилди. 2017-йилга келиб компания қуввати 1500 тагача оширилди. Тожикистонда ишлаб чиқарилган тракторларнинг бир қисмини минтақанинг бошқа мамлакатларига экспорт қилиш режалаштирилган^[5].

Камбоджа

2013-йил март ойида Камбоджанинг Пномпен шаҳри яқинида Беларус трактор йиғиш заводи очилди. Қўшма лойиҳа Камбоджа ва унинг атрофидаги мамлакатлар бозорларига ҳар йили 400 дан ортиқ турли русумдаги тракторларни етказиб беришни келишиб олишди^[6].

Манбалар

↑ Жаcксон, Патриcк. „Украине wар: Владимир Путин гец а траcтор фор ҳис 70тҳ биртҳдай“. ББC Неwс (2022-йил 7-октябр). Қаралди: 2022-йил 16-октябр.
↑ „Ҳоме“. фаэcтотраcторс.cом. 2023-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 11-сентябр.
↑ „ИРУМ Регҳин иэсе пе пиата, дин аcеаста луна, cу траcтоаре продусе суб лиcента Беларус“. 2011-йил 10-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 26-июн.
↑ „Ҳоме“. агропанонка.cом.
↑ „Беларусиан Траcторс то Бе Cонструcтед ин Тажикистан“. Тҳе Газетте оф Cентрал Асиа. Сатрапиа (2012-йил 7-сентябр).^{[сайт ишламайди]}
↑ „Беларус Траcтор Ассемблй Плант опенс неар Пҳном Пенҳ, Cамбодиа“. Белтелерадиоcомпанй (2013-йил 27-март). 2014-йил 30-декабрда асл нусхадан архивланган.

Ҳаволалар

[1] Жаcксон, Патриcк. „Украине wар: Владимир Путин гец а траcтор фор ҳис 70тҳ биртҳдай“. ББC Неwс (2022-йил 7-октябр). Қаралди: 2022-йил 16-октябр.

[2] „Ҳоме“. фаэcтотраcторс.cом. 2023-йил 24-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 11-сентябр.

[3] „ИРУМ Регҳин иэсе пе пиата, дин аcеаста луна, cу траcтоаре продусе суб лиcента Беларус“. 2011-йил 10-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 26-июн.

[4] „Ҳоме“. агропанонка.cом.

[5] „Беларусиан Траcторс то Бе Cонструcтед ин Тажикистан“. Тҳе Газетте оф Cентрал Асиа. Сатрапиа (2012-йил 7-сентябр).^{[сайт ишламайди]}

[6] „Беларус Траcтор Ассемблй Плант опенс неар Пҳном Пенҳ, Cамбодиа“. Белтелерадиоcомпанй (2013-йил 27-март). 2014-йил 30-декабрда асл нусхадан архивланган.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]