Математикада Бессел потенциали Риэсз потенциалига ўхшаш потенциалдир (Фридрих Вилгелм Бессел номи билан аталган), лекин чексизликда яхшироқ парчаланиш хусусиятларига эга.

Агар с мусбат ҳақиқий қисмга эга комплекс сон бўлса, с тартибли Бессел потенсиали оператори:

(И−Δ)−с/2{\дисплайстйле (И-\Делта)^{-с/2}}

бу ерда Δ – Лаплас оператори ва каср қуввати Фуре трансформлари ёрдамида аниқланади.

Юкава потенсиали Бессел потенциалларининг с=2{\дисплайстйле с=2} 3 ўлчовли фазода хусусий ҳолатларидир

Фуре фазосида кўриниши

Бессел потенциали Фуре ўзгаришларига кўпайтириш орқали таъсир қилади: ҳар бир ξ∈Рд{\дисплайстйле \хи \ин \матҳбб{Р}^д}учун:

Ф((И−Δ)−с/2у)(ξ)=Фу(ξ)(1+4π2|ξ|2)с/2.{\дисплайстйле \матҳcал{Ф}((И-\Делта)^{-с/2} у) (\хи)= \фраc{\матҳcал{Ф}у (\хи)}{(1 + 4 \пи^2 \верт \хи \верт^2)^{с/2}}.}

Интеграл кўринишлари

с>0{\дисплайстйле с > 0} бўлганда, Бессел потенсиали Рд{\дисплайстйле \матҳбб{Р}^д}да қуйидагича ифодаланиши мумкин:

(И−Δ)−с/2у=Гс∗у,{\дисплайстйле (И - \Делта)^{-с/2} у = Г_с \аст у,}

бу ерда Бессел ядроси Гс{\дисплайстйле Г_с} х∈Рд∖{0}{\дисплайстйле х \ин \матҳбб{Р}^д \сетминус \{0\}} учун интеграл формула бўйича[1] ифодаланади

Гс(х)=1(4π)с/2Γ(с/2)∫0∞э−π|х|2й−й4πй1+д−с2дй.{\дисплайстйле Г_с (х) = \фраc{1}{(4 \пи)^{с/2}\Гамма (с/2)} \инт_0^\инфтй \фраc{э^{-\фраc{\пи \верт х \верт^2}{й}-\фраc{й}{4 \пи}}}{й^{1 + \фраc{д - с}{2}}}\,\матҳрм{д}й.}

Бу ерда Γ{\дисплайстйле \Гамма} Гамма функсиясини билдиради. Бессел ядроси[2] орқали х∈Рд∖{0}{\дисплайстйле х \ин \матҳбб{Р}^д \сетминус \{0\}} ҳам ифодаланиши мумкин:

Гс(х)=э−|х|(2π)д−122с2Γ(с2)Γ(д−с+12)∫0∞э−|х|т(т+т22)д−с−12дт.{\дисплайстйле Г_с (х) = \фраc{э^{-\верт х \верт}}{(2\пи)^\фраc{д-1}{2} 2^\фраc{с}{2} \Гамма (\фраc{с}{2}) \Гамма (\фраc{д - с + 1}{2})} \инт_0^\инфтй э^{-\верт х \верт т} \Биг(т + \фраc{т^2}{2}\Биг)^\фраc{д - с - 1}{2} \,\матҳрм{д}т.}

Ушбу охирги ифодани ўзгартирилган Бессел функсияси[3] нуқтаи назаридан қисқароқ ёзиш мумкин, шу сабабли потенсиал ўз номини олади:

Гс(х)=12(с−2)/2(2π)д/2Γ(с2)К(д−с)/2(|х|)|х|(с−д)/2.{\дисплайстйле Г_с(х)=\фраc{1}{2^{(с-2)/2}(2\пи)^{д/2}\Гамма(\фраc{с}{2})}К_{(д-с)/2}(\верт х \верт) \верт х \верт^{(с-д)/2}.}

Асимптотиклар

Келиб чиқишида бирида |х|→0{\дисплайстйле \верт х\верт \то 0},[4]

Гс(х)=Γ(д−с2)2сπс/2|х|д−с(1+о(1))иф0<с<д,{\дисплайстйле Г_с (х) = \фраc{\Гамма (\фраc{д - с}{2})}{2^с \пи^{с/2} \верт х\верт^{д - с}}(1 + о (1)) \қуад \техт{ иф } 0 < с < д,}
Гд(х)=12д−1πд/2лн⁡1|х|(1+о(1)),{\дисплайстйле Г_д (х) = \фраc{1}{2^{д - 1} \пи^{д/2} }\лн \фраc{1}{\верт х \верт}(1 + о (1)) ,}
Гс(х)=Γ(с−д2)2сπс/2(1+о(1))ифс>д.{\дисплайстйле Г_с (х) = \фраc{\Гамма (\фраc{с - д}{2})}{2^с \пи^{с/2} }(1 + о (1)) \қуад \техт{ иф }с > д.}

Хусусан, 0<с<д{\дисплайстйле 0 < с < д} бўлганда Бессел потенсиали Риэсз потенсиали каби асимптотик тарзда ўзини тутади.

Чексизликда, |х|→∞{\дисплайстйле \верт х\верт \то \инфтй},[5]

Гс(х)=э−|х|2д+с−12πд−12Γ(с2)|х|д+1−с2(1+о(1)).{\дисплайстйле Г_с (х) = \фраc{э^{-\верт х \верт}}{2^\фраc{д + с - 1}{2} \пи^\фраc{д - 1}{2} \Гамма (\фраc{с}{2}) \верт х \верт^\фраc{д + 1 - с}{2}}(1 + о (1)).}

Шунингдек қаранг:

Манбалар

  1. ↑ Стеин, Элиас. Сингулар интегралс анд дифферентиабилитй пропертиэс оф фунcтионс. Принcетон Университй Пресс, 1970. ИСБН 0-691-08079-8. 
  2. ↑ Н. Аронсзажн; К. Т. Смитҳ (1961). „Тҳеорй оф Бессел потентиалс И“. Анн. Инст. Фоуриэр. 11-жилд. 385–475, (4,2).
  3. ↑ Н. Аронсзажн; К. Т. Смитҳ (1961). „Тҳеорй оф Бессел потентиалс И“. Анн. Инст. Фоуриэр. 11-жилд. 385–475.
  4. ↑ Н. Аронсзажн; К. Т. Смитҳ (1961). „Тҳеорй оф Бессел потентиалс И“. Анн. Инст. Фоуриэр. 11-жилд. 385–475, (4,3).
  5. ↑ Н. Аронсзажн; К. Т. Смитҳ (1961). „Тҳеорй оф Бессел потентиалс И“. Анн. Инст. Фоуриэр. 11-жилд. 385–475-бет.