Белканто (италянча бел cанто — го'зал куйлаш) — Италия хонандалиги мактаби, енгил ва нафис куйлаш услуби, кенг маънода — вокал ижрочилигининг равонлиги, мукаммаллиги (қаранг Кантилена). Ижрочидан бекаму куст маҳоратни, виртуоз жклваларни (қаранг Колоратура) талаб этади. Б. услуби ХВИИ аср уртасида Италия операсида юзага келиб, миллий хонандалик мактабининг шаклланишига асос бўлган. Б. янги ижро услублари билан бойнб, о'зга миллий опера хонандалиги мактабларига, хусусан Ўрта Осиё халқлари опера ижрочилиги шаклланишига таъсир қилган.Бел канто (италянча "чиройли қо'шиқ") - ХВИ аср охирида Италияда пайдо бўлган опера куйлаш услуби. Овознинг го'заллигига, техник маҳоратга, ифодали ибораларга ург'у берилганлиги билан ажралиб туради.

Бел канто қо'шиг'ининг о'зига хос хусусиятлари:

Чиройли оҳанг: Бел канто қо'шиқчилари бутун вокал диапазонида бой, жарангдор ва яхши қо'ллаб-қувватланадиган оҳангни ишлаб чиқарадилар.

Техник виртуозлик: Бел канто қо'шиқчилари юқори даражадаги овоз назорати ва чаққонликка эга. Улар триллар, югуришлар ва месса ди-воcе каби мураккаб овозли безакларни қулайлик ва аниқлик билан бажаришга қодир.

Экспрессив иборалар: Бел канто қо'шиқчилари о'з овозларидан экспрессив ва нозик мусиқий ибораларни яратиш учун фойдаланадилар. Улар опера матнига катта э’тибор бериб, ўзлари куйлаётган ролнинг ҳис-туйғулари ва характерини овози билан ифодалайдилар.

Бел канто тарихи:

Бел канто қо'шиг'и ХВИ аср охирида Италияда пайдо бўлган. Бу драматик ҳаракатлардан ко'ра вокал виртуозлигини та'кидлаган опера тури - опера сериясининг ривожланиши билан чамбарчас бог'лиқ эди.

Энг машҳур бел канто бастакорларидан ба'зилари:

Клаудио Монтеверди

Жоачино Россини

Винчензо Беллини

Гаэтано Донизетти

Бел канто қўшиқчилиги ХИХ аср бошларида, бел канто даврида чўққисига чиқди. Бу давр барча даврларнинг энг буюк опера қо'шиқчиларининг пайдо бо'лиши билан тавсифланади, масалан:

Гиудитта макарон

Мария Малибран

Жованни Баттиста Рубини

ХИХ аср охирида композиторлар драматик ҳаракат ва реализмга кўпроқ йўналтирилган опералар ёзишни бошлаганлиги сабабли бел канто қўшиқ услубининг машҳурлиги пасайди. Бироқ, бел канто қо'шиқчилиги ҳеч қачон ё'қ бо'либ кетмаган ва у бугунги кунда ҳам опера хонандалари томонидан қо'лланилмоқда.

Машҳур бел канто опералари:

Энг машҳур бел канто операларидан ба'зилари:

Жоачино Россини томонидан "Севиля сартароши"

Норма Винcензо Беллини томонидан

Гаэтано Донизетти томонидан Луcиа ди Ламмермоор

Жузеппе Вердининг травиата асари

Бугун Бел канто қо'шиқчилари:

Бугунги кунда ко'плаб ажойиб бел канто қо'шиқчилари бор. Энг машҳурларидан ба'зилари:

Сесилия Бартоли

Хуан Диэго Флорес

Анна Нетребко

Роландо Виллазон

Бел канто қо'шиг'и го'зал ва қийин сан'ат туридир. Бу о'злаштириш учун ко'п йиллик машг'улотлар ва фидойиликни талаб қилади. Бироқ, мукофотлар ажойиб бо'лиши мумкин, чунки бел канто қо'шиқчилари операда энг сеҳрли ва та'сирчан дақиқаларни яратишга қодир.

Адабиётлар

  • ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил