қаерда ихтиёрий ҳақиқий сон (умумий ҳолатда, комплекс сон), тартиб деб аталади.
Энг кўп ишлатиладиган Бессел функциялари бутун сонли тартибларнинг функцияларидир.
Гарчи ва бир хил тенгламаларни яратади, улар одатда турли функциялар уларга мос келишига рози бўлишади (бу, масалан, Бессел функциясида силлиқ бўлиши учун амалга оширилади.).
Бессел функциялари биринчи марта швейцариялик математик Даниэл Берноулли томонидан аниқланган ва Фридрих Бессел шарафига номлаган.
Бессел функциялари бошқа муаммоларни ҳал қилишда, масалан, сигналарни қайта ишлашда ҳам қўлланади.
Бессел функсияси синус функсиясини умумлаштирилишидир. Бу ўзгарувчан қалинлиги, ўзгарувчан кучланиш (ёки иккала шарт бир вақтнинг ўзида) бўлган ипнинг тебраниши сифатида талқин қилиниши мумкин; ўзгарувчан хусусиятларга эга бўлган муҳитда тебранишлар; диск мембранасининг тебранишлари ва бошқаларни ўз ичига олади.
Таърифлар
Юқоридаги тенглама иккинчи тартибли чизиқли дифференсиал тенглама бўлгани учун унинг иккита чизиқли мустақил ечими бўлиши керак. Бироқ, ушбу қарорларнинг турли хил таърифлари вазиятга қараб танланади. Қуйида улардан баъзилари мисол тариқасида келтирилган.
Биринчи турдаги Бессел функциялари
Белгиланган биринчи турдаги Бессел функциялари , ечимлар нуқтада чекланган бутун ёки манфий бўлмаган учун қўлланади . Муайян функцияни танлаш ва уни нормаллаштириш унинг хусусиятлари билан белгиланади. Ушбу функцияларни Тейлор сериясида нолга яқин кенгайтириш орқали аниқлаш мумкин (ёки бутун сонлар учун умумий қувват сериясида):
Бу ерда Бу Эйлер гамма функцияси бўлиб, факториални бутун сон бўлмаган қийматларга умумлаштиришдир. Бессел функциясининг графиги синусоидга ўхшайди, унинг тебранишлари пропорционал равишда парчаланади. , гарчи аслида функциянинг ноллари вақти-вақти билан жойлашмаса ҳам (аммо, кетма-кет иккита нол орасидаги масофа да ) .
Қуйида жадваллар келтирилган учун :
Биринчи турдаги Бессел функсиясининг графиги Ж
Агар а бутун сон эмас, функциялар ва чизиқли мустақил ва шунинг учун тенгламанинг ечимлари шу бўлади. Лекин агар бутун сон бўлса, қуйидаги муносабат тўғри бўлади:
Бу шуни англатадики, бу ҳолда функциялар чизиқли боғлиқдир. Кейин тенгламанинг иккинчи ечими иккинчи турдаги Бессел функцияси бўлади (2-расмга қаранг). .
Бессел интеграллари
Бутун сонлар учун Бессел функциясининг бошқа таърифини бериш мумкин , интеграл ёрдамида кўрамиз:
Бу ёндашув Бессел томонидан қўлланган ва у функсияларнинг баъзи хусусиятларини ўрганиш учун фойдаланган. Бошқа интеграл вакиллик ҳам бўлиши мумкин:
Бессел функциясининг тўлиқ бўлмаган ҳолда интеграл тасвирини топиш абцисса ўқи бўйлаб кесма мавжудлигини ҳисобга олиш керак. Бунинг сабаби, интеграл энди йўқ — даврий. Шундай қилиб, интеграция контури 3 қисмга бўлинади: нур дан гача, қаерда , бирлик радиуси доираси ва нур дан гача . Оддий математик ўзгаришларни амалга ошириб, сиз қуйидаги интеграл тасвирни олишингиз мумкин:
Бутун сон учун буни текшириш осон бу ифода олдинги формулага қўйилади.
Нейман функциялари
Нейман функсиялари — Ечимлар Бессел тенгламалари бир нуқтада чексиз бўлади у нуқта .
Бу хусусият билан қуйидаги нисбатга боғлиқ:
бу ерда бутун сон бўлса чегараси олинади , масалан, Лапитал қоидаси ёрдамида ҳисобланган.
Нейман функсиялари иккинчи турдаги Бессел функсиялари деб ҳам аталади. Биринчи ва иккинчи турдаги Бессел функцияларининг чизиқли бирикмаси Бессел тенгламасининг тўлиқ ечимидир:
Қуйида график келтирилган учун :
Иккинчи турдаги Бессел функсиясининг графиги Н
Бир қатор китобларда Нейман функциялари кўрсатилган .
Сферик Бессел функциялари
Биринчи турдаги сферик Бессел функциялари,жн(х), учунн = 0, 1, 2 Иккинчи турдаги сферик Бессел функциялари,йн(х), учунн = 0, 1, 2
Сферик координаталарда Ҳелмголц тенгламасини ўзгарувчиларни ажратиш усули билан ечишда радиал қисм учун тенглама шаклга эга бўлади.
Иккинчи чизиқли мустақил ечим сферик Бессел функсиялари дейилади жн ва йн ва одатий Бессел функциялари билан боғлиқ Жн ва Нейман Йн ёрдамида ифодаланади.
йн ҳам ннёки ηн билан белгиланади; баъзи муаллифлар бу функцияларни сферик Нейман функциялари деб аташади.
Сферик Бессел функсияларини (Рейлеигҳ формуласи) шаклида ҳам ёзиш мумкин бўлади.
Бир неча биринчи шарсимон Бессел функсиялари дан мисоллар :