Bergama gilami
Бергама гилами — Туркиянинг шимоли-ғарбидаги Измир вилоятининг Бергама туманида қўлда тўқиладиган турк гиламлари. Атрофдаги қишлоқлар учун бозор вазифасини ўтагани сабабли, Бергама номи келиб чиқиш ҳудудини белгиловчи савдо номи сифатида ишлатилади.
Географик жиҳатдан Бергама туманига Козак, Юнтоғ, Ёғчибедир ва Оқҳисор ҳудудлари киради. Улар орасида Юнтоғ ва Ёғчибедир ҳудудларида тўқиладиган гиламлар иконографик жиҳатдан Бергама туридан фарқ қилади.
Бергама туманида 70-80 га яқин қишлоқ бор ва уларнинг кўпчилигида гилам тўқилади. Бергамада гиламдўзлик тарихи, эҳтимол, 11-асрга бориб тақалади. Ҳозирги кунгача сақланиб қолган 15-аср бошларига оид Бергама гиламлари Истанбулдаги Турк ва ислом санъати музейи, Берлиндаги Пергамон музейи ва Ню-Ёркдаги Метрополитен санъат музейи каби музейларда намойиш этилмоқда.
Мануфактура, „қишлоқ“ ва „кўчманчи“ гиламлари
Бергама гиламларини экспорт учун мануфактураларда тайёрланган ҳамда қишлоқларда ёки кўчманчилар томонидан рўзғорда ишлатиш ёки маҳаллий бозорга сотиш учун тўқилган турларга ажратиш мумкин.
Онадўли гиламларининг Европага тижорий экспорти 15-асрдан бошлаб қайд этилган. Айнан шу даврдан Уйғониш даври суратларида шарқ гиламлари пайдо бўла бошлаган. Бергама ҳудудига мансуб деб ҳисобланадиган, экспорт учун тўқилган энг машҳур гилам тури „катта нақшли Ҳолбеин тури“ ёки Ҳолбеин ИИИ тури деб номланади. Ушбу турдаги гиламларни Кичик Ҳанс Ҳолбеин ўзининг „Элчилар“ ва „Дармштадт Мадоннаси“ асарларида тасвирлаган. Трансилвания черковларидан топилган турк гиламлари 15-асрга оид экани аниқланган. Ўзининг дизайни ва тузилишига кўра, бу гиламларнинг айримлари Бергамада тўқилган бўлиши мумкин.
Қишлоқ гиламдўзлигига алоҳида санъат тури сифатида қизиқиш 1980-йиллардан бошлаб, яъни ДОБАГ гилам ташаббуси каби лойиҳалар қўлда йигирилган ва анъанавий ўсимлик бўёқлари билан бўялган жундан гилам тўқиш ҳунарини қайта тиклаганидан сўнг ўсиб борди. Юнтоғ ҳудудида ДОБАГ лойиҳасининг филиали ташкил этилди.
Бергама гиламларида кўпинча марказий медалионни ташкил этувчи, илгаксимон безаклар билан ҳошияланган, консентрик тарзда кичрайиб борувчи йирик ромбсимон нақшлар учрайди. Бу нақш Онадўлидаги юрук кўчманчилари билан боғланади.