Beshtak saroyi
Бештак саройи ёки Баштак қасри — ХИВ асрда Қоҳирада мамлук амир Сайфиддин Бештак ан-Носирий томонидан қурилган тарихий сарой ва музей[1]. У Шари’а ал-Муъизз (Ал-Муъизз кўчаси)да, илгари бу ерда жойлашган буюк Фотимийлар саройларига[2]:65 ишора қилиб „икки сарой орасида“ деган маънони англатувчи Байн ал-Қасрайн деб аталадиган ҳудудда жойлашган.
| Баштак саройи (ёки Бештак қасри) | |
|---|---|
 Байн ал-Қасрайндаги Баштак саройи. | |
| Жойлашуви | Қоҳира, Миср |
| КоординаталарРесторед бй | 30°03′02″Н 31°15′41″Э / 30.05056°Н 31.26139°Э |
| Буилт | 1334–1339 |
| Буилт фор | (амир) Сайф ад-Дин Баштак ан-Носирий |
| Бошқарув органи | Қадимий ёдгорликлар олий кенгаши |
Тарихи
1262-йилда султон аз-Зоҳир Байбарс Қоҳирадаги Фотимийлар саройларининг айрим қисмларини давлат хазинаси ихтиёрига ўтказди; шу тариқа шаҳар марказидаги ушбу ҳудудда мулкларни сотиш ва қайта қуриш имконияти пайдо бўлди[2]:112–113. 1334–1339-йилларда, мамлук иерархиясида амалдор ёки зодагон деган маънони англатувчи қудратли амир Баштак, султон ан-Носир Муҳаммаднинг қизига уйланган ва султоннинг „кийимлар устаси“ каби нуфузли сарой лавозимини эгаллаган ҳолда, бош кўчага туташ Шарқий саройнинг бир қисми устида ўзига қароргоҳ ва отхоналар қурдирди[3]:196.
Сарой қолдиқлари 1983-йилда Германия археологик институти томонидан реставрация қилинди ва Қоҳирада ХИВ аср маиший меъморчилигининг камдан-кам сақланиб қолган намуналаридан бирини ташкил этади[3]:195–196.
Тавсиф
Бугунги кунга келиб саройнинг фақат бир қисми сақланиб қолган. Бироқ дастлаб бино беш қаватли бўлган ва ҳар бир қаватида оқиб турадиган сув таъминоти мавжуд эди[3]:196. Ташқарида, кўча даражасида, бинода дўконлар учун очиқ жойлар бўлиб, уларнинг даромади амирнинг даромадига қўшилган, эҳтимол қадимги Рим давридан қолган бир андозага асосланган бўлиши ҳам мумкин[3]:196. Саройнинг энг ҳайратланарли сақланиб қолган қисми катта қабулхона залидир. Зал ёғоч шифт, рангли шишали штукко деразалар ва марказида ўйма мармардан ишланган фаввора билан ажралиб туради; булар ўша даврга хос безак унсурлари бўлиб, шу даврга оид бошқа биноларда, масалан, яқин атрофдаги Султон Қаловун мақбарасида ҳам учрайди. Залнинг шимолий ва жанубий томонларида юқори қаватларда машрабийя (яъни ёғоч панжарали) деразалар жойлашган бўлиб, улар орқали аёллар ёки хонадоннинг бошқа аъзолари пастдаги залда бўлиб ўтаётган тадбир ва байрамларни яширинча томоша қилишлари мумкин бўлган.
-
Баштак саройининг қабулхона зали. -
Баштак саройининг қабулхона залининг шифти. -
Баштак саройининг қабулхона залидаги мармар фаввора.
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ Торкй, Тарек „Амир Баштак Палаcе“. Дисcовер Исламиc Арт, Мусеум Wитҳ Но Фронтиэрс. Қаралди: 2019-йил 24-октябр.
- ↑ 2,0 2,1 АлСайяд, Незар. 2011. Cаиро: Ҳисториэс оф а Cитй. Тҳе Белкнап Пресс оф Ҳарвард Университй Пресс.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Wиллиамс, Cаролине. 2008 (6тҳ эд.). Исламиc Монуменц ин Cаиро: Тҳе Праcтиcал Гуиде. Cаиро: Америcан Университй ин Cаиро Пресс.