Berlin masjidi
Берлин масжиди (олмонча: Берлинер Мосчеэ , Wилмерсдорфер Мосчеэ, Аҳмадийя Мосчеэ) Берлин схаридаги Берлин-Вилмерсдорфдаги Бриэннер Страßэ 7-8 кўчасида жойлашган. Масжид архитектураси К. А. Ҳерманн томонидан ишлаб чиқилган ва 1923—1925-йилларда қуриб битказилган. Берлин масжидининг 27-метр-талл (90 фт)лик миноралари Иккинчи жаҳон урушида катта зарар кўрган. Икки минора 1999—2001-йиллароралиғида қайта қурилган.
| Берлин масжиди | |
|---|---|
| 250пх|алт= | |
| Темел билгилер | |
| Координаталари | {{{координатлари}}} |
| Меъмор | |
| Хусусиятлари | |

1923-йил 6-августда тамал тоши қўйилган[1] ва масжид 1925-йил 26-апрелда расман очилган[2].

Гумбаз бобурийлар архитектура услубида қурилган бўлиб, ўша даврнинг ажойиб биноларини ўзига хос услублар билан акс эттирган. Бундай услублардан бири меъморларнинг пиёз гумбази ва пастел ранглардан фойдаланишидир[3]. Бу бино Бобурийлар империяси қабрларига ўхшаш тарзда бунёд этилган. Нафақат бу кўриниш, балки бинода кўрилган симметрия ҳам Тож Маҳал шамойилини ўзида акс эттиради. Масжид ёнида масжиднинг диний раҳбари имомнинг қароргоҳи жойлашган бўлиб, мазкур қароргоҳи икки қаватли бинодан ташкил топган[4].
Масжид Лаҳор Аҳмадия Ҳаракати (Аҳмадийя Анжуман Ишоат-и-Ислом Лаҳор)га тегишли ва асосан уларга хизмат кўрсатади.
Тарихи
1900-йилларда масжид қурилишидан олдин Исломнинг Германияда таъсири унчалик катта бўлмагани учун Берлин масжидидан аввал Берлиндан ташқарида кичик ёғочдан қурилган иншоот 1923-йилда вайрон қилинган[5]. Орадан кўп ўтмай, Германияда масжид қуриш зарурлигини сезган Лаҳор Аҳмадия ҳаракати масжидни бунёд этган. Берлин масжидининг баланд миноралари Иккинчи жаҳон урушида рус аскарларининг ҳужуми туфайли жиддий шикастланган. Нафақат миноралар, балки гумбазга ҳам зиён етган. Берлин ёдгорликлари бўлимидан бинони тиклаш учун маблағ олингач, масжид 1952-йилда қайта очилган.

Берлин мусулмон миссияси ва Берлин масжиди
Ислом марказининг режаси
1920-йил феврал ойида ҳинд мусулмон сиёсий фаоли Про. Абдул Жаббор Хери немис мусулмони доктор Холид Баннинг билан учрашди ва Берлинда Ислом маркази ташкил этиш истиқболларини кўриб чиқа бошлади. У доктор Холид Баннинг билан бу ҳақда фиклашар экан, Про Абдул Жаббор Хери Англиянинг Wокинг шаҳрида Шоҳ Жеҳан масжидидаги мусулмон миссияси имоми номига немис аёлидан ёзган мактубларини олади. Унинг акаси Про. Саттор Хери мактубларни Wокинг масжиди имоми Мавлоно Мустафохонга юборди ва у ердан мактуб Лаҳор Аҳмадия Ҳаракатига (Аҳмадийя Анжуман Ишоат-и Ислом Лаҳор) етиб келади. Режанинг мақсади ва аҳамиятлилиги Лаҳор ҳаракати томонидан кўриб чиқилади, охир-оқибат масжид қуриш режаси қабул қилинади.
Германияда Ислом динини тарғиб қилиш зарурати
1922-йил май ойида Ҳиндистонда машҳур инглиз газетаси бўлган „Моҳаммадан“ да „Германияда исломни тарғиб қилиш зарурати“ сарлавҳали мақола чоп этилади. Мақола Берлинда яшовчи ҳинд мусулмон сиёсий фаоли Абдус Саттор Кҳери томонидан ёзилган эди. У ва унинг укаси Абдул Жаббор Херилар ака-ука Кҳери номи билан танилган ҳамда Германияда Ислом марказини ташкил этиш ғоясини илгари сурган шахслардир. Уларнинг иккаласи ҳам 1920-йиллар бошида Германия пойтахтида мусулмонлар ташкилотига раҳбарлик қилишда катта рол ўйнаган.
Масжид ҳақида структуравий тафсилотлар
| Узунлик | 46,5 фут | |
|---|---|---|
| Кенглиги | 46,5 фут | |
| гумбаз | 75 фут | |
| Икки минора | 90 фут | |
| Иккаласида иккита минора
масжиднинг ён томонлари |
25 фут |
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Берлин им Жаҳр 1923
- ↑ Диэ Берлинер Мосчеэ унд Миссион дер Аҳмадийя-Беwегунг зур Вербреитунг дес Ислам (Лаҳоре), С. 12ф.
- ↑ Ризви, Кишwар. Тҳе транснатионал мосқуэ : арчитеcтуре анд ҳисториcал меморй ин тҳе cонтемпорарй Миддле Эаст, Чапел Ҳилл, 2015. ИСБН 978-1-4696-2495-2. ОCЛC 923254240.
- ↑ „Репорц оф реноватион wорк ат тҳе Берлин Мосқуэ“. www.муслим.орг. Қаралди: 9-декабр 2019-йил.
- ↑ Жонкер, Гердиэн (2005-йил ноябр). „Тҳе Мевлана Мосқуэ ин Берлин-Креузберг: Ан Унсолвед Cонфлиcт“. Жоурнал оф Этҳниc анд Мигратион Студиэс. 31-жилд, № 6. 1067–1081-бет. дои:10.1080/13691830500282683. ИССН 1369-183Х.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам)
Адабиётлар
- Натҳ, Р. (Рам), 1933- (1982-<2005>). Муғал архитектураси тарихи . Янги Деҳли: Абҳинав.ИСБН 0-391-02650-ХИСБН 0-391-02650-Х . ОCЛC 9944798.
- Диний архитектура : антропологик истиқболлар . Веркааик, Оскар,. Амстердам: Амстердам университети нашриёти. 2013 йил.ИСБН 978-90-485-1834-0ИСБН 978-90-485-1834-0 . ОCЛC 869720783.
- Жонкер, Гердиэн (2019). " Дас Мосчеэарчив ин Берлин-Wилмерсдорф: Зwисчен муслимисчер Модерне унд Деуцчер Лебенсреформ ". МИДА архив рефлексикасида, 1-10-бетлар.
Ҳаволалар
- „Берлинер Мосчеэ, Германия.“ Арчнет, [1][сайт ишламайди]
- РИЗВИ, КИСҲВАР. Трансмиллий масжид: Замонавий Яқин Шарқдаги архитектура ва тарихий хотира. Шимолий Каролина университети матбуоти, 2015, [2]
- Террелл, Роберт Шеа. „Берлин масжидини қуриш: Wелтполитикдаги эпизод.“ Замонавий Европа тарихи, жилд. 30, йўқ. 1, 2021, 46-59-бетлар., дои:10.1017/С0960777320000454.
- Структуралар. „Аҳмадия масжиди (Берлин-Вилмерсдорф, 1928).“ Струcтураэ, Струcтураэ, Аҳмадийя-масжиди
- Аҳмад, Носир. „Берлинер Мосчеэ ўл.“ ААИИЛ, Берлин масжидлари (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-02-17 санасида архивланган)
- Берлин масжиди Берлин.де расмий веб-сайтида: ҳттп://www.берлин.де/ба-чарлоттенбург-wилмерсдорф/безирк/лехикон/исламисчемосчеэ.ҳтмл