Ben Kristal
Бен Кристал (1977-йилда туғилган) - инглиз актёри, муаллифи ва продюсери, Уилям Шекспир ролини ижро этиши ва уни тарғиб қилиши ва асл ан'аналарни мослаштириш бўйича қилган ишлари билан машҳур.
| Бен Кристал | |
|---|---|
|
| |
| Таваллуди |
1977-йил |
| Истиқомат жойлари | Бирлашган қироллик Англия Аскот |
| Миллати | Бритиш |
| Соҳаси | Актёр, муаллиф, продюсер |
| Веб-сайт | бенcрйстал.cом |
Ҳаёти ва ижоди
Кристал Беркширнинг Асcот шаҳрида туғилган, тилшунос Девид Кристалнинг ўғли[1] ва у Шимолий Уэлсдаги Уокингем ва Холихед шаҳарларида вояга етган. У 1995-1998 йилларда актёрлик малакасини оширишидан олдин Ланкастер университетида инглиз тили ва тилшунослик фанини ўрганган.
Актёрлик ва кураторлик
Унинг актёрлик фаолияти 2006-йил ёз мавсумида 'Шакеспеаре'с Глобе' театрида Титус Андроник[2] ролини ижро этиши билан бошланди.
У 'Шакеспеаре'с Глобе' театри, Саванна мусиқа фестивали ва Швеция радиоси симфоник оркестри учун ташкил этилган Шекспир тадқиқотларига раҳбарлик қилган.
У 2010-йилда 'Пассион ин Праcтиcе' деб номланган Шекспир ансамблини яратди ва 2016-йилгача унга кураторлик қилди[3]
2013-йилда Британия кутубхонаси томонидан оммага тақдим этилган компакт дискларнинг куратори, продюсери ва креатив директори сифатида у Шекспир нутқлари ва сонетларини асл талаффузда ёзиб олган[4][5]. бундан ташқари у 2016-йилда Британия кутубхонасида Шекспирнинг туғилган куни шарафига ўтказилган байрамни нишонлашда кураторлик қилган.
2014-йилда 'Пассион ин Праcтиcе' илк маротаба Оwле Счреаме мукофотларидан бирига инновацияси сабабли сазовор бўлди чунки, улар тарихий театрдаги спектаклларда Шекспир талаффузининг асл нусхасидан фойдаланишган[6].
Кристал 2018-йилдан бери Шекспир ансамблининг куратори сифатида ишлаб келади. 2018-йилнинг ёзида у беш кун ичида "А Мидсуммер Нигҳт'с Дреам"ф китобини экранлаштирилган филмини яратиш учун Шимолий Уэлсга рассомларни таклиф қилди. 'Дреаме' лойиҳаси ҳамма учун бепул бўлиб, ХВИ аср лют мусиқасидан фойдаланилган, 5 метр баландликдаги Бунраку қўғирчоқлари, масхарабозлар палубаси ёрдамида томошалар қўйишган. Томоша охирида эса томошабинлар ва ансамбл маҳаллий озиқ-овқат билан та'минланган.
2019 йилги Япония гастролларида улар 7 кун ичида 3 та спектакл қўйишди. Элизабет даврида қўлланилган машқ амалиётларини замонавий тарзда қайта ишлашдан фойдаланган ҳолда, улар ҳар бир пардада роллари орқали ўша даврни қайта тасаввур қилишди ва замонавий Кабуки амалиётларидаги резонансларни мамнуният билан қабул қилишди.
2020-йилда Шекспир ансамбли масофадан туриб ҳамкорлик қилишни йўлга қўйди ва рақамли санъатни тажриба қилиб кўриш учун 2020-йилда “Wҳат Ёу Wилл” деб номланган экспериментал виртуал театр томошасини оммага намойиш қилди. Бу "рақамли театрнинг навбатдаги қайтиши" сифатида мақтовга сазовор бўлди, чунки сайр қилиш театри услуби томошабинга ҳикоя қилиш йўналишини танлашга имкон берарди[7]. 2020-йилда Бен Кристал Тҳе Тwо Гентлемен оф Верона га кириш сифатида Тҳе Шоw Муст Го Онлиненомли онлайн сериалида кўриниш берган ва Тимон оф Атҳенсда бош ролни ўйнаган[8][9].
Асл талаффуз
У отаси Девид Кристал билан Глобе театрида асл талаффузда песалар намойиш қилиш бўйича маслаҳатчи сифатида ишлаган[10] ва улар 2014–2016 йилларда янги ёзиб тугалланган Сам Wанамакер Плайҳоусе номли песани асл талаффузда 'Шакеспеаре'с Глобе'да саҳналштиришган.
Отасининг ишларидан сўнг, у тез-тез асл талаффузнинг табиатини ўрганиб чиқди[11].
Кристал Ричард ИИИ нинг тадбир очилиш нутқини 2010-11 йилларда Британия кутубхонасининг Ривожланаётган инглиз кўргазмаси учун ёзиб олди[12].
Шунингдек, у бошқа компаниялар билан ҳам ҳамкорликда асл талаффузда спектаклларида рол ижро этган, масалан, Гамлет[13] ва Ричард ИИ,[14] филмларида бош ролларни ўйнаган ва ўзи бошлаган ёки иштирок этган ансамбллар орқали асарлар яратган[15][16][17].
2014-йилда у 'Сам Wанамакер Плайҳоусе'да Макбет спектаклини асл талаффузда намойиш қилдилар[18]. У ушбу лойиҳани Wанамакерда 2015-йилда Генри В ва 2016-йилда доктор Фаустус спектакллари билан давом эттирди. 2015-йилда унинг компанияси бўлган 'Cрйстал' ансамбли Стокголмдаги Швеция радио симфоник 'Бервалдҳаллен' оркестрида Даниэл Ҳардингнинг 'Интерплай' фестивалида Периклни намойиш этишди ва бош ролни Кристал гавдалантирди[19]. Улар Саванна мусиқа фестивалида ҳам яна чиқиш қилишди.
Асарлари ва суҳбатлари
Кристалнинг 'Шакеспеаре он Тоаст: Геттинг а Тасте фор тҳе Бард' номли китоби 2010 йилги Та'лим берувчи Ёзувчилар мукофотига номзодлар рўйхатига киритилган[20]. Бу китоб нашр этилганидан бери у Шекспир ижоди бўйича семинарлар ва суҳбатлар ўтказди[21].
Кристал, шунингдек, отаси билан биргаликда бир нечта китоблар ёзган. Улар Чарлз Талбут Онион томонидан ёзилган 'А Шакеспеаре глоссарй' китобида бир қатор камчиликлар борлигини аниқлагандан сўнг "Шакеспеаре'с Wордс: А Глоссарй анд Лангуаге Cомпанион" китобини ёзишни бошладилар[22][23]. Унинг бошқа асарлар орасида'Тҳе Охфорд Иллустратед Диcтионарй оф Шакеспеаре' ҳам бор, иккинчиси 2016 -йилда “Йилнинг энг яхши таълим берувчи ёзувчиси” мукофотига номзодлар рўйхатига киритилган[24]
2014-йилда Шекспир таваллудининг 450 йиллигини нишонлаш учун Британия Кенгаши ва Инглиз тилида сўзлашувчилар иттифоқи Кристални "Шекспирнинг ёрқин ва чиройли инглиз тилисида гапириш" номли нутқ сўзлашга ундашди[25] у ушбу ма'рузасини 2019-йилда Ёркда яна қайта сўзлади[26].
2017-йилда эса Кристал "Асл амалиёт - Шекспирнинг маҳорати" деб номланган ТЕД ма'рузасида ҳам нутқ сўзлади[27].
Нашрлар
Бен Кристал муаллифлик қилган асарлари:
- Шакеспеаре'с Wордс: А Глоссарй анд Лангуаге Cомпанион (2002) wитҳ Давид Cрйстал[28]
- Тҳе Шакеспеаре Мисcелланй (2005) wитҳ Давид Cрйстал
- Шакеспеаре он Тоаст (2008)[29] -шортлистед фор тҳе 2010 Эдуcатионал Wритер оф тҳе Еар Аwард
- Соррй, И'м Бритиш! (2010) wитҳ Адам Русс анд Эд МcЛачлан
- Спрингбоард Шакеспеаре: Кинг Леар (2013)[30]
- Спрингбоард Шакеспеаре: Маcбетҳ (2013)[30]
- Спрингбоард Шакеспеаре: Ҳамлет (2013)[30]
- Спрингбоард Шакеспеаре: А Мидсуммер Нигҳт'с Дреам (2013)[30]
- Ёу Саид Потато (2014) wитҳ Давид Cрйстал
- Тҳе Охфорд Иллустратед Диcтионарй оф Шакеспеаре (2016) wитҳ Давид Cрйстал - Шортлистед фор тҳе Эдуcатионал Wритер оф тҳе Еар Аwард, 2016
Манбалар
- ↑ „Абоут“. бен cрйстал. 2019-йил 3-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-август.
- ↑ Бенедиcт. „Титус Андрониcус“. вариэтй.cом (2006-йил 4-июн). Қаралди: 2006-йил 4-июн.
- ↑ Бен Cрйстал такес Шакеспеаре форwардс анд баcкwардс (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-10-27 санасида архивланган), Шакеспеаре Магазине
- ↑ Cоопер, Чарлиэ. „'Туҳ беҳ оар нат туҳ беҳ?' Тҳат wас тҳе қуэстион“. Тҳе Индепендент (2012-йил 17-март).
- ↑ „Тҳе Бритиш Либрарй релеасес тҳе фирст эвер аудио CД оф Шакеспеаре спокен ин тҳе оригинал пронунcиатион“. Бритиш Либрарй. 2022-йил 11-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-август.
- ↑ Лохтон, Ҳоwард Тҳе Оwле Счреаме Аwардс фор Инноватион ин Cлассиcал Тҳеатре: Пассион ин Праcтиcе, "Бритиш Тҳеатре Гуиде", 19 Септембер (2014)
- ↑ Аллред. „Такинг Променаде Тҳеатре Онлине: Шакеспеаре Энсембле'с Wҳат Ёу Wилл“. медиум.cом. Қаралди: 2020-йил 21-август.
- ↑ "ʻА роаринг суccесс’: Тҳе Шоw Муст Го Онлине’с Шакеспеаре сериэс макес ан импрессиве старт" (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-08-11 санасида архивланган) Мй Тҳеатре Матес Ретриэвед 02 Оcтобер 2020
- ↑ "Тҳе Шоw Муст Го Онлине’с Тимон оф Атҳенс Cаст Анноунcед" Тҳеатре Wеэклй Ретриэвед 02 Оcтобер 2020
- ↑ "Шакеспеаре, Wиллиам: Элизабетҳан Энглиш пронунcиатион". Энcйcлопаэдиа Британниcа. ҳттпс://www.британниcа.cом/видео/187707/Давид-Cрйстал-пронунcиатион-Бен-Элизабетҳан-Энглиш-Бритиш.
- ↑ „Оне оф тҳе мост адмиред алл-роундерс ин тҳе Шакеспеаре wорлд, Бен Cрйстал реcконс wе шоулд "спеак тҳе спеэч" тҳе wай тҳе Бард дид. Анд тҳат меанс "фром тҳе гут анд тҳе гроин…"“. Шакеспеаре Магазине (2015-йил 9-март). 2021-йил 27-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-август.
- ↑ Ҳоwсе. „Эволвинг Энглиш: Оне Лангуаге, Манй Воиcес, Бритиш Либрарй, ревиэw“. Тҳе Телеграпҳ. Қаралди: 2010-йил 15-ноябр.
- ↑ „Шакеспеаре cомес то лифе он cампус wитҳ "Ҳамлет" стартинг Нехт Wеэк“. Тҳис ис Рено (2011-йил 22-октябр).
- ↑ „Ричард ИИ“. Прагуэ Шакеспеаре Cомпанй (2017-йил 30-июл).
- ↑ Wоодалл. „Ревиэw: Cрйстал Энсембле'с Периcлес ин ОП: Шакеспеаре ин Стоcкҳолм“. Тҳе Шакеспеаре Стандард (2015-йил 2-феврал). 2019-йил 27-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-август.
- ↑ „Энсембле & Ҳисторй“. Пассион ин Праcтиcе.
- ↑ „Абоут: Тҳе Шакеспеаре Энсембле“. Тҳе Шакеспеаре Энсембле.
- ↑ „Ан Эвенинг wитҳ Бен Cрйстал анд Шакеспеаре'с оригинал пронунcиатион“. Тҳеатре Санта Фе. Қаралди: 2020-йил 11-август.
- ↑ Wоодалл. „Ревиэw: Cрйстал Энсембле'с Периcлес ин ОП | Шакеспеаре ин Стоcкҳолм“. Тҳе Шакеспеаре Стандард. Қаралди: 2020-йил 11-август.[сайт ишламайди]
- ↑ „ТWО Иcон титлес он шортлист фор 2010 Эдуcатионал Wритерс Аwард“. Иcон Боокс (2010-йил 19-ноябр).
- ↑ Пооле, Стевен. „Шакеспеаре он Тоаст ревиэw“. Лондон: Гуардиан неwспапер (2009-йил 31-январ).
- ↑ Cрйстал, Бен; Cрйстал, Давид. „Бард wордс“. Тҳе Гуардиан (2004-йил 21-август).
- ↑ Бятт, АС. „Реадинг wҳиле ёу'ре wондер-wоундед“. Тҳе Гуардиан (2002-йил 22-июн).
- ↑ Эйре. „Матҳс боок wинс 2016 эдуcатионал wритерс призе“. Тҳе Боокселлер (2016-йил 7-декабр).
- ↑ Cрйстал. „21:05 0:00 / 1:28:34 Спеакинг тҳе Бригҳт & Беаутифул Энглиш оф Шакеспеаре“. ёутубе.cом. Қаралди: 2020-йил 27-август.
- ↑ Cрйстал. „Спеакинг тҳе бригҳт анд беаутифул Энглиш оф Шакеспеаре“. Университй оф Ёрк. Қаралди: 2020-йил 27-август.
- ↑ Cрйстал. „Оригинал Праcтиcе - Шакеспеаре'с Cрафт“. тед.cом. Қаралди: 2020-йил 27-август.
- ↑ Бятт, АС. „Реадинг wҳиле ёу'ре wондер-wоундед“. Тҳе Гуардиан (2002-йил 22-июн).Бятт, АС (22 Жуне 2002). "Реадинг wҳиле ёу'ре wондер-wоундед". Тҳе Гуардиан.
- ↑ Гуэст, Катй. „Шакеспеаре он Тоаст, бй Бен Cрйстал“. Тҳе Индепендент (2008-йил 26-сентябр).
- ↑ 30,0 30,1 30,2 30,3 Элкин, Сусан. „Ревиэw: Спрингбоард Шакеспеаре: Кинг Леар, Маcбетҳ, Ҳамлет, А Мидсуммер Нигҳт'с Дреам, Бй Бен Cрйстал А гуиде то Шакеспеаре'с wорк тҳат шоулд бе ин эверй тҳеатре“. Тҳе Индепендент (2013-йил 7-июл).